3 kịch bản cho VN-Index sau phiên giảm kỷ lục

Thị trường chứng khoán phiên ngày 9/3 đã rơi vào cảnh bán tháo với VN-Index giảm điểm kỷ lục hơn 115 điểm, trong bối cảnh giá dầu có thời điểm chạm mốc 120 USD/thùng trước khi hạ nhiệt về dưới 100 USD/thùng.

Trao đổi với nhadautu.vn, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đánh giá phiên bán tháo ngày 9/3 được ví như một rủi ro thiên nga đen. Cuộc xung đột Mỹ và Israel với Iran đang rất căng thẳng, đây là khu vực chiến lược liên quan đến năng lược dầu mỏ. Điều này đã đẩy giá dầu lên cao và làm đứt gãy chuỗi cung ứng một số mặt hàng liên quan đến dầu khí. Hệ lụy cho nền kinh tế thế giới rất lớn, rủi ro lạm phát tăng cao dẫn đến nguy cơ đảo chiều chính sách tiền tệ của Fed. Khi đó, chính sách tiền tệ của Việt Nam cũng bị ảnh hưởng lớn.

Cuộc xung đột mới diễn ra hơn 1 tuần và không ai dự báo được nó sẽ kết thúc khi nào. Với một trạng thái như vậy thì thị trường tài sản sẽ đều chiết khấu với rủi ro, thị trường chứng khoán cũng không ngoại lệ. Đây không phải phản ứng riêng biệt của thị trường Việt Nam mà sự đồng thuận của toàn thế giới.

Khi mà cung tăng đột biến nhưng cầu ít đi thì hiện tượng bán sàn hàng loạt diễn ra. Sau đó sẽ là rủi ro call margin và call chéo. Với lực cung đổ ra mạnh như phiên 9/3 thì ông Nguyễn Minh Hoàng dự báo lượng call margin phiên 10/3 sẽ rất lớn. Trong quá khứ, thị trường đã trải qua nhịp bán tháo như vậy và thông thường kéo dài ít nhất đến phiên thứ hai hoặc ba mới có cầu vào khi nhà đầu tư thấy cổ phiếu đã chiết khấu đủ.

Dù vậy, chuyên gia VFS cũng nhìn nhận trong giai đoạn thị trường sập mạnh với tin xấu bủa vây cũng là lúc thị trường tạo đáy đi lên. Bởi đó là lúc thị trường chiết khấu đủ rẻ, định giá về vùng hấp dẫn thì tự nhiên dòng tiền sẽ đổ vào.

Ví dụ như biến cố thuế quan tháng 4/2025, dù các yếu tố bất định vẫn chưa xác định rõ nhưng thị trường vẫn ngừng rơi sau vài phiên bởi vì về mặt nguyên tắc những rủi ro đã được phản ánh một phần vào giá đến mức độ bản thân nhà đầu tư sẽ không bán, cung cầu lúc đó gặp nhau và cùng nhìn vĩ mô để có hành động tiếp theo.

Do vậy, đối với những nhà đầu tư có thể gồng được qua nhịp bán tháo này thì ông Hoàng khuyên nên tiếp tục gồng. Rồi sau đó, khi thị trường bật lại nhà đầu tư có thể tiến hành cơ cấu lại danh mục. Nếu vĩ mô còn phức tạp thì có thể tăng tỷ trọng tiền mặt lên, giảm tài sản tài chính. Hoặc nhà đầu tư quan sát với cổ phiếu hưởng lợi từ giá dầu neo ở mức không quá cao như nhóm dầu khí, phân bón, vận tải, tài nguyên.

Ngoài ra, đây cũng là cơ hội để gom cổ phiếu đầu ngành có lợi thế kinh doanh mà trong điều kiện bình thường sẽ khó có được vùng giá tốt hoặc cổ phiếu của doanh nghiệp có cổ tức tiền mặt cao,…

3 kịch bản cho VN-Index

KBSV Research cho rằng bên cạnh tác động lên tâm lý nhà đầu tư, diễn biến của cuộc chiến tại khu vực Trung Đông đang tiềm ẩn nhiều rủi ro đến ổn định vĩ mô, cũng như triển vọng của thị trường chứng khoán thông qua 2 biến số chính là giá dầu và chỉ số Dollar index (DXY).

Cụ thể, việc giá dầu và chỉ số DXY tăng mạnh vài phiên gần đây đang gây áp lực kép lên chính sách tiền tệ nới lỏng trong nước khi rủi ro lạm phát và tỷ giá quay trở lại. Áp lực tăng lãi suất gia tăng (vốn đang diễn ra từ đầu quý IV năm ngoái) là rủi ro đáng chú ý nhất với triển vọng TTCK Việt Nam trong trung hạn. Điều này có phần tương đồng với giai đoạn 2022, khi cuộc xung đột Nga - Ukraine gây ra đứt gãy chuỗi cung ứng, giá hàng hóa và DXY tăng mạnh và TTCK Việt Nam lao dốc.

KBSV Research cho rằng cuộc chiến lần này dù khó có khả năng kéo dài nhưng mức độ tác động lại có phần lớn và khó lường hơn. Tổ chức này đưa ra 3 kịch bản chính của cuộc xung đột, tương ứng với mức độ ảnh hưởng lên thị trường chứng khoán như sau:

Kịch bản 1 (xác suất 30%): Căng thẳng được đẩy lên cao trào chỉ trong khoảng 2 tuần, trước khi hạ nhiệt - giá dầu lên vùng quanh 120 USD/thùng trước khi quay đầu điều chỉnh, dần quay xuống vùng dưới 70-80 USD/thùng như trước khi cuộc xung đột xảy ra. Kịch bản này chỉ có thể trở thành hiện thực nếu các bên sớm nhận thức được những tác động kiệt quệ về kinh tế và đời sống. Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz dưới sự giám sát của bên thứ ba để đổi lại một số lợi ích từ phía Mỹ. Trong kịch bản này, VN-Index có thể sẽ sớm xác lập được vùng đáy tại quanh ngưỡng 1.580 điểm trước khi quay lại xu hướng hồi phục tích cực.

Kịch bản 2 (xác suất 60%): Căng thẳng có thể kéo dài đến khoảng 4 tuần - giá dầu lên vùng 130-140 USD/thùng, neo ở vùng cao rồi mới dần hạ nhiệt xuống dưới 100 USD/thùng. Dù không bên nào hoàn toàn giành được phần thắng trong kịch bản này nhưng đều cảm nhận được sự sa lầy và những hậu quả của nó. Các bên sẽ tìm cách rút lui thông qua việc tuyên bố đã đạt được những mục tiêu nhất định. Chính vì sự không rõ ràng về điểm kết thúc của cuộc chiến, giá dầu sẽ cần thời gian lâu hơn để giảm xuống vùng giá “bình thường” như trước. Những tác động đến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán sẽ kéo dài hơn và VN-Index có thể giảm về vùng điểm 1.480-1.500 điểm, tích lũy trong 1 khoảng thời gian nhất định rồi mới có thể dần hồi phục.

Kịch bản 3 (xác suất 10%): Căng thẳng kéo dài hơn 1 tháng - giá dầu có thể chạm tới, thậm chí vượt 150 USD/thùng và duy trì ở vùng cao trong thời gian dài. Trong kịch bản này, không loại trừ khả năng Mỹ sẽ đưa bộ binh vào tham chiến để giải cứu tù binh hoặc đánh chiếm các cơ sở hạt nhân của Iran dẫn đến 1 cuộc chiến sa lầy và tiêu hao. Hiện khả năng này được đánh giá ít có khả năng xảy ra do Mỹ cũng hiểu sự phức tạp về địa hình và dân số đông đảo của Iran. Trong kịch bản này, rủi ro TTCK Việt Nam bước vào chu kỳ giảm giá trung hạn cần được tính đến do các bất ổn về vĩ mô đặc biệt là trên phương diện lạm phát và lãi suất. Sau một nhịp hồi phục ngắn hạn mang tính kỹ thuật tại quanh 1.500 điểm, VN-Index có thể tiếp tục xu hướng giảm và rơi xuống vùng điểm dưới 1.400 rồi mới tạo được vùng đáy trung hạn.