Khối ngoại bán ròng kỷ lục, chứng khoán Hàn Quốc lộ điểm yếu sau cơn sốt AI

Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đang chứng kiến một nghịch lý hiếm gặp khi KOSPI vẫn nằm trong nhóm chỉ số tăng mạnh nhất thế giới nhờ cơn sốt chip trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi nhà đầu tư nước ngoài bán ra cổ phiếu với quy mô chưa từng thấy.

Theo Korea Exchange (KRX), khối ngoại bán ròng 44.710 tỷ won, tương đương gần 30 tỷ USD, trên KOSPI trong tháng 5. Đây là mức bán ròng theo tháng lớn nhất lịch sử, vượt kỷ lục 35.740 tỷ won được thiết lập hai tháng trước đó.

Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng trong 16 phiên liên tiếp từ ngày 7 đến 29/5, chuỗi dài nhất kể từ tháng 2/2009, thời điểm thị trường vẫn chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Áp lực rút vốn tiếp diễn sang tháng 6. Trong phiên, KOSPI giảm hơn 8% ngày 8/6, khối ngoại tiếp tục bán ròng khoảng 355 tỷ won, tương đương 231,4 triệu USD, kéo chuỗi bán liên tiếp lên 21 phiên.

Goldman Sachs ước tính nhà đầu tư nước ngoài đã rút khoảng 62 tỷ USD khỏi cổ phiếu Hàn Quốc từ đầu năm đến cuối tháng 5, chưa bao gồm toàn bộ lượng bán trong những phiên đầu tháng 6.

Dù vậy, KOSPI vẫn tăng mạnh nhờ lực mua của nhà đầu tư cá nhân và các tổ chức trong nước, những lực lượng đã hấp thụ phần lớn lượng cổ phiếu do khối ngoại bán ra.

Hai cổ phiếu chịu áp lực bán lớn nhất

Làn sóng bán ròng tập trung chủ yếu vào Samsung Electronics và SK Hynix, hai cổ phiếu lớn nhất thị trường.

Riêng trong tuần 18-22/5, khối ngoại bán ròng 5.330 tỷ won cổ phiếu SK Hynix và 5.260 tỷ won cổ phiếu Samsung Electronics. Hai mã này chiếm khoảng 73% tổng giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài trong tuần.

Trong 12 phiên kể từ ngày 7/5, lượng bán ròng SK Hynix lên tới 19.530 tỷ won, còn Samsung Electronics là 18.870 tỷ won. Hai cổ phiếu chiếm gần 83% tổng giá trị bán ròng trong giai đoạn này.

Diễn biến trên cho thấy khối ngoại không rút khỏi mọi tài sản Hàn Quốc, mà chủ yếu giảm tỷ trọng những cổ phiếu đã tăng mạnh và trở nên quá lớn trong danh mục.

Samsung Electronics và SK Hynix hưởng lợi lớn từ nhu cầu chip nhớ băng thông cao, trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI. Đà tăng giá khiến hai mã có thời điểm chiếm hơn một nửa vốn hóa KOSPI, đồng thời vượt giới hạn phân bổ đối với một cổ phiếu, ngành hoặc quốc gia tại nhiều quỹ đầu tư.

Do đó, một số nhà quản lý tài sản buộc phải bán bớt cổ phiếu để tái cân bằng danh mục, dù vẫn đánh giá tích cực về triển vọng kinh doanh của hai doanh nghiệp.

Shinhan Securities nhận định một phần dòng vốn được chuyển sang những cổ phiếu có lợi nhuận cải thiện nhưng giá chưa tăng tương ứng, như robot, hệ thống lưu trữ năng lượng và một số doanh nghiệp công nghệ trên KOSDAQ, sàn dành chủ yếu cho các công ty vừa và nhỏ có tốc độ tăng trưởng cao.

Trong tháng 5, khối ngoại mua ròng 2.800 tỷ won trên KOSDAQ, mức cao nhất lịch sử, trong khi bán ròng kỷ lục trên KOSPI. Điều này cho thấy dòng vốn nước ngoài đang tái phân bổ, thay vì hoàn toàn rời bỏ thị trường Hàn Quốc.

Tuy nhiên, mức độ tập trung cao khiến KOSPI đặc biệt nhạy cảm với hoạt động bán ra tại hai cổ phiếu dẫn dắt. Samsung Electronics và SK Hynix hiện chiếm hơn một nửa vốn hóa chỉ số và đóng góp phần lớn tăng trưởng lợi nhuận dự kiến của toàn thị trường.

Theo BNP Paribas, lĩnh vực công nghệ chiếm khoảng 73% tổng lợi nhuận dự phóng của doanh nghiệp Hàn Quốc. Triển vọng của KOSPI vì thế phụ thuộc rất lớn vào chu kỳ AI và bộ nhớ bán dẫn.

Điểm yếu này bộc lộ rõ trong phiên 8/6, khi dữ liệu việc làm Mỹ mạnh hơn dự kiến làm gia tăng khả năng Fed duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, kéo theo làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ trên toàn cầu.

KOSPI giảm 8,3%, mức giảm mạnh nhất kể từ ngày 4/3, buộc KRX kích hoạt cơ chế ngắt mạch và tạm dừng giao dịch trong 20 phút. Đây là lần thứ ba trong năm 2026 và lần thứ chín trong lịch sử thị trường Hàn Quốc cơ chế này được áp dụng.

Samsung Electronics giảm 10,2%, còn SK Hynix mất 7,7%. KOSPI đóng cửa ở 7.484,41 điểm, thấp hơn khoảng 15% so với đỉnh 8.801,49 điểm thiết lập ngày 2/6.

Dù giảm mạnh, KOSPI vẫn tăng 78% từ đầu năm, sau khi tăng 76% trong năm 2025, mức cao nhất kể từ năm 1999.

Chốt lời hay mất niềm tin?

Quy mô bán ròng hàng chục tỷ USD có thể tạo cảm giác nhà đầu tư quốc tế đang mất niềm tin vào Hàn Quốc. Tuy nhiên, các đánh giá hiện nay cho thấy hoạt động rút vốn xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Trước hết là chốt lời sau khi Samsung Electronics và SK Hynix tăng mạnh nhờ kỳ vọng về một siêu chu kỳ chip nhớ. Khi giá cổ phiếu và tỷ trọng trong danh mục cùng tăng nhanh, các quỹ có xu hướng hiện thực hóa lợi nhuận và giảm bớt những vị thế đã trở nên quá tập trung.

Goldman Sachs cho rằng phần đáng kể dòng vốn rút khỏi Hàn Quốc phản ánh quá trình tái cân bằng danh mục, thay vì sự bi quan về triển vọng dài hạn của thị trường.

Bên cạnh đó, lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và nguy cơ Fed duy trì lãi suất cao khiến nhà đầu tư giảm tiếp xúc với những thị trường và cổ phiếu đã tăng nóng.

Bất ổn địa chính trị cũng gây sức ép. Dữ liệu của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc cho thấy khối ngoại rút vốn khỏi thị trường cổ phiếu trong bốn tháng liên tiếp tính đến tháng 4, trong bối cảnh chiến sự Trung Đông và giá năng lượng gia tăng.

Là nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dầu và khí đốt nhập khẩu, Hàn Quốc dễ bị tổn thương trước các cú sốc năng lượng. Giá dầu cao có thể làm xấu đi cán cân thương mại, đẩy lạm phát lên và hạn chế khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ.

Đối trọng với khối ngoại là lực mua mạnh của nhà đầu tư cá nhân. Trong tháng 5, nhóm này mua ròng 36.090 tỷ won cổ phiếu KOSPI, mức cao nhất lịch sử, qua đó hấp thụ phần lớn lượng bán và giúp chỉ số tiếp tục lập đỉnh trong phần lớn tháng.

Lực mua diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Hàn Quốc triển khai các ưu đãi nhằm khuyến khích dòng vốn quay về thị trường nội địa. Đà tăng của Samsung Electronics và SK Hynix cũng kéo nhà đầu tư cá nhân trở lại, làm gia tăng tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội trong cơn sốt AI.

Tuy nhiên, việc dòng tiền cá nhân thay thế khối ngoại cũng tạo ra rủi ro.

Dư nợ cho vay ký quỹ tại Hàn Quốc đã tăng khoảng 33% từ đầu năm, lên hơn 36.000 tỷ won, tương đương khoảng 24 tỷ USD, vào cuối tháng 5. Tài sản trong các ETF đòn bẩy cũng tăng lên khoảng 30 tỷ USD, trong khi hàng loạt sản phẩm mới gắn với Samsung Electronics và SK Hynix được đưa vào giao dịch.

Đòn bẩy có thể khuếch đại lợi nhuận và tạo thêm lực mua khi thị trường đi lên. Nhưng khi giá giảm, hoạt động thu hẹp vị thế và bán giải chấp có thể khiến đà điều chỉnh trở nên mạnh hơn.

Đồng won chịu sức ép

Làn sóng bán cổ phiếu của khối ngoại còn gây áp lực trực tiếp lên đồng won.

Sau khi bán tài sản bằng won, nhà đầu tư nước ngoài thường chuyển số tiền thu được sang USD hoặc các ngoại tệ khác để đưa vốn ra khỏi Hàn Quốc. Quá trình này làm tăng nhu cầu ngoại tệ và gây sức ép giảm giá lên đồng won.

Đồng won suy yếu lại làm giảm lợi nhuận quy đổi của nhà đầu tư quốc tế, khiến tài sản Hàn Quốc kém hấp dẫn hơn và có thể thúc đẩy thêm hoạt động rút vốn.

Đầu tháng 6, đồng won có thời điểm giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3/2009. Chính phủ và Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc phải tổ chức các cuộc họp khẩn cấp, đồng thời cảnh báo sẽ can thiệp trước những giao dịch đầu cơ và biến động quá mức trên thị trường ngoại hối.

Ngày 8/6, Tổng thống Lee Jae Myung nhận định việc nhà đầu tư nước ngoài bán cổ phiếu để tái cân bằng danh mục sau đợt tăng mạnh của KOSPI là yếu tố lớn nhất gây sức ép lên đồng won trong ngắn hạn. Tuy nhiên, ông cho rằng tác động này chỉ mang tính tạm thời.