Giá cát, đá tăng mạnh, doanh nghiệp sở hữu mỏ lớn bứt tốc lợi nhuận

Hàng loạt công trình xây dựng được khởi công và đẩy nhanh tiến độ đã đẩy nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao. Theo đó, giá nhóm vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát và đá, liên tục tăng và thiết lập mặt bằng giá mới.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, nhiều mặt hàng thiết yếu cho công trình ghi nhận mức tăng đáng kể: nhựa đường tăng khoảng 30%, vải kỹ thuật tăng 19%, ống nhựa tăng từ 25% đến 63%.

Trong đó, đá xây dựng và cát là hai mặt hàng tăng mạnh nhất. Đá xây dựng 1x2 được giao dịch ở mức 750.000 đồng đến dưới 1 triệu đồng/m³, trong khi đầu năm chỉ dao động từ 350.000-500.000 đồng/m³. Cát xây dựng được bán với giá 500.000-550.000 đồng/m³, tăng khoảng 300.000-350.000 đồng/m³ so với đầu năm 2026.

Các khoản lợi nhuận tăng cao

Bối cảnh này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sở hữu mỏ đá cải thiện đáng kể lợi nhuận. CTCP Xây dựng và Sản xuất Vật liệu Xây dựng Biên Hòa (mã: VLB) hiện sở hữu và khai thác nhiều mỏ đá tại Đồng Nai như Thạnh Phú 1, Thiện Tân 2, Tân Cang 1...

Nửa đầu năm, VLB ghi nhận doanh thu 792 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Biên lợi nhuận gộp tăng từ 27,8% lên 32%, giúp lợi nhuận gộp tăng 22%.

Cùng với khoản lợi nhuận khác đột biến 349 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm của VLB đạt 449 tỷ đồng, gấp 3,3 lần cùng kỳ.

Doanh nghiệp cho biết doanh thu thuần và biên lợi nhuận gộp cải thiện nhờ sản lượng tiêu thụ đất các loại tăng và giá bán sản phẩm đá được điều chỉnh phù hợp với diễn biến chi phí đầu vào. Đồng thời, trong quý II, công ty nhận được thông báo của cơ quan Thuế tỉnh Đồng Nai về việc xác định số tiền cấp quyền khai thác khoáng sản nộp thừa trong giai đoạn từ năm 2014 đến tháng 6/2025 với tổng số tiền 344 tỷ đồng. Theo đó, công ty ghi nhận khoản thu nhập khác tăng đột biến.

Tương tự, CTCP Khoáng sản và Xây dựng Bình Dương (mã: KSB) ghi nhận doanh thu thuần nửa đầu năm đạt 474,5 tỷ đồng, tăng 76% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 128,6 tỷ đồng, tăng 62,8%.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ mảng đá xây dựng, khi mỏ Tam Lập 3 đủ điều kiện khai thác tối đa công suất 1,48 triệu m³/năm từ cuối năm trước; kết hợp lợi nhuận được chia từ đơn vị liên kết - VLB.

CTCP Đá Núi Nhỏ (mã: NNC), đơn vị sở hữu mỏ đá Mũi Tàu tại Đồng Nai, ghi nhận doanh thu 6 tháng đầu năm đạt 253 tỷ đồng, tăng 57%; lợi nhuận sau thuế đạt 91 tỷ đồng, tăng 77%. Doanh nghiệp cho biết cả sản lượng đá tiêu thụ và giá bán trong nửa đầu năm đều tăng so với cùng kỳ.

Doanh nghiệp nào thực sự hưởng lợi?

Triển vọng của các doanh nghiệp đá xây dựng trong thời gian tới vẫn được đánh giá tích cực nhờ đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy.

Theo Chứng khoán ABS, Chính phủ tiếp tục xác định đầu tư công là một trong những động lực tăng trưởng kinh tế, qua đó giúp nhu cầu tiêu thụ đá xây dựng gia tăng. Tính đến hết tháng 6/2026, giá trị giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 356,9 nghìn tỷ đồng, tương đương 35,5% kế hoạch năm, tạo tiền đề để nhiều dự án hạ tầng trọng điểm bước vào giai đoạn thi công cao điểm trong nửa cuối năm và các năm tiếp theo.

Tại khu vực phía Nam, hàng loạt dự án trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, đường Vành đai 3 và Vành đai 4 TP.HCM, cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành cùng nhiều dự án giao thông kết nối vùng đang được đẩy nhanh tiến độ.

Đây đều là những công trình có nhu cầu lớn về đá xây dựng và vật liệu san lấp, qua đó tạo dư địa tăng trưởng cho các doanh nghiệp khai thác đá tại khu vực Đông Nam Bộ.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng được hưởng lợi như nhau. Những doanh nghiệp sở hữu mỏ đá còn trữ lượng lớn và thời hạn khai thác dài mới có nhiều khả năng tận dụng tốt chu kỳ tăng giá hiện nay.

Nguồn cung còn hạn chế do việc cấp phép khai thác đá xây dựng đang gặp nhiều khó khăn do vướng mắc pháp lý về quy hoạch, thủ tục đất đai kéo dài, quy định đấu giá quyền khai thác phức tạp và áp lực siết chặt quản lý môi trường, tài nguyên.

Đá Núi Nhỏ từng có giai đoạn kinh doanh rất thuận lợi trước năm 2018. Tuy nhiên, sau khi mỏ đá Núi Nhỏ tại Bình Dương (trước đây), với công suất khai thác 2 triệu m³/năm, hết thời hạn khai thác từ năm 2019, lợi nhuận của doanh nghiệp bắt đầu suy giảm. Hiện nay, mỏ đá chủ lực của công ty là mỏ Mũi Tàu với công suất khai thác khoảng 1 triệu m³/năm.

Tương tự, sau khi các mỏ chủ lực như Tân Đông Hiệp và Phước Vĩnh lần lượt hết hạn khai thác, KSB cũng ghi nhận sự sụt giảm đáng kể về sản lượng, doanh thu và lợi nhuận. Tình hình chỉ bắt đầu cải thiện từ khi mỏ Tam Lập 3 đi vào khai thác từ tháng 11/2024. Mỏ này có công suất khoảng 1 triệu m³ đá nguyên khối/năm, tương đương hơn 1,47 triệu m³ đá nguyên khai/năm.

Trong nhóm doanh nghiệp đá xây dựng, VLB được đánh giá có lợi thế nổi bật khi sở hữu 5 mỏ đá với trữ lượng lớn, vị trí gần các khu vực tiêu thụ trọng điểm và là một trong những nhà cung cấp đá xây dựng chủ lực cho các dự án như Sân bay Long Thành, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và Vành đai 3 TP.HCM.