Hà Nội giải bài toán ngập úng: Từ những dự án khẩn cấp đến tham vọng 'Thành phố bọt biển'

Sở Xây dựng TP. Hà Nội vừa thông tin về việc tổ chức triển khai thực hiện các giải pháp về xử lý úng ngập trên địa bàn thành phố.

Theo đó, Thành ủy, HĐND, UBND TP. Hà Nội xác định úng ngập là 1 trong 5 điểm nghẽn được chỉ đạo giải quyết với quyết tâm chính trị rất cao của toàn hệ thống. Tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong giai đoạn trước mắt triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp (bao gồm 5 dự án về hệ thống và 5 dự án hồ điều hòa) để đưa vào vận hành trước mùa mưa năm 2026.

Mục tiêu các dự án khẩn cấp là từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, tăng cường kết nối với hệ thống hiện có, nâng cao năng lực tiêu thoát nước và góp phần giảm số điểm úng ngập, diện ngập, độ sâu ngập và thời gian ngập so với những trận mưa có cường độ tương đương các năm trước đây....

Sở Xây dựng TP. Hà Nội thông tin, khác với kịch bản trước đây khi những trận mưa từ 70-100 mm/h thường làm xuất hiện hàng chục điểm ngập nghiêm trọng trên các tuyến phố chính, mùa mưa năm 2026 đã ghi nhận nhiều tín hiệu rất tích cực.

Đánh giá thực tế tại các khu vực thường xuyên hứng chịu áp lực ngập lụt như đường Võ Chí Công, khu đô thị Ecohome hay khu vực Mỹ Đình cho thấy, dù lượng mưa ghi nhận đạt trên 100mm nhưng tình trạng úng ngập chỉ diễn ra nhẹ và nước đã rút hoàn toàn khoảng 30 phút sau khi mưa tạnh.

Tương tự, khả năng thoát nước trên các trục đường trọng điểm gồm Đại lộ Thăng Long, khu Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây và Ciputra cũng được cải thiện đáng kể. Giao thông tại các khu vực này duy trì sự ổn định, không còn bị dồn ứ hay ách tắc kéo dài sau mưa lớn.

Sở Xây dựng cho biết, hiệu quả thực tế này đạt được là nhờ thành phố đã tập trung lực lượng để khẩn trương hoàn thiện và đưa vào vận hành 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp trong giai đoạn 1. Nhóm dự án này bao gồm 5 hồ điều hòa lớn tại Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương cùng 5 công trình cải tạo hệ thống thoát nước hạ lưu. Sự đi vào hoạt động của các công trình đã bổ sung khoảng 4,8 triệu m3 dung tích điều hòa để giảm áp lực nước bùng phát cục bộ, đồng thời giải quyết triệt để tình trạng úng ngập tại khoảng 120 điểm trọng yếu trên toàn địa bàn Thủ đô.

Hướng tới mô hình "Thành phố bọt biển"

Song song với việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật, công tác ứng phó và vận hành hệ thống thoát nước cũng được các cơ quan chức năng triển khai một cách đồng bộ và chủ động hơn.

Sở Xây dựng đã phối hợp cùng các đơn vị quản lý hạ tầng tổ chức lực lượng ứng trực 100% nhân lực cùng máy móc thiết bị tại các khu vực trọng điểm trong suốt mùa mưa bão. Việc chủ động bơm hạ mực nước đệm tại các hồ điều hòa trước khi mưa lớn diễn ra đã giúp tăng tối đa dung tích chứa nước mặt, giảm bớt tải trọng cho hệ thống cống ngầm.

Bên cạnh đó, công tác chuyển đổi 21 mương tiêu nông nghiệp nằm trong khu vực phát triển đô thị sang phục vụ tiêu thoát nước đô thị cũng đã hoàn thành đúng tiến độ. Giải pháp này giúp tăng cường đáng kể lưu lượng thoát nước cho các khu vực dân cư đông đúc lân cận.

Nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho giao thông đô thị, thành phố đã chủ động xây dựng và diễn tập 4 phương án phân luồng giao thông chi tiết tương ứng với từng mức độ ngập lụt thực tế. Đi đôi với các giải pháp kỹ thuật, chính quyền thành phố cũng tăng cường siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương và các chủ đầu tư dự án...

Dẫn chứng từ kinh nghiệm quốc tế, Sở Xây dựng cho rằng, ngay cả các siêu đô thị hiện đại hàng đầu thế giới như Thượng Hải, Seoul hay New York cũng khó có thể xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ ngập úng khi đối mặt với những trận mưa cực đoan vượt công suất thiết kế. Vì vậy, bài toán xử lý ngập úng tại Hà Nội cần được tiếp cận bằng một lộ trình chiến lược, kết hợp chặt chẽ giữa các giải pháp trước mắt và định hướng dài hạn.

Trong giai đoạn tiếp theo, thành phố sẽ ưu tiên đẩy nhanh tiến độ 12 dự án thoát nước theo quy hoạch đã và đang triển khai, trọng tâm là các trạm bơm tiêu lớn như Yên Nghĩa, Phương Trạch, Liên Mạc và Cự Khối. Đồng thời, tập trung tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn và mặt bằng để hoàn thiện việc cải tạo các trục tiêu thoát nước cốt lõi gồm sông Nhuệ, sông Cầu Bây và sông Đáy, tạo thành mạng lưới thoát nước liên hoàn cho toàn vùng.

Về định hướng phát triển lâu dài, Hà Nội đang nghiên cứu tích hợp giải pháp chống ngập vào đồ án quy hoạch cao độ nền và thoát nước Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Một trong những điểm nhấn quan trọng của định hướng này là từng bước áp dụng mô hình "Thành phố bọt biển".

Sở Xây dựng nêu rõ, đây là xu hướng hạ tầng tiên tiến trên thế giới, giúp đô thị không chỉ tiêu thoát nước đơn thuần mà còn có khả năng giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nguồn nước mưa. Việc kết hợp giữa công nghệ điều hành thoát nước thông minh và quy hoạch hạ tầng xanh hứa hẹn sẽ mang lại cho Thủ đô một hệ thống thoát nước bền vững, thích ứng hiệu quả với những diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu trong tương lai.