Khi nào khối ngoại mua ròng trở lại?

Hơn 1 tháng giao dịch vừa qua của VN-Index đã chứng kiến khối ngoại liên tục bán ròng. Trong tuần giao dịch đầu tháng 2/2026 (2/2-6/2), nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 6.000 tỷ đồng trên 3 sàn. Trước đó, họ bán ròng hơn 6.700 tỷ đồng.

Mở rộng dữ liệu, khối ngoại đã trong xu hướng bán ròng liên tục trong 3 năm trở lại đây, từ năm 2023 với mức bán hơn 22.000 tỷ đồng; còn các năm 2024 và 2025 con số lần lượt là 92.470 tỷ đồng và gần 121.000 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng nguyên nhân cốt lõi cho đà rút ròng của khối ngoại đến từ việc chi phí vốn trên TTCK Việt Nam vẫn ở mức khá cao, ước tính trên 15%. Đây là con số cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Bên cạnh đó, việc lãi suất liên ngân hàng tăng đã kéo mặt bằng lãi suất đi lên, làm chi phí vốn gia tăng và khiến định giá thị trường trở nên kém hấp dẫn hơn.

Ngoài ra, chi phí vốn tăng còn đến từ việc Chính phủ đẩy mạnh huy động vốn cho đầu tư hạ tầng và mở rộng chi tiêu công. Điều này khiến lợi suất trái phiếu Chính phủ – thước đo quan trọng để xác định chi phí vốn, có xu hướng đi lên và kéo chi phí vốn tăng theo.

Ở góc độ định giá, chi phí vốn – bao gồm cả chi phí nợ và chi phí vốn chủ sở hữu – là yếu tố then chốt, đặc biệt với mô hình định giá chiết khấu dòng tiền (DCF). Khi chi phí vốn tăng, giá trị hiện tại của doanh nghiệp sẽ giảm xuống.

Không những thế, diễn biến trên thị trường tài chính quốc tế cũng tác động mạnh đến dòng vốn ngoại, trong đó giới đầu tư toàn cầu quan tâm nhất lại việc lợi suất trái phiếu Nhật Bản bước vào xu hướng tăng.

Theo ước tính từ Goldman Sách, mỗi 10 điểm cơ bản lợi suất TPCP tăng thêm của Nhật có thể đẩy lợi suất TPCP Mỹ và một số thị trường trái phiếu khác tăng khoảng 2 – 3 điểm cơ bản. Điều này sẽ làm tăng chi phí vốn trên phạm vi toàn cầu.

“Trước đây, khi lãi suất Nhật Bản ở mức rất thấp hoặc gần 0%, nhà đầu tư có xu hướng vay Yên để đầu tư vào các thị trường có lợi suất cao hơn. Tuy nhiên, khi lãi suất Nhật Bản tăng lên, dòng vốn “carry trade” đảo chiều mạnh, rút khỏi nhiều thị trường mới nổi và cận biên, trong đó có Việt Nam”, ông Minh phân tích.

Vị chuyên gia này cho rằng dòng tiền của NĐTNN sẽ có xu hướng dịch chuyển sang các thị trường phát triển như Mỹ, nơi tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ có mức tăng trưởng cao, hoặc quay trở lại thị trường chứng khoán Nhật Bản. Điều này khiến xu hướng rút vốn khỏi Việt Nam chưa thể đảo chiều trong ngắn hạn.

3 yếu tố then chốt để khối ngoại mua ròng

Theo ông Minh, để khối ngoại quay lại mua ròng, yếu tố mang tính quyết định đầu tiên là Fed tiếp tục giảm lãi suất mạnh hơn. Trong kịch bản tích cực, nếu Fed giảm lãi suất từ hai lần trở lên trong năm 2026, dòng tiền có thể quay lại các thị trường mới nổi và cận biên, trong đó có Việt Nam. Khi lãi suất tại Mỹ không còn hấp dẫn, dòng vốn sẽ tìm kiếm các thị trường có hiệu suất cao hơn, đồng thời tạo điều kiện để Việt Nam nới lỏng chính sách tiền tệ.

Bên cạnh đó, ông Minh cho rằng lãi suất đồng Yên Nhật cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu lãi suất Yên duy trì quanh mức 2–2,5%, dòng vốn vẫn có cơ hội quay lại Việt Nam. Ngược lại, nếu lãi suất tăng lên khoảng 3%, khả năng dòng vốn ngoại quay lại sẽ rất hạn chế.

Yếu tố tiếp theo liên quan đến các giải pháp trong nước. Việc điều hành tỷ giá ổn định được xem là yếu tố then chốt nhằm tạo niềm tin cho cả dòng vốn FII và FDI. Cùng với đó, các chính sách cơ quan quản lý sẽ đóng vai trò quyết định trong việc thu hút dòng vốn ngoại. Trong đó, điển hình nhất là Thông tư số 08 không chỉ tháo gỡ rào cản được FTSE đề cập trong kỳ Review tháng 9/2025, mà còn tạo thuận lợi và được kỳ vọng kích hoạt dòng vốn ngoại chảy mạnh vào chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.

Cuối cùng, câu chuyện nâng hạng thị trường vẫn được kỳ vọng là chất xúc tác quan trọng, có thể tạo hiệu ứng thu hút dòng tiền trong ngắn hạn. Về dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia, qua đó giảm chi phí vốn và mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế.

Song song với đó, thị trường cần đẩy mạnh niêm yết hàng hóa chất lượng, quyết liệt hơn trong việc nới “room” cho nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao tỷ lệ free-float. Đây là những điều kiện cần thiết để thu hút các quỹ lớn với quy mô hàng chục tỷ USD vào thị trường chứng khoán trong nước.