Giá dầu bật tăng sau đòn tấn công mới của Mỹ vào Iran

Giá dầu tăng hơn 2% trong đầu phiên châu Á ngày 31/8 sau khi Mỹ tấn công các bệ phóng của Iran trên đảo Larak tại eo biển Hormuz, làm gia tăng lo ngại về một đợt gián đoạn nguồn cung mới tại Vùng Vịnh.

Giá dầu Brent trở lại trên 90 USD/thùng

Giá dầu Brent tăng 2,22 USD, tương đương 2,52%, lên 90,32 USD/thùng lúc 22h02 GMT ngày 30/8, tức 05h02 ngày 31/8 giờ Việt Nam. Tương tự, giá dầu WTI tăng 2,01 USD, tương đương 2,41%, lên 85,41 USD/thùng, Reuters đưa tin.

Cú tăng xuất hiện sau khi lực lượng Mỹ tấn công hai bệ phóng của Iran trên đảo Larak, nằm ngay trong eo biển Hormuz. Một quan chức Mỹ nói các bệ phóng do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vận hành và lực lượng Iran bị phát hiện đang chuẩn bị sử dụng rocket mang thủy lôi tại Hormuz.

Iran sau đó tuyên bố vụ tấn công gây thương vong và sẽ đáp trả. Reuters dẫn nguồn cho biết Iran đã phóng tên lửa đạn đạo vào các lực lượng Mỹ tại Jordan. Phần lớn tên lửa được đánh chặn và chưa ghi nhận tác động đáng kể tại thời điểm báo cáo.

Đây là cuộc tấn công được biết đến đầu tiên của Mỹ vào Iran kể từ cuối tháng 7. Trước xung đột, khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới đi qua Hormuz, khiến bất kỳ tín hiệu nào về rải thủy lôi, đụng độ quân sự hoặc hạn chế hàng hải đều có khả năng nhanh chóng được phản ánh vào giá dầu.

Trước cuộc tấn công, thị trường từng kỳ vọng điều kiện vận tải qua Hormuz có thể dần cải thiện nhờ các nỗ lực trung gian của Oman và Qatar. Tuy nhiên, dữ liệu Kpler cho thấy dòng tàu vẫn rất thấp và biến động mạnh.

Ngày 27/8, chỉ 7 tàu hàng hóa đi qua eo biển Hormuz, giảm từ 17 tàu một ngày trước đó và thấp hơn bình quân 10 ngày là 15 tàu. Trong số này có hai tàu chở sản phẩm dầu cỡ trung, một tàu chở khí rất lớn, một tàu Ultramax, một tàu chở dầu cỡ trung gian và hai tàu hóa chất.

Iran và Oman trước đó vẫn thảo luận chi tiết một cơ chế quản lý tuyến hàng hải này, trong khi Tehran đồng ý xây dựng một danh sách điều kiện để khôi phục giao thông bình thường sau sức ép từ Qatar. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán chưa tạo ra sự phục hồi ổn định của lưu lượng tàu.

Trong khi đó, Bab al-Mandeb có 17 tàu hàng hóa đi qua trong cùng ngày, cho thấy điểm nghẽn lớn hơn hiện vẫn nằm ở Vùng Vịnh. Điều này đặc biệt quan trọng bởi các tuyến thay thế qua Biển Đỏ và đường ống của Saudi Arabia, UAE chỉ có thể bù đắp một phần lượng dầu bị gián đoạn tại Hormuz.

Một yếu tố khác cần theo dõi là lượng dầu dự trữ khẩn cấp. Mỹ cho biết sẽ sử dụng dầu từ thỏa thuận mới với Venezuela để bắt đầu bổ sung Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược, hiện còn khoảng 290 triệu thùng tính đến ngày 21/8, gần mức thấp nhất 44 năm.

Giá dầu có thể trở lại vùng trên 100 USD?

Yawen Chen, cây viết chuyên về năng lượng của Reuters Breakingviews, tuần trước cho rằng những yếu tố từng giúp kiềm chế giá dầu trong những tháng qua đang trở nên mong manh hơn: hy vọng đạt thỏa thuận Mỹ-Iran suy giảm, dự trữ khẩn cấp đã bị sử dụng đáng kể và tồn kho thương mại tiếp tục giảm.

Theo Vortexa, lượng dầu đang được vận chuyển trên biển giảm 211 triệu thùng trong 40 ngày kể từ giữa tháng 7, trong khi tồn kho trên đất liền giảm thêm 94 triệu thùng. Tính chung, lượng dầu sẵn có để đáp ứng nhu cầu đã giảm khoảng 300 triệu thùng; tồn kho trên bờ thấp hơn khoảng 93 triệu thùng so với mức bình quân theo mùa.

Trong bối cảnh đó, Yawen Chen nhận định nếu tồn kho tiếp tục giảm và Mỹ hoặc Iran leo thang hành động, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng. Ngay cả khi không có một cú sốc mới, mức quanh 90–92 USD/thùng có thể dần trở thành một vùng giá sàn cao hơn trước, thay vì chỉ là một đợt tăng tạm thời.

Ở chiều ngược lại, vẫn có các yếu tố kiềm chế giá. Nhu cầu dầu của Trung Quốc đang yếu hơn, chính phủ các nước vẫn còn một phần dự trữ khẩn cấp và nguồn cung Venezuela có thể trở thành biến số bổ sung nếu thỏa thuận mới với Mỹ được triển khai. Tuy nhiên, những yếu tố này chưa giải quyết được rủi ro chính hiện nay là dòng dầu qua Hormuz vẫn chưa trở lại mức bình thường.

Vì vậy, diễn biến giá dầu trong ngắn hạn nhiều khả năng phụ thuộc ít hơn vào các yếu tố nhu cầu thông thường và nhiều hơn vào ba biến số: Iran có tiếp tục đáp trả quân sự hay không; Mỹ có mở rộng tấn công quanh Hormuz hay không; và lưu lượng tàu dầu qua eo biển có tiếp tục suy giảm sau vụ Larak hay không.

Nếu lưu lượng vận tải giảm thêm hoặc xuất hiện bằng chứng mới về rải thủy lôi, mức trên 90 USD/thùng của giá dầu Brent có thể được duy trì lâu hơn. Ngược lại, một cơ chế hàng hải thực tế giữa Iran, Oman và các bên trung gian, đi kèm sự phục hồi có thể đo lường được của lưu lượng tàu, mới là tín hiệu đủ mạnh để làm giảm phần bù rủi ro địa chính trị hiện tại.