Lãi suất gây áp lực, cổ phiếu ngân hàng còn hấp dẫn?

Nhóm cổ phiếu ngân hàng gần đây ghi nhận diễn biến kém tích cực trong bối cảnh thị trường chung chịu áp lực sau nhịp tăng mạnh.

Phiên 13/8 tiếp tục cho thấy xu hướng này khi nhóm ngân hàng giảm khoảng 0,91%. Tuy nhiên, diễn biến giữa các cổ phiếu có sự phân hóa đáng kể. TCB tăng 0,63%, MSB tăng 0,62%, OCB tăng 0,46%, EVF tăng 1,6%; ngược lại, ACB giảm 2,42%, EIB giảm 3,85%, HDB giảm 1,84%, TPB giảm 1,7%, VIB giảm 1,69% và MBB giảm 1,47%.

Theo các chuyên gia, diễn biến của cổ phiếu ngân hàng hiện nay chịu tác động từ cả thị trường chung lẫn những thay đổi liên quan đến lãi suất, chi phí vốn và triển vọng NIM.

Áp lực từ lãi suất và NIM

Trả lời Nhadautu.vn, ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao, CTCP Chứng khoán KIS cho rằng, diễn biến điều chỉnh của nhóm ngân hàng đến từ sự kết hợp giữa yếu tố thị trường chung và những vấn đề nội tại của ngành.

Ở góc độ thị trường, ông Phương cho rằng chứng khoán đang ở giai đoạn tương đối "trũng" về thông tin. Trong khi những kỳ vọng lớn như nâng hạng vẫn cần thêm thời gian để hiện thực hóa, các bất ổn địa chính trị liên quan đến Iran - Mỹ, eo biển Hormuz và Biển Đỏ làm gia tăng lo ngại về giá dầu, lạm phát và lãi suất.

Riêng với ngành ngân hàng, ông Phương đặc biệt lưu ý diễn biến của mặt bằng lãi suất. Theo chuyên gia, biến động của lãi suất huy động và cho vay có thể ảnh hưởng trực tiếp đến NIM. Trong trường hợp chi phí huy động tăng nhanh, trong khi lãi suất cho vay khó tăng tương ứng, biên lợi nhuận của ngân hàng sẽ chịu sức ép, qua đó ảnh hưởng đến kỳ vọng của nhà đầu tư đối với cổ phiếu.

Bên cạnh đó, ngân hàng là nhóm có quy mô vốn hóa lớn và lượng nhà đầu tư nắm giữ đông. Khi thị trường diễn biến bất lợi, nguồn cung cổ phiếu có thể gia tăng đáng kể, khiến nhóm ngân hàng khó duy trì trạng thái tăng giá đồng loạt.

Ông Phương cũng cho rằng diễn biến lãi suất không chỉ tác động đến các ngân hàng mà còn ảnh hưởng tới dòng tiền trên thị trường chứng khoán.

Khi lãi suất thấp, tiền gửi trở nên kém hấp dẫn tương đối, tạo điều kiện để một phần dòng tiền tìm kiếm lợi suất tại thị trường chứng khoán. Chi phí tài chính của doanh nghiệp đồng thời giảm xuống, hỗ trợ lợi nhuận và khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh.

Ngược lại, khi lãi suất tăng, chi phí vốn của doanh nghiệp gia tăng, gây sức ép lên lợi nhuận, trong khi sức hấp dẫn tương đối của tiền gửi tăng lên.

Những lo ngại của chuyên gia về lãi suất cũng diễn ra trong bối cảnh áp lực cân đối vốn của hệ thống ngân hàng đang gia tăng.

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong cuộc họp với Thủ tướng ngày 13/8, chênh lệch tín dụng - huy động VND hiện khoảng 2 triệu tỷ đồng. Tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động khiến áp lực cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng vẫn hiện hữu.

NHNN cũng đánh giá lãi suất tiền gửi và cho vay đã có xu hướng tăng từ cuối năm 2025 và tiếp tục tăng đáng kể trong 3 tháng đầu năm 2026, hình thành một mặt bằng lãi suất mới. Trong thời gian tới, lãi suất vẫn chịu sức ép từ nhu cầu tín dụng, lạm phát và mặt bằng lãi suất quốc tế.

Câu chuyện "chọn đúng ngân hàng"

Ở góc nhìn khác, ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng phòng Khách hàng cao cấp CTCP Chứng khoán DNSE, cho rằng diễn biến hiện tại của nhóm ngân hàng chủ yếu là một nhịp điều chỉnh và tái phân hóa sau giai đoạn tăng mạnh, chưa phản ánh sự thay đổi hoàn toàn về triển vọng ngành.

"Dòng tiền chưa rút khỏi ngân hàng một cách đồng loạt, mà đang chuyển từ câu chuyện ngành sang câu chuyện lựa chọn từng doanh nghiệp", ông Thoại nhận định.

Theo ông Thoại, một yếu tố mới cần đặc biệt lưu ý là định hướng của NHNN trong việc gắn chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng với thực hiện chủ trương giảm lãi suất.

Cụ thể, NHNN cho biết sẽ căn cứ mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Theo đó, các tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo sẽ bị giảm "room" tín dụng.

Theo ông Thoại, điều này khiến bài toán của các ngân hàng trở nên phức tạp hơn. Tăng trưởng tín dụng vẫn là một trong những động lực chính của lợi nhuận, nhưng các nhà băng đồng thời phải kiểm soát chi phí huy động và mặt bằng lãi suất cho vay.

Do đó, thị trường thời gian tới sẽ quan tâm nhiều hơn đến NIM, CASA, chi phí vốn và chất lượng tài sản. Những ngân hàng có nền vốn tốt, chi phí vốn thấp và khả năng duy trì NIM sẽ có lợi thế.

Những áp lực này phần nào đã thể hiện trong kết quả kinh doanh của ngành. Theo báo cáo ngành ngân hàng công bố đầu tháng 6, ACBS cho biết tăng trưởng tín dụng quý I/2026 của các ngân hàng đạt 19% so với cùng kỳ và 3,5% so với đầu năm. Tuy nhiên, NIM giảm 22 điểm cơ bản so với cùng kỳ và 16 điểm cơ bản so với quý trước do lợi suất cho vay còn chịu ảnh hưởng bởi các khoản vay ưu đãi lãi suất giai đoạn 2024-2025, trong khi lãi suất huy động tăng mạnh.

Chất lượng tài sản cũng có dấu hiệu suy giảm nhẹ. Tỷ lệ nợ xấu tăng 15 điểm cơ bản so với quý trước lên 2%, trong khi tỷ lệ nợ nhóm 2 tăng 8 điểm cơ bản lên 1,23%. Dù vậy, ACBS vẫn dự báo lợi nhuận trước thuế năm 2026 của các ngân hàng trong danh mục theo dõi, loại trừ STB, tăng 18,7% so với cùng kỳ.

Theo ông Thoại, lãi suất đang trở thành một trong những biến số quan trọng của thị trường trong nửa cuối năm 2026. Tuy nhiên, chuyên gia chưa cho rằng mặt bằng hiện tại đủ cao để tạo ra sự dịch chuyển lớn từ cổ phiếu sang tiền gửi.

"Điều quan trọng là xu hướng của lãi suất, chứ không chỉ mức lãi suất hiện tại. Nếu lãi suất ổn định, thị trường hoàn toàn có thể hấp thụ. Nhưng nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng trên diện rộng, trong khi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp không theo kịp, định giá cổ phiếu chắc chắn sẽ chịu áp lực", ông Thoại nói.

Theo chuyên gia, nhà đầu tư cần theo dõi sát lãi suất liên ngân hàng, lãi suất huy động, tỷ giá và thanh khoản hệ thống trong những tháng tới.

Với riêng cổ phiếu ngân hàng, diễn biến hiện nay cho thấy triển vọng giữa các doanh nghiệp có thể ngày càng phân hóa. Tăng trưởng tín dụng vẫn là yếu tố hỗ trợ lợi nhuận, nhưng khả năng duy trì NIM, kiểm soát chi phí vốn và chất lượng tài sản sẽ quyết định mức độ hấp dẫn của từng ngân hàng.

ACBS cũng cho rằng định giá ngành vẫn tương đối hấp dẫn cho đầu tư trung và dài hạn khi P/E ngành ngân hàng ở mức 10,9 lần, thấp hơn khoảng 10% so với trung vị lịch sử. Công ty chứng khoán này lựa chọn VCB, CTG và MBB nhờ định giá cùng kết quả kinh doanh, đặc biệt là lợi thế về nguồn vốn trong bối cảnh thanh khoản hệ thống gặp khó khăn.

"Tôi chưa nhìn thấy câu chuyện xấu của toàn ngành ngân hàng, nhưng giai đoạn tới sẽ không còn là câu chuyện mua cả nhóm ngân hàng. Đây sẽ là vấn đề chọn đúng ngân hàng", ông Thoại nhấn mạnh.