Giải mã cấu trúc tài chính DatViet VAC: Vì sao VieON và mảng AI "biến mất" khỏi thực thể IPO?

Theo bản cáo bạch, DatViet VAC Group Holdings (sau đây gọi là Group Holdings) sau tái cấu trúc tập trung vào hai trụ cột kinh doanh là Nội dung và Dịch vụ truyền thông, đóng góp hơn 90% doanh thu hợp nhất năm 2025.

Mảng Nội dung đạt gần 1.469 tỷ đồng doanh thu, chiếm 42,5% tổng doanh thu, trong khi Dịch vụ truyền thông đạt khoảng 1.665 tỷ đồng, tương đương 48,2%.

Ít được chú ý hơn là trước khi hoàn tất IPO, DatViet VAC đã thực hiện giao dịch tách công ty để thành lập DatVietVAC Ventures (sau đây gọi là VAC Ventures), qua đó chuyển toàn bộ khoản đầu tư tại DatViet VAC Digital Holdings, DatViet VAC Vision và Vie Board cùng các công ty con liên quan ra khỏi phạm vi hợp nhất của Group Holdings.

Sau giao dịch này, một loạt doanh nghiệp như VieZ, AI Active, Vie Digital, Eternal Vision, Innocore và đặc biệt là nền tảng truyền hình trực tuyến/OTT- VieOn không còn xuất hiện trong báo cáo tài chính hợp nhất của doanh nghiệp chuẩn bị lên sàn.

Nếu phần còn lại của Group Holdings tập trung vào sản xuất nội dung, quản lý nghệ sĩ, tổ chức sự kiện và dịch vụ truyền thông thì nhóm VAC Ventures được tách chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực OTT, nền tảng số, AI và nội dung số.

Hồ sơ tài chính của nhóm VAC Ventures

Bên cạnh BCTC kiểm toán, hồ sơ IPO còn công bố báo cáo tài chính hợp nhất theo quy ước cho mục đích đặc biệt nhằm phản ánh ảnh hưởng của giao dịch tách công ty.

Các số liệu trong báo cáo này cho phép hình dung tương đối quy mô và đặc điểm tài chính của nhóm doanh nghiệp được chuyển sang VAC Ventures.

Theo số liệu trước điều chỉnh, nhóm doanh nghiệp này ghi nhận doanh thu thuần khoảng 493,7 tỷ đồng trong năm 2025, trong khi giá vốn hàng bán lên tới 499,1 tỷ đồng, tương ứng lỗ gộp khoảng 5,36 tỷ đồng.

Điều này đồng nghĩa hoạt động kinh doanh cốt lõi của nhóm doanh nghiệp được tách chưa tạo ra lợi nhuận gộp ngay cả trước khi ghi nhận chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp hay chi phí tài chính.

Cơ cấu chi phí cũng phản ánh đặc điểm khác biệt của nhóm doanh nghiệp này.

Chi phí bán hàng lên tới 68,36 tỷ đồng, tương đương khoảng 90% tổng chi phí bán hàng của toàn tập đoàn trước điều chỉnh, trong khi doanh thu chỉ chiếm khoảng 14% doanh thu hợp nhất.

Thuyết minh BCTC năm 2025 còn cho thấy giao dịch tách công ty không chỉ làm thay đổi kết quả kinh doanh mà còn dịch chuyển toàn bộ tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu liên quan sang VAC Ventures.

Đáng chú ý nhất là khoản lỗ lũy kế 522,6 tỷ đồng được chuyển sang pháp nhân mới cùng với vốn cổ phần hơn 608 tỷ đồng.

Ngoài ra, nhóm doanh nghiệp này còn mang theo gần 60 tỷ đồng tiền và tương đương tiền, khoảng 175 tỷ đồng hàng tồn kho, hơn 75 tỷ đồng tài sản vô hình, cùng các khoản vay ngắn hạn gần 140 tỷ đồng và phải trả người bán khoảng 157 tỷ đồng.

Việc khoản lỗ lũy kế này được chuyển cùng giao dịch tách công ty là một bút toán trong quá trình tái cấu trúc được trình bày trong BCTC, không phản ánh khoản lỗ phát sinh mới sau khi VAC Ventures được thành lập.

Trong khi đó, báo cáo tài chính theo quy ước cho thấy sau khi điều chỉnh ảnh hưởng của giao dịch tách công ty, lợi nhuận sau thuế của Group Holdings tăng từ khoảng 213 tỷ đồng lên gần 379 tỷ đồng, còn ROE tăng từ 23,2% lên hơn 41%.

Các số liệu trên không phản ánh kết quả kinh doanh độc lập của DATVIET VAC Ventures sau khi thành lập, mà phản ánh phần hoạt động được điều chỉnh ra khỏi phạm vi hợp nhất theo báo cáo tài chính theo quy ước.

Tuy nhiên, các số liệu được công bố cho thấy nhóm doanh nghiệp được tách có hồ sơ tài chính khác đáng kể so với phần doanh nghiệp được giữ lại để IPO.

Đáng chú ý, phần lớn doanh nghiệp trong nhóm này hoạt động trong lĩnh vực OTT, AI và nền tảng số. Đây là những mô hình kinh doanh thường có chu kỳ đầu tư dài, đòi hỏi chi phí lớn cho công nghệ, nội dung và phát triển người dùng trước khi tối ưu hóa lợi nhuận. Điều này khác với các hoạt động sản xuất nội dung, quảng cáo hay tổ chức sự kiện - những mảng tạo doanh thu trực tiếp và hiện là trọng tâm của Group Holdings sau tái cấu trúc

Tách khỏi báo cáo hợp nhất nhưng vẫn nằm trong hệ sinh thái

Việc không còn được hợp nhất vào Group Holdings không đồng nghĩa các doanh nghiệp này hoàn toàn tách khỏi hệ sinh thái DatViet VAC.

Các thông tin cho thấy Datviet VAC Ventures và nhiều công ty thành viên vẫn do ông Hoàng Trọng Khải, thành viên HĐQT DatViet VAC Group Holdings, là người đại diện theo pháp luật và đặt trụ sở cùng địa chỉ tại 222 Pasteur, Phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh.

Danh sách các bên liên quan cũng ghi nhận VieON, Vie Digital, AI ACTIV và Truyền thông TK-L vẫn phát sinh công nợ hơn 30 tỷ đồng với Group Holdings trong quý I/2026.

Điều này cho thấy sau tái cấu trúc, mối liên hệ kinh doanh giữa doanh nghiệp chuẩn bị IPO và nhóm doanh nghiệp được tách vẫn tiếp tục tồn tại, dù các đơn vị này không còn nằm trong phạm vi hợp nhất báo cáo tài chính.

Trên thị trường vốn quốc tế, việc doanh nghiệp tái cấu trúc hoặc đưa một số mảng kinh doanh thành pháp nhân độc lập trước khi IPO hoặc gọi vốn không phải hiện tượng hiếm gặp. Tập đoàn công nghệ Kakao của Hàn Quốc từng tách Kakao Games, Kakao Pay, KakaoBank hay Kakao Entertainment thành các công ty độc lập trước khi từng đơn vị IPO. Mỗi doanh nghiệp được định giá theo đặc điểm ngành nghề và nhu cầu vốn riêng, trong khi công ty mẹ tập trung vào lĩnh vực cốt lõi.

Cũng tập trung vào mảng cốt lõi, CTCP Tập Đoàn VNG (VNZ), trong nỗ lực tái cấu trúc tập đoàn cũng đã tách mảng blockchain ra khỏi báo cáo hợp nhất khi tiến hành thoái vốn tại CTCP Verichains. Người mua lại toàn bộ số cổ phần này là ông Nguyễn Lê Thành đồng thời đang đảm nhiệm vị trí Phó Tổng giám đốc của VNG.

Trường hợp của DatViet VAC có những khác biệt về mô hình và quy mô, song đều cho thấy xu hướng chung: doanh nghiệp xác định lại phạm vi tài sản và hoạt động của pháp nhân trong quá trình tiếp cận và vận hành trên thị trường vốn đại chúng.

Đối với nhà đầu tư, bên cạnh triển vọng của hai mảng Nội dung và Dịch vụ truyền thông, các kỳ báo cáo sau IPO sẽ cần được theo dõi thêm ở ba khía cạnh: quy mô giao dịch với nhóm VAC Ventures và các bên liên quan; khả năng duy trì mức sinh lời cao hơn của Group Holdings sau tái cấu trúc; cũng như các thông tin doanh nghiệp công bố thêm về hoạt động của nhóm OTT, AI và nền tảng số nằm ngoài phạm vi doanh nghiệp niêm yết.