Hóa chất Đức Giang: Thêm lãnh đạo bị khởi tố, lợi thế kinh doanh mất dần

Mở cửa phiên 23/7, cổ phiếu DGC của CTCP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HoSE: DGC) được kéo xanh nhẹ nhưng ngay sau đó bị bán sàn mạnh, giá rớt xuống 37.700 đồng/cp cùng dư bán sàn hơn 2 triệu đơn vị.

Diễn biến tiêu cực của cổ phiếu đi kèm với việc có thêm nhân sự cấp cao của tập đoàn bị khởi tố. Cụ thể, ngày 23/7, DGC công bố thông tin về việc Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) khởi tố bị can và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với ba lãnh đạo đương nhiệm gồm Lưu Bách Đạt (Thành viên HĐQT, Tổng giám đốc), Nguyễn Quốc Trung (Thành viên HĐQT) và Phùng Trọng Tú (Phó Tổng giám đốc). Trong đó ông Tú mới được bổ nhiệm vào tháng 6.

Đáng chú ý, các tội danh bị khởi tố đối với ba lãnh đạo Hóa chất Đức Giang đều trùng với các tội danh mà cựu Chủ tịch HĐQT Đào Hữu Huyền bị khởi tố hồi tháng 3, gồm Gây ô nhiễm môi trường và Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên.

Đi kèm với biến cố về nhân sự, kết quả kinh doanh của tập đoàn tiếp tục lao dốc mạnh.

Lợi nhuận giảm hơn một nửa quý thứ hai liên tiếp

Theo BCTC hợp nhất quý II, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang ghi nhận doanh thu thuần đạt 2.415 tỷ đồng, giảm nhẹ 16,5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận lại giảm sâu hơn nhiều.

Lợi nhuận gộp chỉ còn khoảng 456 tỷ đồng, kéo biên lợi nhuận gộp từ 33,9% xuống còn 18,9%, thấp gần một nửa so với cùng kỳ. Điều này khiến lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 440,8 tỷ đồng, giảm 50,5%.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt 4.540 tỷ đồng, giảm 20,4%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 870,8 tỷ đồng, giảm tới 49,6% so với cùng kỳ năm trước.

Đây cũng là quý thứ hai liên tiếp DGC chứng kiến lợi nhuận giảm quanh ngưỡng 50%. Trước đó, trong quý I/2026, doanh thu của doanh nghiệp giảm 24%, biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ khoảng 35% xuống 23%, còn lợi nhuận sau thuế giảm 48,6%.

Diễn biến gần như tương đồng trong hai quý liên tiếp cho thấy áp lực đối với DGC không còn là biến động ngắn hạn của một quý riêng lẻ. Đáng chú ý, trong khi doanh thu quý II chỉ giảm hơn 16%, lợi nhuận sau thuế lại giảm tới hơn một nửa, phản ánh chi phí sản xuất tăng nhanh hơn nhiều so với mức sụt giảm doanh thu.

Tác động từ Khai trường 25

Theo báo cáo định giá công bố tháng 5/2024, FPTS ước tính nhu cầu quặng apatit hằng năm phục vụ sản xuất phốt pho vàng và các hợp chất gốc phốt pho của DGC vào khoảng 1 triệu tấn (quy đổi quặng loại I). Khi đó, công ty chứng khoán này đánh giá DGC có thể tự chủ khoảng 80% nhu cầu quặng apatit nhờ khai thác tại Khai trường 25 và bao tiêu từ Khai trường 19B. Theo ước tính của FPTS, việc khai thác tại hai mỏ này có thể giúp DGC tiết kiệm khoảng 30% chi phí quặng apatit so với phương án mua quặng từ bên ngoài.

Trong bối cảnh hiện nay, việc Khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động đồng nghĩa một trong những lợi thế về nguồn nguyên liệu của DGC không còn được duy trì như các giả định trước đây.

Theo văn bản giải trình gửi Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, DGC cho biết Khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động phục vụ công tác điều tra, buộc doanh nghiệp chuyển sang sử dụng hoàn toàn quặng apatit nhập khẩu và mua ngoài. Bên cạnh đó, giá nhiều nguyên liệu đầu vào như lưu huỳnh, điện, than cốc và amoniac cũng đồng loạt tăng trong kỳ. Đây là lần đầu tiên công ty chính thức đưa nguyên nhân này vào văn bản giải trình biến động lợi nhuận.

Theo DGC, việc phải sử dụng hoàn toàn quặng mua ngoài khiến giá vốn mặt hàng phốt pho vàng tăng cao hơn so với cùng kỳ năm trước. Điều này phần nào lý giải vì sao doanh thu quý II chỉ giảm hơn 16% nhưng lợi nhuận sau thuế lại giảm tới hơn 50%.

Diễn biến này cũng phản ánh khá rõ trên bảng cân đối kế toán. Tính đến cuối tháng 6, giá trị nguyên vật liệu tồn kho tăng từ 1.089 tỷ đồng lên 1.556 tỷ đồng, tăng gần 467 tỷ đồng và chiếm khoảng 60% mức tăng tồn kho trong nửa đầu năm. Trong khi đó, thành phẩm cũng tăng từ gần 460 tỷ đồng lên khoảng 679 tỷ đồng.

Việc nguyên vật liệu tăng mạnh cho thấy DGC đã gia tăng lượng đầu vào mua ngoài sau khi mất nguồn quặng tự khai thác. Còn việc thành phẩm tăng phản ánh lượng hàng tồn cuối kỳ cao hơn đáng kể so với đầu năm, dù chưa đủ cơ sở để kết luận nguyên nhân đến từ nhu cầu tiêu thụ hay chiến lược dự trữ của doanh nghiệp.

Một diễn biến khác cũng đáng chú ý là dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong 6 tháng đầu năm chuyển sang âm 10,1 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước dương tới 969,1 tỷ đồng. Điều này cho thấy tác động từ việc chi phí đầu vào gia tăng không chỉ phản ánh trên báo cáo kết quả kinh doanh mà đã bắt đầu ảnh hưởng đến chất lượng dòng tiền và nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, hiện DGC vẫn còn 10.884 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn, do đó áp lực từ nhu cầu mua nguyên vật liệu vẫn chưa thể tác động đến sức khỏe tài chính của doanh nghiệp trong ngắn hạn.

Kế hoạch lợi nhuận thận trọng

Theo tài liệu Đại hội đồng cổ đông thường niên, DGC đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế năm 2026 ở mức 1.600 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 49% so với kết quả thực hiện năm 2025.

Sau 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 54% kế hoạch lợi nhuận cả năm.

Tại thời điểm kế hoạch được công bố, mục tiêu này từng được không ít nhà đầu tư đánh giá là khá thận trọng trong bối cảnh DGC nhiều năm liền duy trì hiệu quả sinh lời cao. Tuy nhiên, diễn biến thực tế của hai quý đầu năm cho thấy ban lãnh đạo dường như đã sớm tính đến những khó khăn phát sinh từ biến động chi phí đầu vào cũng như rủi ro gián đoạn nguồn nguyên liệu.

Điểm đáng chú ý là sau hai quý lợi nhuận lao dốc, nguyên nhân đã được doanh nghiệp xác định khá rõ ràng: chi phí nguyên liệu tăng, cùng với việc Khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động khiến công ty mất lợi thế tự chủ nguồn quặng và phải chuyển sang sử dụng hoàn toàn nguyên liệu mua ngoài.

Trong bối cảnh đó, biến số đáng theo dõi đối với DGC trong thời gian tới có lẽ không chỉ là diễn biến giá phốt pho vàng trên thị trường thế giới, mà còn là thời điểm Khai trường 25 có thể hoạt động trở lại. Nếu nguồn quặng tự khai thác được khôi phục, doanh nghiệp sẽ có cơ hội lấy lại lợi thế chi phí – yếu tố từng được các tổ chức phân tích đánh giá là nền tảng quan trọng tạo nên năng lực cạnh tranh của DGC trong nhiều năm qua.