Giá dầu neo cao tác động thế nào tới thị trường chứng khoán Việt Nam?

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng mạnh. Theo Oil Price, giá dầu thô và dầu Brent đều vượt 100 USD/thùng, lần lượt ở mức 105,3 USD/thùng và 110,7 USD/thùng.

Việc giá dầu neo cao được dự báo sẽ có ảnh hưởng tới kinh tế Việt Nam. Theo tính toán, SSI Research cho rằng nếu giá dầu duy trì khoảng 80 USD/thùng, lạm phát có thể được kiểm soát ở mức thấp và hỗ trợ thị trường chứng khoán tăng trưởng. Trong trường hợp giá dầu tăng lên 90 USD/thùng, lạm phát tăng thêm khoảng 0,62 điểm phần trăm, gây áp lực lên tăng trưởng và thanh khoản thị trường. Còn ở kịch bản tiêu cực, giá dầu vượt 105 USD/thùng, lạm phát có thể vượt 5% và gây áp lực đáng kể lên thị trường chứng khoán.

Về phần mình, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư CTCP Chứng khoán An Bình lại kỳ vọng tác động của lạm phát sẽ diễn ra trong ngắn hạn. Điều này xuất phát từ các căng thẳng khu vực Trung Đông thường kết thúc trong thời gian ngắn, giá dầu sau khi tăng sốc thường hạ nhiệt nhanh chóng.

"Ở kịch bản không mong muốn nếu căng thẳng địa chính trị thế giới kéo dài và leo thang, chuỗi cung ứng dầu bị đứt gãy và dẫn đến rủi ro của lạm phát sẽ kéo dài như năm 2022. Đó là lạm phát tăng do chi phí đẩy tăng, từ đó tạo rủi ro lớn lên chính sách tiền tệ trong nước. Đi kèm với đó là rủi ro tỷ giá USD/VND cũng tăng lên. Điều này sẽ càng gây áp lực với các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam", ông Minh phân tích.

Thực tế cũng đã minh chứng, thị trường chứng khoán Việt Nam phản ứng mạnh sau cú sốc giá dầu và căng thẳng khu vực Trung Đông vào đầu tháng 3/2026. Đáng chú ý, VN-Index đã có phiên giảm kỷ lục hơn 115 điểm trong phiên 9/3 khi tâm lý nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi lo ngại lạm phát và rủi ro địa chính trị từ bên ngoài. Không chỉ Việt Nam, nhiều thị trường mới nổi cũng đồng loạt giảm điểm và bị rút ròng mạnh.

Dù vậy, sau nhịp điều chỉnh mạnh, nền định giá thị trường trở nên hấp dẫn hơn và tạo điều kiện cho VN-Index phục hồi lên mốc trên 1.850 điểm. Các dữ liệu lịch sử cũng cho thấy sau các nhịp giảm sâu, VN-Index thường có xác suất phục hồi tới 80% trong 2-4 tuần.

Điều này cho thấy giá dầu tăng có thể gây áp lực ngắn hạn và tác động tới (1) lạm phát và chính sách tiền tệ (2) ảnh hưởng chi phí và lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, khác với giai đoạn trước, thị trường chứng khoán Việt Nam đang có nhiều yếu tố hỗ trợ như tăng trưởng kinh tế ổn định, thanh khoản nội cải thiện và đặc biệt là câu chuyện nâng hạng thị trường.

Tác động phân hóa trên thị trường chứng khoán

Rõ ràng, sau cú sốc ban đầu, thị trường chứng khoán đang ở trạng thái “miễn nhiễm” với thông tin xấu. Tuy vậy, sự phục hồi của chỉ số trong những phiên gần đây chỉ tập trung ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Diễn biến thận trọng này đã dẫn đến sự phân hóa khi dòng tiền chỉ tập trung ở một vài cổ phiếu hoặc một số nhóm ngành.

Thực tế, việc giá dầu neo cao cũng có các tác động phân hóa. Theo Chứng khoán BSC, giá dầu sẽ tác động trực tiếp tới nhóm cổ phiếu dầu khí với các mã hưởng lợi là GAS, PVS, PVD, BSR. Trong khi đó, nhóm bán lẻ xăng dầu không được hưởng lợi nhiều do biên lợi nhuận bị kiểm soát, mức độ tác động không lớn và chỉ trong ngắn hạn.

Nhóm phân bón hưởng lợi trong trường hợp chiến sự kéo dài, việc giá khí đốt và urê tăng giúp mở rộng biên lợi nhuận các doanh nghiệp. Cùng với đó, nhóm vận tải biển cũng hưởng lợi khi giá cước vận tải và giá dầu tăng giúp doanh thu cải thiện.

Đối với các lĩnh vực chịu ảnh hưởng gián tiếp, BSC cho rằng thủy điện hưởng lợi ngắn hạn khi giá điện thị trường tăng, nhiệt điện chịu áp lực chi phí nhiên liệu.

Ngược lại, Chứng khoán SSI chỉ ra một số nhóm ngành sẽ phải đối mặt với tác động kém tích cực. Ngành nhựa đứng trước rủi ro chi phí đầu vào tăng theo giá dầu, dù mức độ ảnh hưởng có thể chậm hơn nhờ lượng tồn kho đã tích lũy từ năm 2025.

Đối với ngành hàng không, biên lợi nhuận có nguy cơ sụt giảm không chỉ do cạnh tranh gay gắt mà còn vì chi phí bay tăng lên khi phải tránh các vùng trời bị phong tỏa tại Trung Đông, kết hợp với nhu cầu đi lại giảm sút; nhóm ngành tiêu dùng dự kiến chịu áp lực khi giá xăng dầu tăng làm suy giảm thu nhập khả dụng và sức mua, đặc biệt đối với các mặt hàng không thiết yếu.

VCBS nhấn mạnh nhóm địa ốc sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực. Bởi, xu hướng giá dầu tăng và có thể neo cao dự báo kéo theo áp lực đáng kể đến xu hướng lạm phát và tỷ giá. Do đó, thực trạng lãi suất cao (đặc biệt với các khoản vay bất động sản) có thể sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới. Điều này sẽ đặt áp lực tiêu cực đến bức tranh tài chính của các doanh nghiệp bất động sản, cũng như tỷ lệ hấp thụ của các đợt mở bán…

Tóm lại, trạng thái phân hóa kết hợp định giá thị trường hợp lý cho thấy dòng tiền vẫn đang tìm kiếm cơ hội, nhưng sự gia tăng của lãi suất rủi ro bên ngoài đang khiến triển vọng trở nên thận trọng hơn. Xu hướng phân hóa giữa các nhóm ngành được dự báo sẽ rõ nét hơn trong thời gian tới, khi dòng tiền có xu hướng chọn lọc thay vì lan tỏa như giai đoạn trước.