Kevin Warsh tại Jackson Hole: Fed để ngỏ khả năng tăng lãi suất

Bài phát biểu đầu tiên của ông Kevin Warsh tại Hội nghị chuyên đề chính sách kinh tế Jackson Hole tại bang Wyoming với tư cách Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã giúp làm rõ hơn định hướng chính sách sau cuộc họp hồi tháng 7.

Vị chủ tịch quyền lực không đưa ra dự báo cụ thể về lãi suất. Thay vào đó, ông tập trung xác lập nguyên tắc ra quyết định: Fed chưa thể coi cuộc chiến chống lạm phát đã kết thúc và không thể mặc nhiên cho rằng giá cả sẽ tự quay về mục tiêu 2%.

Fed phát tín hiệu cứng rắn với lạm phát

Thông điệp đáng chú ý nhất được ông Warsh đưa ra gần cuối bài phát biểu: Fed phải tin tưởng rằng lạm phát cơ bản đang tiến về mục tiêu một cách "rõ ràng và với tốc độ đủ nhanh", nếu không, Fed vẫn còn "việc phải làm".

Điều này chưa có nghĩa Fed đã nghiêng hẳn về phương án tăng lãi suất, nhưng cho thấy điều kiện để Fed tiếp tục giữ nguyên chính sách đã trở nên chặt chẽ hơn. Theo cách tiếp cận của ông Warsh, Fed không cần chờ lạm phát tăng trở lại mới hành động. Ngược lại, lạm phát phải cho thấy xu hướng giảm đủ rõ và bền vững về mục tiêu 2% để Fed có thể tiếp tục đứng ngoài.

Ông cũng khẳng định mục tiêu chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát được Fed theo dõi chặt – 2% là một mục tiêu "cố định và chắc chắn". Đồng thời, ông nhấn mạnh ổn định giá cả không tự xảy ra và lạm phát không nhất thiết tự quay về mức trung bình.

Lập luận này xuất hiện trong bối cảnh các chỉ báo giá của Mỹ vẫn cho tín hiệu không hoàn toàn đồng nhất.

PCE toàn phần tháng 7 tăng 3,7% so với cùng kỳ, trong khi PCE lõi tăng 3,3%. CPI toàn phần tăng 3,4%, nhưng CPI lõi chỉ tăng 2,5%. Điều đó cho thấy không thể chỉ nhìn một chỉ số duy nhất để kết luận áp lực lạm phát cơ bản đang mạnh lên.

Ông Warsh vì thế đi sâu hơn vào độ rộng của lạm phát. Theo số liệu ông dẫn, 54% trong tổng số 199 nhóm hàng hóa và dịch vụ thuộc rổ PCE đã tăng giá trên 3% trong 12 tháng gần nhất. Trong sáu tháng gần nhất, tỷ lệ này là 49%.

Theo Chủ tịch Fed, nhiều thước đo khác nhau đều dẫn tới cùng một kết luận: lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu của Fed. 

Điểm có sức nặng nữa nằm ở đánh giá của ông Warsh về điều kiện tài chính. Ông cho rằng đầu tư doanh nghiệp mạnh, lợi nhuận cao, chênh lệch lợi suất tín dụng thấp và tiêu chuẩn cho vay doanh nghiệp tương đối thuận lợi. Từ đó, ông kết luận bản thân "khó có thể mô tả điều kiện tài chính nói chung là thắt chặt".

Đây là luận điểm quan trọng đối với đường đi lãi suất. Nếu lạm phát còn trên mục tiêu, tăng trưởng vẫn tương đối vững, thị trường lao động chưa suy yếu mạnh và điều kiện tài chính chưa thực sự hạn chế, Fed sẽ có nhiều dư địa hơn để tiếp tục thắt chặt.

Quan điểm của ông Warsh cũng không hoàn toàn đứng riêng lẻ trong Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC). Biên bản cuộc họp tháng 7 cho thấy một số thành viên đã muốn tăng lãi suất 25 điểm cơ bản ngay tại cuộc họp đó, trong khi nhiều thành viên đánh giá việc thắt chặt thêm có thể cần thiết nếu lạm phát không giảm.

Lãi suất trở lại vị trí trung tâm

Một thông điệp quan trọng khác là cách ông Warsh xác định công cụ chính sách của Fed.

Ông tuyên bố lãi suất ngắn hạn là "công cụ chủ đạo" để thực hiện nhiệm vụ kép về ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm. Các chính sách phi truyền thống chỉ nên được sử dụng hạn chế ngoài thời kỳ khủng hoảng.

Điều này đáng chú ý vì trước đây ông Warsh từng đưa ra lập luận rằng việc thu hẹp bảng cân đối kế toán có thể tạo dư địa để hạ lãi suất. Nhưng Jackson Hole không phát đi tín hiệu như vậy. Ngược lại, nếu Fed cần điều chỉnh mức độ thắt chặt, lãi suất chính sách vẫn là công cụ chính.

Chủ tịch Fed đồng thời tách câu chuyện trí tuệ nhân tạo (AI) khỏi các quyết định lãi suất trước mắt. Ông thừa nhận AI có thể tạo ra bước nhảy về năng suất và tăng trưởng dài hạn, nhưng Fed chưa biết rõ quy mô, thời điểm cũng như cách những lợi ích đó sẽ phân bổ trong nền kinh tế.

Quan trọng hơn, ông Warsh nói kết quả nghiên cứu AI hiện "không có ảnh hưởng tới các quyết định trong bối cảnh chính sách hiện nay".

Như vậy, Fed đang tách hai vấn đề. AI có thể nâng sản lượng tiềm năng trong dài hạn, nhưng chưa có đủ căn cứ để dùng kỳ vọng đó như lý do nới lỏng tiền tệ khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu.

Thị trường đặt cược vào tăng lãi suất, nhưng tháng 9 vẫn để ngỏ

Phản ứng rõ nhất sau Jackson Hole diễn ra trên thị trường trái phiếu.

Theo đó, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng khoảng 12,8 điểm cơ bản lên 4,36%, trong khi lợi suất 10 năm tăng 5,6 điểm cơ bản lên khoảng 4,73%. Lợi suất 30 năm chỉ tăng khoảng 2 điểm cơ bản.

Xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 được thị trường đẩy từ khoảng 35% trước bài phát biểu lên khoảng 56% sau đó, theo CME FedWatch.

Heather Long, kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, cho rằng Warsh đã "mở cánh cửa" cho khả năng Fed tăng lãi suất. Theo bà, động thái này có thể chưa diễn ra ngay trong tháng 9, nhưng có khả năng xuất hiện vào tháng 10 hoặc tháng 12. Long cũng lưu ý Warsh cho rằng các số liệu lạm phát tích cực hơn trong mùa hè chưa cho thấy sự cải thiện đủ đáng kể; thị trường trái phiếu vì thế nhanh chóng nâng mức định giá đối với khả năng tăng lãi suất.

Việc lợi suất 2 năm tăng mạnh hơn nhiều so với lợi suất dài hạn cho thấy nhà đầu tư chủ yếu đang định giá lại khả năng Fed thắt chặt trong ngắn hạn, thay vì đặt cược vào một chu kỳ tăng lãi suất mạnh hoặc lạm phát dài hạn mất kiểm soát.

Đồng USD cũng được hưởng lợi, trong khi giá vàng và Bitcoin giảm mạnh. Trên thị trường chứng khoán, phản ứng nhẹ hơn: S&P 500 giảm 0,25%, Nasdaq Composite mất 0,52%, còn Dow Jones gần như đi ngang. Russell 2000, đại diện cho doanh nghiệp vốn hóa nhỏ nhạy cảm hơn với chi phí vay, giảm khoảng 1,4%.

Phản ứng này cho thấy thị trường chưa định giá một chu kỳ thắt chặt mạnh mới. Nhà đầu tư hiện chủ yếu nâng xác suất một đợt tăng lãi suất gần hạn.

Vì vậy, dù bài phát biểu rõ ràng mang màu sắc "diều hâu" hơn, vẫn chưa đủ căn cứ để nói rằng Fed gần như chắc chắn tăng lãi suất tháng 9.

Chính ông Warsh kết thúc bằng cam kết với "một kỷ luật, không phải một quyết định" .

Cuộc họp FOMC tiếp theo diễn ra ngày 15-16/9. Trước đó, Fed còn nhận thêm dữ liệu việc làm và lạm phát. Nếu những số liệu này cho thấy áp lực giá tiếp tục lan rộng trong khi tăng trưởng và thị trường lao động vẫn vững, lập luận của ông Warsh sẽ tạo cơ sở rõ hơn cho việc tăng lãi suất.

Ngược lại, nếu lạm phát cơ bản giảm nhanh hơn hoặc thị trường lao động suy yếu đáng kể, Fed vẫn có lý do để tiếp tục giữ nguyên.

Do đó, thay đổi quan trọng sau Jackson Hole không phải là Fed đã quyết định tăng lãi suất, mà là gánh nặng chứng minh đã chuyển sang phía lạm phát.

Trước đây, thị trường chủ yếu đặt câu hỏi liệu lạm phát có xấu đi đủ mức để buộc Fed hành động hay không. Sau bài phát biểu của vị chủ tịch Fed, trọng tâm đã dịch chuyển: lạm phát cần hạ nhiệt rõ ràng đến đâu để Fed có thể tiếp tục giữ nguyên lãi suất?

Jackson Hole chưa phát đi tín hiệu mạnh về sự khởi đầu của một chu kỳ tăng lãi suất mới. Nhưng ông Warsh đã đưa khả năng tăng lãi suất trở lại trung tâm của cuộc tranh luận chính sách, qua đó làm thay đổi đáng kể cách thị trường định giá triển vọng Fed trong những tháng tới.