Ngân hàng quốc doanh vào cuộc đua tăng vốn, hướng tới top 100 châu Á

Nghị quyết số 79/NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 3 ngân hàng thương mại Nhà nước nằm trong top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản.

Hiện nay, Việt Nam có 4 ngân hàng quốc doanh gồm Agribank, Vietcombank, VietinBank và BIDV. Trong đó, Agribank là ngân hàng được Nhà nước nắm 100% vốn; còn Vietcombank, BIDV và VietinBank đã niêm yết cổ phiếu nhưng Nhà nước nắm đa số.

Theo KB Research, quy mô tài sản của nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực châu Á có ngưỡng tối thiểu khoảng 150 tỷ - 200 tỷ USD (tương đương 3,9 – 5,2 triệu tỷ đồng – quy đổi theo tỷ giá 26.200 đồng/USD) và tốc độ tăng trưởng khoảng 5%/năm.

Trong 3 ngân hàng quốc doanh niêm yết, BIDV hiện là nhà băng có tổng tài sản lớn nhất. Theo tiết lộ của lãnh đạo BIDV tại Hội nghị tổng kết năm gần đây, tổng tài sản nhà băng đã đạt trên 3,25 triệu tỷ đồng, tăng trưởng 20% so với năm 2024. Tiếp theo, VietinBank cho biết quy mô tổng tài sản tại cuối 2025 đã vượt mức 100 tỷ USD (khoảng 2,62 triệu tỷ đồng), tăng trưởng 18%. Tổng tài sản Vietcombank đạt khoảng 2,48 triệu tỷ đồng, tăng 20% so với cuối 2024. Còn tổng tài sản Agribank đạt khoảng 80 tỷ USD vào cuối 2024.

KB Research ước tính, với lộ trình 5 năm, để 3 ngân hàng trên lọt được vào top 100 đòi hỏi tăng trưởng tài sản trung bình mỗi năm ~ 13-17% mỗi năm (tương đương giai đoạn 2020-2025). Tốc độ tăng trưởng tài sản cao sẽ tạo áp lực đáng kể lên tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của ngân hàng – chỉ số đo lường tỷ lệ vốn tự có so với tổng tài sản rủi ro của ngân hàng. Theo chuẩn Basel II và Thông tư 41/2016/TT-NHNN, các ngân hàng Việt Nam phải duy trì tỷ lệ CAR tối thiểu 8%.

Ngân hàng quốc doanh đẩy nhanh tăng vốn

Do vậy, các ngân hàng quốc doanh cần đẩy nhanh tốc độ tăng vốn để đáp ứng mục tiêu tăng tổng tài sản. Thực tế, cả 3 ngân hàng quốc doanh cũng đã và đang triển khai các kế hoạch tăng vốn. Trong năm 2025, Vietinbank được gỡ nút thắt về vốn khi được dùng lợi nhuận tích lũy từ 2009 – 2016, năm 2021 và 2022 để tăng vốn điều lệ lên 77.671 tỷ đồng. Đợt phát hành đã diễn ra thành công vào cuối năm trước và VietinBank chính thức vượt qua BIDV và tiến sát top 3 (VPBank – 79.339 tỷ đồng), MB (80.550 tỷ đồng) và Vietcombank (83.557 tỷ đồng).

Mới đây, HĐQT Ngân hàng BIDV đã thông qua chào bán 264 triệu cổ phiếu phổ thông theo hình thức phát hành riêng lẻ, dự kiến tăng vốn lên 72.850 tỷ đồng. Với giá chào bán 38.900 đồng/cp, nhà băng dự kiến thu về 10.272 tỷ đồng tạo nguồn bổ sung cho hoạt động tín dụng trong năm nay. Thời gian thực hiện dự kiến trong quý I/2026. Cổ phiếu chào bán riêng lẻ sẽ bị hạn chế chuyển nhượng 1 năm.

Đối tượng tham gia là 33 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, gồm cả tổ chức trong nước và nước ngoài. Danh sách nhà đầu tư dự kiến tham gia có một số tổ chức và quỹ đầu tư quen thuộc trên thị trường, gồm: Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), nhóm quỹ liên quan Dragon Capital như Hanoi Investments Holdings Limited, Vietnam Enterprise Investments Limited và Amersham Industries Limited, Quỹ đầu tư Chứng khoán Năng động DC, Darasol Investments Limited, Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI, Công ty TNHH Manulife (Việt Nam), Prudential Việt Nam.

Trong khi BIDV đã gần hoàn tất đợt chào bán riêng lẻ thì Vietcombank mới rục rịch tiến hành. Ngày 23/1 vừa qua, nhà băng đã phát thư mời báo giá thuê công ty tư vấn cung cấp dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ VCB. Các đơn vị tư vấn sẽ chuẩn bị và nộp báo giá theo thư mời báo giá trước 10h00 ngày 28/1/2026. Việc nộp báo giá theo hình thức trực tiếp, báo giá phải có chữ ký của người có thẩm quyền và dấu của doanh nghiệp.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2025, HĐQT Vietcombank đã trình và được cổ đông thông qua phương án tăng vốn điều lệ bằng phát hành cổ phiếu riêng lẻ, tổng số cổ phiếu chào bán không vượt quá 6,5% số cổ phiếu đang lưu hành tại thời điểm chào bán. Theo đó, nhà băng dự kiến chào bán 543,1 triệu cổ phiếu riêng lẻ.

Nguyên tắc xác định giá đảm bảo đồng thời 3 yếu tố: không thấp hơn (1) giá trị sổ sách, (2) giá xác định của tổ chức có chức năng thẩm định giá độc lập và (3) giá bình quân số học của giá đóng cửa của cổ phiếu VCB của 10 ngày giao dịch liên tiếp liền kề trước ngày nhà đầu tư thông báo mua và giá đóng cửa phiên giao dịch trên thị trường tại thời điểm liền kề trước đó.

KB Research đánh giá Nghị quyết 79 mở ra triển vọng thúc đẩy quá trình thoái vốn Nhà nước, bán vốn cho nhà đầu tư chiến lược của các ngân hàng trong thời gian tới. Đồng thời, Nghị quyết 79 còn đề cập đến việc cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hoá, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp; tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp. Điều này tạo hành lang thuận lợi cho các ngân hàng quốc doanh có thể đẩy nhanh việc tăng vốn tự có từ nguồn lợi nhuận giữ lại, đáp ứng các tiêu chí để duy trì tăng trưởng bền vững.

Trước những cơ chế thông thoáng hơn này, cổ phiếu của cả 3 ngân hàng quốc doanh đều có phản ứng rất tích cực. Như BIDV đã tăng một mạch từ vùng 39.000 đồng/cp lên 51.900 đồng/cp từ đầu năm tới nay trong khi trong năm 2025 hầu như đi ngang. Mã VCB cũng chạy từ 57.100 đồng/cp lên 79.000 đồng/cp và mới điều chỉnh xuống 69.600 đồng/cp gần đây. Trong khi đó, CTG với nút thắt vốn được giải tỏa, giá đã tăng rất tốt từ vùng 26.200 đồng/cp lên 38.400 đồng/cp tính từ tháng 6/2025 đến nay.