Hơn 5.500 tỷ đồng giao dịch được tạm dừng sau cảnh báo gian lận của ngân hàng

Ngày 18/8, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức sự kiện “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, đánh dấu năm thứ năm liên tiếp sự kiện này được tổ chức.

Một trong những thông tin đáng chú ý được NHNN công bố tại sự kiện là hiệu quả bước đầu của hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) trong phòng, chống gian lận, lừa đảo trên môi trường số.

Theo NHNN, tính đến hết ngày 6/8/2026, hệ thống SIMO đã cảnh báo hơn 4,9 triệu lượt khách hàng về các tài khoản thanh toán, ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật. Trong số này, hơn 1,6 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng hơn 5.500 tỷ đồng.

Con số này cho thấy chuyển đổi số trong ngân hàng đang chuyển từ mục tiêu đơn thuần là tạo ra các giao dịch nhanh hơn, thuận tiện hơn sang yêu cầu cao hơn là phải tạo dựng được một hệ sinh thái tài chính số an toàn.

Dữ liệu và AI trở thành trọng tâm mới

Phát biểu tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho rằng chuyển đổi số ngành Ngân hàng đang bước vào giai đoạn mới, trong đó dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) phải trở thành nguồn lực để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

Theo Thống đốc, sau 5 năm triển khai kế hoạch chuyển đổi số, ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực về thể chế, hạ tầng thanh toán, dữ liệu và dịch vụ số. Tuy nhiên, chuyển đổi số càng sâu thì những vấn đề mới về an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản trị AI càng đặt ra rõ hơn.

Thống đốc yêu cầu toàn ngành tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ, gồm: Tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động ngân hàng số; nâng cấp hạ tầng và chuẩn hóa dữ liệu; thúc đẩy ứng dụng AI theo hướng thực chất, có trách nhiệm; tăng cường an ninh, an toàn và phòng chống gian lận; phát triển dịch vụ số phục vụ người dân, doanh nghiệp và tài chính toàn diện; đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng.

Thống đốc cũng nhấn mạnh chuyển đổi số phải được đo bằng hiệu quả thực chất, trong đó mỗi nhiệm vụ cần rõ mục tiêu, sản phẩm, người chịu trách nhiệm, nguồn lực và thời hạn.

Sau 5 năm, mức độ phổ cập dịch vụ ngân hàng số tại Việt Nam đã có bước tiến đáng kể.

Theo NHNN, đến hết năm 2025, gần 89% người dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Tại nhiều tổ chức tín dụng, tỷ lệ giao dịch qua kênh số đã vượt 95%.

Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt hiện tương đương hơn 28 lần GDP. Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân 58,86% mỗi năm, trong khi giá trị giao dịch tăng bình quân 24,36% mỗi năm.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,28% so với cùng kỳ năm 2025, còn giá trị giao dịch tăng 12,24%.

Cùng với sự phát triển của thanh toán số, hạ tầng thanh toán quốc gia tiếp tục được nâng cấp. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng hoạt động ổn định, trong khi các hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử được mở rộng kết nối với nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục và giao thông.

Thanh toán bằng mã QR cũng ngày càng mở rộng phạm vi, không chỉ trong nước mà cả xuyên biên giới. NHNN đã triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua QR giữa Việt Nam với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, đồng thời tiếp tục mở rộng với một số quốc gia khác.

Hơn 170 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu sinh trắc học

Một trong những nền tảng quan trọng của quá trình chuyển đổi số ngân hàng là dữ liệu. NHNN cho biết ngành Ngân hàng đang tiếp tục xây dựng, nâng cấp hạ tầng dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Thông qua phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06, ngành Ngân hàng đã đẩy mạnh làm sạch dữ liệu khách hàng, xác minh thông tin và đối chiếu sinh trắc học.

Đến ngày 31/7/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công cho hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Việc làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu không chỉ phục vụ xác thực khách hàng mà còn tạo nền tảng để các ngân hàng phát triển sản phẩm mới, nâng cao chất lượng quản trị rủi ro và tiến tới khai thác dữ liệu phục vụ các mô hình ngân hàng thông minh.

NHNN đang tập trung vào 5 trụ cột gồm: phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. Trong kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, ngành Ngân hàng đã xác định 105 nhiệm vụ trọng tâm.

Chuyển đổi số cũng đang được NHNN gắn với cải cách hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

NHNN cho biết đã đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, tương đương 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh.

Trong năm 2025, NHNN cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số dịch vụ công toàn trình lên 57 dịch vụ, qua đó hoàn thành việc nâng cấp 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp lên dịch vụ công toàn trình.

Cùng với đó, phong trào “Bình dân học vụ số” và các hoạt động thúc đẩy sáng kiến trong toàn ngành cũng được triển khai. Năm 2025, toàn ngành Ngân hàng ghi nhận khoảng 1.460 sáng kiến; riêng 6 tháng đầu năm 2026, 51 đơn vị đã ghi nhận 200 sáng kiến số.