'Mở cửa' vốn cho SME Hà Nội, đón cơ hội M&A

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) vừa tổ chức Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ II (CEF II) năm 2026 với chủ đề "Kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa - Thúc đẩy M&A, đầu tư và hợp tác, nâng cao nội địa hóa và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu".

Từ câu chuyện vốn, các chuyên gia tại diễn đàn cho rằng, bài toán lớn hơn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) là làm thế nào để trở thành đối tượng đủ hấp dẫn để dòng vốn lựa chọn.

Không chỉ tìm vốn, phải chuẩn bị để được chọn

Theo GS-TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch HANOISME, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chuyển mạnh từ tư duy dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng sang đa dạng hóa nguồn vốn, trong đó có vốn trung và dài hạn, vốn cổ phần, M&A và hợp tác đầu tư.

Bên cạnh vốn, doanh nghiệp còn phải giải quyết bài toán nội địa hóa, phát triển nhà cung ứng và mở rộng thị trường quốc tế. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, chi phí, thời gian giao hàng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và quản trị minh bạch.

Đáng chú ý, ông Mạc Quốc Anh cho rằng cần nhìn nhận tích cực hơn về M&A. Đây không đơn thuần là việc doanh nghiệp bị mua lại mà có thể trở thành công cụ tái cấu trúc và tăng trưởng, giúp doanh nghiệp bổ sung vốn, tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị.

Quan điểm này được ông Phạm Đức Dũng, Giám đốc Trung tâm M&A & Tái cấu trúc, Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn, phân tích sâu hơn từ góc độ thị trường vốn.

Theo ông Dũng, Việt Nam đang có nền tảng vĩ mô tích cực nhưng dư địa phát triển thị trường vốn còn rất lớn. Trong khi đó, SME chiếm khoảng 90% tổng số doanh nghiệp nhưng chưa đầy 10% tiếp cận được vốn ngân hàng, thấp hơn đáng kể so với doanh nghiệp lớn.

Điểm nghẽn, theo ông Dũng, nằm ở mô hình quản trị gia đình, thiếu tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính và kế hoạch kinh doanh chưa được chuẩn hóa, cùng với áp lực chi phí vốn.

Bởi vậy, doanh nghiệp cần chủ động mở rộng các kênh huy động như trái phiếu, IPO, quỹ đầu tư tư nhân (PE), các tổ chức tài chính phát triển như IFC, ADB và nhà đầu tư chiến lược. Dù mỗi kênh có yêu cầu khác nhau, điểm chung vẫn là minh bạch, quản trị tốt và có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng.

Đặc biệt, trước khi gọi vốn hoặc thực hiện M&A, doanh nghiệp cần tái cấu trúc, xử lý công nợ và các giao dịch với bên liên quan, tách bạch tài sản cá nhân với tài sản doanh nghiệp, chuẩn hóa cơ cấu sở hữu và báo cáo tài chính.

Theo ông Dũng, một quy trình M&A hiệu quả có thể đi từ tái cấu trúc, chuẩn hóa và minh bạch hóa, xây dựng lộ trình tăng trưởng, xác định cấu trúc giao dịch, xây dựng câu chuyện doanh nghiệp, tiếp cận nhà đầu tư và thẩm định, đến đàm phán hợp đồng và giải ngân.

Như vậy, M&A không phải chiếc phao dành cho doanh nghiệp đã cạn vốn, mà cần được chuẩn bị từ khi doanh nghiệp còn ở trạng thái chủ động.

Ông Dũng lưu ý, sai lầm của doanh nghiệp là chờ đến khi “kẹt” vốn mới tìm đối tác M&A. Khi đàm phán trong tình trạng thiếu tiền, doanh nghiệp dễ rơi vào thế yếu và có nguy cơ bị ép giá.

M&A - "đường tắt" để rút ngắn thời gian tăng trưởng

Nếu nhìn M&A đơn thuần dưới góc độ mua - bán, doanh nghiệp có thể bỏ qua phần giá trị lớn hơn của một thương vụ: khả năng tiếp cận ngay lập tức với hệ sinh thái của nhà đầu tư.

Ông Phạm Đức Dũng cho rằng M&A có thể mang lại những giá trị tức thì như nhân lực chất lượng cao, công nghệ, mạng lưới phân phối, hệ sinh thái và thương hiệu. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể rút ngắn đáng kể thời gian mở rộng quy mô.

Theo chia sẻ tại tọa đàm, nếu phát triển một mình, doanh nghiệp có thể mất 5-7 năm để tăng gấp đôi quy mô. Khi có thêm nguồn vốn và nguồn lực từ nhà đầu tư, khoảng thời gian này có thể được rút ngắn một nửa.

Bà Phi Thị Hoa, CEO Công ty ONE-VALUE, cũng cho rằng cần thay đổi cách nhìn về M&A. Theo bà, M&A không đồng nghĩa với "bán mình" hay mất đi doanh nghiệp, mà cần được hiểu rộng hơn là tìm kiếm một cơ hội phát triển mới.

Bà đánh giá M&A là một kênh gọi vốn với chi phí tương đối thấp, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp thu kiến thức về sản xuất, quản trị, vận hành và tiếp cận thị trường, tập khách hàng mới.

Trong bối cảnh lãi suất ngân hàng tăng và doanh nghiệp chịu nhiều áp lực, bà Phi Thị Hoa cho rằng việc thu hút dòng vốn FDI và vốn đầu tư nước ngoài thông qua M&A có thể trở thành một động lực quan trọng cho tăng trưởng, đồng thời đưa thêm nguồn ngoại tệ vào nền kinh tế.

Từ góc nhìn này, M&A không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp. Một thương vụ phù hợp có thể tạo ra sự dịch chuyển nguồn lực từ nhà đầu tư sang doanh nghiệp có tiềm năng, qua đó thúc đẩy công nghệ, quản trị, thị trường và năng lực sản xuất.

Trường hợp BaF Việt Nam được ông Dũng dẫn chứng cho thấy tác động này. Sau khi nhận khoản đầu tư 40 triệu USD từ IFC, doanh nghiệp tăng mạnh số lượng trang trại, doanh thu và đàn heo, đồng thời tiếp cận mạng lưới chuyên gia quốc tế, tiêu chuẩn ESG và các đối tác chiến lược.

Tuy nhiên, M&A cũng đi kèm những rủi ro về quyền kiểm soát, xung đột văn hóa, nhân sự và định giá. Do đó, việc chuẩn bị nội lực và có tư vấn chuyên nghiệp là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp bảo vệ lợi ích trong thương vụ.

Cùng với M&A, CEF II đặt vấn đề phát triển nhà cung ứng và nâng cao nội địa hóa như một hướng mở rộng không gian tăng trưởng cho SME. Khi trở thành nhà cung ứng cho các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp không chỉ có thêm đơn hàng mà còn có cơ hội nâng cấp tiêu chuẩn sản xuất, công nghệ và quản trị.

Tại diễn đàn, Ban Tổ chức đã triển khai chương trình B2B Matching, kết nối doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn, tìm kiếm nhà đầu tư và đối tác chiến lược với các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và đơn vị tư vấn. Trên cơ sở hồ sơ và nhu cầu cụ thể, 10 cuộc hẹn B2B Matching đã được ghép nối.

Như vậy, thông điệp lớn được đặt ra tại CEF II không chỉ là tìm thêm vốn cho SME, mà là giúp doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận nguồn lực. Trong một thị trường vốn ngày càng chọn lọc, doanh nghiệp muốn được rót vốn trước hết phải chứng minh được năng lực quản trị, tính minh bạch và triển vọng tăng trưởng.

Khi đó, M&A có thể không còn là phương án cuối cùng khi doanh nghiệp gặp khó, mà trở thành một chiến lược chủ động để tăng tốc, nâng giá trị và rút ngắn con đường đi tới quy mô lớn hơn.

Ra mắt nền tảng kết nối số CEFHANOI.VN

Tại CEF II 2026, Ban tổ chức chính thức ra mắt cefhanoi.vn, nền tảng kết nối doanh nghiệp với nhà đầu tư, tổ chức tài chính và đối tác chiến lược. Website được định hướng trở thành “địa chỉ kết nối” thường xuyên giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với nhà đầu tư, tổ chức tài chính, đối tác chiến lược và các nhà cung ứng.

Doanh nghiệp có thể đăng ký nhu cầu B2B, vốn, đầu tư, M&A, tìm kiếm nhà cung ứng và đối tác, thay vì chỉ kết nối trong khuôn khổ một sự kiện. Các nhu cầu được tiếp nhận sẽ được phân loại, kết nối và theo dõi kết quả sau diễn đàn, hướng tới chuyển những cuộc gặp gỡ thành cơ hội hợp tác, dòng vốn, thương vụ M&A và các chuỗi liên kết cụ thể.

Đây cũng là bước chuyển từ mô hình “kết nối tại sự kiện” sang “kết nối liên tục”, tạo thêm một kênh để doanh nghiệp Hà Nội tiếp cận nguồn lực và mở rộng không gian tăng trưởng.