Kiểm toán hé lộ thêm nhiều giao dịch bên liên quan của Pomina

Sau nhiều lần trễ hẹn, Pomina mới đây đã công bố thời gian tổ chức ĐHĐCĐ thường niên 2026 vào ngày 30/6 tại khu vực nhà máy Pomina 3, Phường Phú Mỹ, TP.HCM

Đi cùng bộ tài liệu họp là các báo cáo tài chính ba năm 2023, 2024 và 2025 đã được kiểm toán. Đây là diễn biến đáng chú ý bởi trong các năm trước, doanh nghiệp nhiều lần không thể hoàn tất báo cáo kiểm toán đúng thời hạn do những vấn đề liên quan đến giả định hoạt động liên tục cũng như quá trình tái cấu trúc kéo dài.

Việc hoàn tất kiểm toán cho toàn bộ giai đoạn 2023–2025 không làm thay đổi đáng kể các chỉ tiêu tài chính của Pomina, song mang đến nhiều thông tin chi tiết hơn về các giao dịch với bên liên quan, tình trạng công nợ cũng như một số khoản mục trên bảng cân đối kế toán.

Những giao dịch bên liên quan được hé lộ

Trong các báo cáo tài chính trước đây, Pomina ghi nhận khoản phải thu dài hạn trị giá khoảng 272 tỷ đồng nhưng không công bố cụ thể đối tượng liên quan.

Theo báo cáo kiểm toán mới công bố, ông Đỗ Xuân Chiểu – thành viên HĐQT Pomina – là cá nhân đứng ra nhận nghĩa vụ thanh toán khoản công nợ này. Trong đó, khoảng 70 tỷ đồng là nghĩa vụ ông Chiểu đồng ý thanh toán thay cho bà Đỗ Thị Kim Ngọc, bà Đỗ Diệu Huyền và ông Đỗ Đức Chung.

Theo phụ lục hợp đồng, khoản phải thu này sẽ đến hạn vào cuối năm 2026. Do thời gian thu hồi còn dưới 12 tháng tính từ ngày lập báo cáo tài chính, khoản mục đã được chuyển từ phải thu dài hạn sang phải thu ngắn hạn.

Trước đó, công ty mẹ là Công ty TNHH TM & SX Thép Việt cũng đang ghi nhận khoản phải trả cho Pomina gần 684 tỷ đồng dưới hình thức công nợ thương mại phát sinh từ hoạt động bán thép trong quá khứ. Người đại diện pháp luật của Thép Việt hiện là ông Đỗ Duy Thái, đồng thời là Chủ tịch HĐQT Pomina.

Như vậy, tổng giá trị các khoản phải thu ngắn hạn liên quan đến công ty mẹ và các cá nhân thuộc nhóm cổ đông kiểm soát hiện đã xấp xỉ 1.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Ban Tổng giám đốc Pomina cũng lưu ý các khoản phải thu nói trên cùng khoản đầu tư vào CTCP Tân Thành Mỹ (hiện đã dừng hoạt động) vẫn tồn tại những rủi ro nhất định về khả năng thu hồi và suy giảm giá trị. Tuy nhiên, doanh nghiệp cho biết đang duy trì cơ chế kiểm soát tín dụng và bố trì nhân sự theo dõi công nợ nhằm hạn chế các rủi ro phát sinh.

Ngoài ra, báo cáo kiểm toán còn trình bày chi tiết hơn các giao dịch phải thu, phải trả với các cá nhân và tổ chức có liên quan, những thông tin trước đây chưa được công bố đầy đủ. Điều này giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để đánh giá các giao dịch với bên liên quan cũng như chất lượng tài sản của doanh nghiệp.

Nhìn rộng hơn, việc các giao dịch với bên liên quan được thuyết minh cụ thể hơn là một bước cần thiết trong bối cảnh Pomina đang tìm kiếm nguồn lực để phục hồi hoạt động sản xuất và triển khai các kế hoạch tái cấu trúc quy mô lớn.

Chuẩn bị cho giai đoạn tái khởi động sản xuất

Nếu các báo cáo kiểm toán giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn bức tranh tài chính hiện tại của Pomina, thì tài liệu dự thảo ĐHĐCĐ 2026 lại cho thấy doanh nghiệp đang xây dựng kế hoạch phục hồi sản xuất khá tham vọng trong hai năm tới.

Theo kế hoạch trình cổ đông, Pomina đặt mục tiêu doanh thu năm 2026 đạt khoảng 8.500 tỷ đồng và tăng lên hơn 13.000 tỷ đồng vào năm 2027. EBITDA dự kiến lần lượt đạt khoảng 474 tỷ đồng và 941 tỷ đồng. Đây là mục tiêu tương đối thách thức, trong bối cảnh doanh thu cả năm 2025 của POM chỉ khoảng 2.200 tỷ đồng.

Về sản lượng, doanh nghiệp đặt mục tiêu sản xuất hơn 666.000 tấn phôi thép trong năm 2026 và vượt mốc 1 triệu tấn vào năm 2027. Sản lượng thép xây dựng dự kiến đạt gần 644.000 tấn trong năm 2026 và xấp xỉ 1 triệu tấn vào năm 2027.

Đáng chú ý, kế hoạch sản xuất mới của Pomina có tính đến sản lượng của dự án lò cao (BF), dự án chưa được nghiệm thu và đang dừng sản xuất từ năm 2022.

Theo báo cáo HĐQT, dự án lò cao tại KCN Phú Mỹ 1 là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới những khó khăn kéo dài của Pomina. Dự án được triển khai đúng giai đoạn dịch Covid-19 bùng phát khiến thời gian thi công kéo dài, chi phí đầu tư tăng mạnh so với dự toán ban đầu.

Sau hơn ba năm tái cơ cấu, việc đưa trở lại các hạng mục sản xuất quy mô lớn vào kế hoạch kinh doanh cho thấy ban lãnh đạo đang kỳ vọng giai đoạn khó khăn nhất đã đi qua và doanh nghiệp có thể từng bước khôi phục công suất trong hai năm tới.

Những động thái phát đi tín hiệu tích cực gần đây góp phần giúp Pomina nhận được cam kết từ các tổ chức tín dụng về việc tiếp tục duy trì giới hạn tín dụng và xem xét cơ cấu các khoản vay, điều chỉnh thời vay phù hợp.

Tuy nhiên, đơn vị kiểm toán AFC vẫn tiếp tục nhấn mạnh các yếu tố liên quan đến khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp. Pomina hiện vẫn ghi nhận lỗ lũy kế lớn, vốn lưu động âm và phụ thuộc đáng kể vào tiến độ tái cơ cấu tài chính cũng như khả năng huy động nguồn vốn mới.

Nói cách khác, kế hoạch phục hồi sản xuất mà Pomina vừa công bố mới chỉ là bước khởi đầu. Việc hiện thực hóa các mục tiêu doanh thu, sản lượng và đưa các dự án lớn trở lại vận hành sẽ còn phụ thuộc vào khả năng giải quyết bài toán vốn lưu động, xử lý công nợ và tái thiết nền tảng tài chính của doanh nghiệp trong thời gian tới.

Dấu ấn Vingroup trên báo cáo tài chính Pomina

BCTC kiểm toán năm 2025 của POM còn công bố thông tin sơ bộ hợp đồng số 3101/2026/HĐK/VHM-POMINA về việc hợp tác với CTCP Vinhomes. Dù không công bố chi tiết cấu trúc hợp tác, báo cáo tài chính quý I/2026 đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy quá trình hỗ trợ vốn lưu động đang được triển khai.

Cụ thể, doanh nghiệp ghi nhận khoảng 770 tỷ đồng các khoản phải trả liên quan đến nhóm Vingroup, trong khi dòng tiền từ hoạt động vay nợ tăng khoảng 132 tỷ đồng. Đồng thời, các khoản trả trước cho nhà cung cấp phục vụ nguyên vật liệu tăng khoảng 400 tỷ đồng và phải thu khác liên quan đến đầu ra sản phẩm tăng gần 200 tỷ đồng.

Những biến động này cho thấy Vinhomes có thể đang tham gia đồng thời cả chuỗi đầu vào lẫn đầu ra của Pomina, thay vì chỉ cung cấp nguồn vốn đơn thuần. Kết quả cho thấy hoạt động sản xuất đã được khôi phục tại nhà máy Pomina 1, Pomina 2 từ tháng 3, trong khi đó POM đang triển khai các công việc chuẩn bị đưa nhà máy Pomina 3 hoạt động trở lại vào tháng 7 năm 2026.