Mỹ bỏ điều tra ông Powell, đường đến ghế Chủ tịch Fed của Kevin Warsh rộng mở

Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) ngày 24/4 đã hủy cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell, qua đó tháo gỡ một trở ngại lớn đối với tiến trình phê chuẩn ông Kevin Warsh kế nhiệm ông Powell.

Công tố viên liên bang Jeanine Pirro, người đứng đầu văn phòng công tố tại Washington, D.C., thông báo trên mạng xã hội X rằng bà chấm dứt cuộc điều tra này nhắm vào việc đội vốn tại dự án cải tạo trụ sở Fed. Thông báo được đưa ra ba ngày sau khi Warsh điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện về đề cử của mình.

Chỉ mới hôm 22/4, Pirro còn nói rằng bà nhất quyết tiếp tục cuộc điều tra hình sự, dù quá trình này gặp cản trở sau khi một thẩm phán liên bang bác bỏ các yêu cầu cung cấp tài liệu mà văn phòng của bà đã gửi cho Fed.

Rộng đường cho Warsh bước đến ghế Chủ tịch Fed

Ngày 21/4, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã tổ chức phiên điều trần xem xét đề cử của Tổng thống Trump đối với ông Kevin Warsh. Nếu được phê chuẩn, vị cựu Thống đốc Fed vốn am hiểu Phố Wall, sẽ tiếp quản Fed khi nhiệm kỳ của Powell kết thúc vào tháng sau.

Điểm mấu chốt nằm ở Thượng nghị sỹ Cộng hòa Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện. Ông Tillis ủng hộ ông Warsh, nhưng tuyên bố sẽ không đồng ý tiến hành phê chuẩn chừng nào cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell còn tồn tại.

Vì vậy, khi công tố viên Jeanine Pirro tuyên bố đóng cuộc điều tra, tác động chính trị là rất rõ: tiến trình phê chuẩn của ông Warsh tại Thượng viện trở nên rộng hơn đáng kể.

Dù vậy, DOJ không hoàn toàn khép lại vấn đề. Bà Pirro nói thay vì văn phòng của bà tiếp tục điều tra hình sự, Tổng thanh tra Fed đã được yêu cầu xem xét các khoản đội chi phí trong dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington. Bà cũng cảnh báo rằng sẽ không ngần ngại mở lại điều tra hình sự nếu các dữ kiện cho thấy cần làm vậy.

Nhà Trắng lập tức tận dụng diễn biến này để thúc đẩy thông điệp phê chuẩn Warsh. Người phát ngôn Kush Desai nói chính quyền vẫn “tự tin như trước” rằng Thượng viện sẽ nhanh chóng phê chuẩn ông Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo, với lập luận rằng cần "khôi phục năng lực và niềm tin" trong quá trình ra quyết định của Fed.

Trên thị trường dự đoán, phản ứng cũng rất nhanh. Xác suất ông Warsh được Thượng viện phê chuẩn trước ngày 15/5 trên Kalshi tăng lên 86%, và vượt 97% đối với mốc ngày 1/6. Trước khi cuộc điều tra ông Powell bị hủy, xác suất phê chuẩn ông Warsh trước ngày 15/5 chỉ khoảng 30%.

Diễn biến tương tự xuất hiện trên Polymarket, nơi những người tham gia đặt cược xác suất Warsh được phê chuẩn trước ngày 15/5 là 81%, và trước ngày 1/6 là 98%. Điều này cho thấy giới đầu tư chính trị xem việc DOJ rút lui là tín hiệu gần như "bật đèn xanh" cho đề cử của ông Trump.

Câu hỏi về tính độc lập của Fed

Là ứng viên do Tổng thống Trump đề cử, ông Warsh phải đối mặt với câu hỏi lớn về tính độc lập của Fed. Trong phiên điều trần hồi đầu tuần, ông nói ngân hàng trung ương dưới sự lãnh đạo của mình sẽ duy trì tính độc lập, bất chấp việc Tổng thống Trump thúc ép Fed cắt giảm lãi suất mạnh tay hơn.

Ông Trump luôn chỉ trích ông Powell và Fed vì duy trì lãi suất chuẩn ở vùng hiện tại, thậm chí gọi ông Powell là "quá chậm". Tổng thống Mỹ cho rằng lãi suất quỹ liên bang quá cao khiến doanh nghiệp và người tiêu dùng khó vay vốn hơn, đồng thời đặt Mỹ vào thế bất lợi so với các quốc gia có mặt bằng lãi suất thấp hơn.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngay trước phiên điều trần của ông Warsh, ông Trump nói Mỹ "nên có lãi suất thấp nhất thế giới".

Ở chiều ngược lại, phe Dân chủ coi việc DOJ hủy điều tra Powell là động thái mang tính chính trị. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, thành viên Dân chủ cao cấp nhất tại Ủy ban Ngân hàng, nói đây là nỗ lực "dọn đường" để phe Cộng hòa đưa ứng viên Warsh vào ghế Chủ tịch Fed.

Bà Warren cũng cảnh báo rằng DOJ vẫn đe dọa có thể mở lại cuộc điều tra Powell, trong khi chưa từ bỏ vụ việc liên quan Thống đốc Fed Lisa Cook.

Khả năng Fed giữ nguyên lãi suất

Các quan chức ngân hàng trung ương Mỹ được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp chính sách tuần tới, nhiều khả năng là cuộc họp cuối cùng của ông Powell trên cương vị Chủ tịch Fed. Điều đó đồng nghĩa Fed chưa thể giúp giảm ngay áp lực chi phí vay và khả năng chi trả mà người tiêu dùng Mỹ đang đối mặt.

Bối cảnh kinh tế hiện nay khiến Fed khó sớm nới lỏng. Cú sốc lạm phát, chiến sự với Iran và thị trường lao động bất định khiến thị trường hợp đồng tương lai gần như không đặt cược vào khả năng Fed cắt giảm lãi suất tại cuộc họp tới, theo thước đo FedWatch của CME Group.

Giá dầu Brent đã tăng hơn 55% kể từ khi xung đột Iran bắt đầu ngày 28/2, kéo theo giá xăng và nhiên liệu hàng không tăng mạnh. Nhiều doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch tuyển dụng, trong khi niềm tin người tiêu dùng xuống mức thấp kỷ lục.

Stephen Kates, chuyên gia phân tích tài chính tại Bankrate, nhận định ngay cả khi cú sốc giá xăng qua đi, mặt bằng giá vẫn đang ở mức cao hơn trước. Theo ông, kể cả khi giá cả quay lại thời điểm trước xung đột Iran, vẫn có nhiều bằng chứng cho thấy đây chưa phải là thời điểm phù hợp để Fed quay lại cắt giảm lãi suất.

Lãi suất chuẩn của Fed là mức mà các ngân hàng tính với nhau cho các khoản vay qua đêm, nhưng tác động của nó lan rộng tới nhiều loại lãi suất vay và tiết kiệm mà người Mỹ đối mặt hằng ngày. Lãi suất ngắn hạn thường bám sát lãi suất cơ bản, vốn thường cao hơn lãi suất quỹ liên bang khoảng 3 điểm phần trăm. Trong khi đó, lãi suất dài hạn phụ thuộc nhiều hơn vào kỳ vọng lạm phát và các yếu tố kinh tế khác.

Áp lực này đặc biệt lớn với các hộ gia đình Mỹ đang gánh nợ. Ông Rohit Chopra, cựu Giám đốc Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Mỹ, cho rằng người dân đang phải đối mặt với hàng nghìn tỷ USD nợ thẻ tín dụng, vay mua ô tô và vay sinh viên. Lãi suất cao càng khiến gánh nặng đó trở nên khó khăn hơn.

Câu hỏi lớn là chính sách lãi suất sẽ thay đổi ra sao nếu Fed có lãnh đạo mới. Dù các quan chức Fed hiện nhấn mạnh mục tiêu ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm là lý do để giữ lãi suất ổn định, quyết định chính sách có thể rẽ hướng dưới thời Chủ tịch mới.