[Gặp gỡ thứ Tư] Đa dạng các thị trường xuất khấu là 'chìa khóa vàng' cho doanh nghiệp Việt

Vừa qua, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã công bố kết luận sơ bộ áp thuế chống bán phá giá (CBPG) gần 195% đối với một số sản phẩm gỗ dán của Việt Nam. Nếu cộng thêm thuế chống trợ cấp, tổng mức thuế có thể lên tới khoảng 210%.

Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng giám đốc công ty VIETGO, chuyên gia về xuất khẩu xung quanh vấn đề này.

Việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ (Mỹ) áp thuế chống bán phá giá sơ bộ tới gần 195% đối với gỗ dán Việt Nam đang gây nhiều lo ngại. Ông đánh giá như thế nào về mức độ rủi ro thực sự của thị trường Mỹ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ Việt Nam trong giai đoạn 2026-2027?

CEO Nguyễn Tuấn Việt: Hiện nay, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã công bố kết luận sơ bộ áp thuế chống bán phá giá (CBPG) gần 195% đối với gỗ dán của Việt Nam. Nếu cộng thêm thuế chống trợ cấp, tổng mức thuế có thể lên tới hơn 200%.

Theo tôi, đây là một thông tin không vui. Trong thị trường gỗ dán hiện nay thì Hoa Kỳ hiện là một đích đến, một thị trường lớn mà bất kỳ doanh nghiệp gỗ dán nào cũng muốn thâm nhập và khai thác. Khi thông tin này đưa ra, chắc chắn thị trường sẽ có những tác động "đáng buồn" nhất định.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của tôi, điều này chưa đến mức quá nghiêm trọng. Vẫn còn rất nhiều dư địa, cơ hội và những góc nhìn khác để các doanh nghiệp gỗ dán tận dụng.

Điều chỉnh sang những miền không bị nghi ngờ có nguồn gốc Trung Quốc

Từ kinh nghiệm kết nối giao thương quốc tế của VIETGO, ông có thể chia sẻ xu hướng gần đây về nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng như gỗ dán tại Mỹ? Liệu các biện pháp phòng vệ thương mại có làm thay đổi "khẩu vị" của nhà nhập khẩu không?

CEO Nguyễn Tuấn Việt: Nếu có một cái nhìn tổng thể, chúng ta sẽ thấy bức tranh tích cực hơn. Tuy chưa có số liệu chính xác về tỷ trọng xuất khẩu gỗ dán sang Mỹ, nhưng theo thống kê của chúng tôi, từ năm 2020-2021 đến cuối năm 2024, Việt Nam đã tăng trưởng rất mạnh về mặt hàng gỗ dán và ván bóc, đặc biệt là tại thị trường Ấn Độ, Pakistan và khu vực Trung Đông. Đây là thời kỳ mà các sản phẩm này xuất khẩu rất tốt.

Doanh nghiệp Việt cần chủ động điều chỉnh sang những khu vực, những miền không bị nghi ngờ có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Riêng thị trường Ấn Độ với 1,4 tỷ dân, chiếm gần 20% dân số thế giới đang quay lại mua hàng từ Việt Nam rất mạnh. Tất nhiên, họ có tiêu chuẩn BIS, nhưng với xu hướng này, đến giữa năm 2026 (khoảng tháng 7, tháng 8), thị trường Ấn Độ sẽ tiêu thụ rất lớn. Đây chính là phương án giúp bức tranh xuất khẩu gỗ của chúng ta vẫn tích cực ngay cả khi bị ảnh hưởng tại thị trường Mỹ.

Không chỉ ngành gỗ, các sản phẩm như thép (đặc biệt là doanh nghiệp như Tập đoàn Hòa Phát), tôm hay pin mặt trời cũng đang bị điều tra. Theo ông, đây là những vụ việc đơn lẻ hay phản ánh một xu hướng siết chặt mang tính hệ thống của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam?

CEO Nguyễn Tuấn Việt: Chúng ta phải nhìn nhận rằng gốc rễ vấn đề nằm ở việc Hoa Kỳ đang nhắm tới mục tiêu kiểm soát nguồn phụ liệu sản xuất. Họ thấy gỗ dán của Việt Nam có khả năng nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc, nên các nước như Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia bị đưa vào tầm ngắm kiểm tra.

Tôi cho rằng đây là hệ thống các sản phẩm đang bị siết chặt, do các mặt hàng này (sắt thép, pin mặt trời, gỗ dán) có nguồn gốc sản xuất sát với Trung Quốc (ảnh hưởng từ thương chiến Mỹ - Trung), dẫn đến việc hàng hóa đi qua Việt Nam còn gần hơn là từ Trung Quốc đi ra các cảng của họ (cảng Thiên Tân, Thượng Hải…). Do đó, doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh sang những khu vực, những miền không bị nghi ngờ có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Đa dạng thị trường xuất khẩu là chìa khóa vàng

Trước nguy cơ thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp tăng cao (có thể lên tới hơn 200%), doanh nghiệp Việt Nam nên ưu tiên chiến lược nào: đa dạng hóa thị trường, thay đổi cấu trúc giá, hay tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm thiểu rủi ro pháp lý?

CEO Nguyễn Tuấn Việt: Trước nguy cơ bị áp thuế chống bán phá giá, doanh nghiệp Việt Nam nên ưu tiên chiến lược đa dạng hóa thị trường. Thực tế, việc Mỹ áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại không mới và đã diễn ra thường xuyên trong vài năm gần đây, vì vậy chúng ta không nên quá bất ngờ.

Các mặt hàng trọng điểm bị áp thuế lần này như sắt thép và gỗ dán đều nằm trong nhóm sản phẩm tái thiết đất nước. Tại khu vực Trung Đông, nhu cầu tái thiết sau chiến tranh là rất lớn, dẫn đến việc các vật liệu như sắt thép, đồng, nhôm, gỗ dán và tôn luôn được săn đón mạnh mẽ. Đây là thị trường cực kỳ hấp dẫn vì họ nhập khẩu gần như 100% nhu cầu và không đòi hỏi các tiêu chuẩn quá khắt khe.

Bên cạnh đó, thị trường Ấn Độ cũng đang ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc: Về số lượng đơn hàng: Nếu trong điều kiện bình thường, chúng tôi nhận được khoảng 50 - 70 đơn hàng gỗ dán mỗi tháng, thì vào thời kỳ cao điểm, con số này có thể tăng gấp 4 - 5 lần, đạt mức 200 - 300 đơn hàng.

Về rào cản kỹ thuật: Dù có tiêu chuẩn BIS, nhưng hiện nay đã có khoảng 5 - 6 doanh nghiệp Việt Nam đạt được chứng nhận này để thâm nhập sâu vào thị trường Ấn Độ.

Ngay cả khi không có áp lực thuế từ Mỹ, việc dịch chuyển sang thị trường Trung Đông (460 triệu dân) và Ấn Độ (hơn 1,4 tỷ dân) vẫn là một phần hưởng lợi lớn cho ngành gỗ dán và ván bóc. Với tổng quy mô thị trường gần 2 tỷ dân và lợi thế về vị trí địa lý gần Việt Nam, đây chính là cấu trúc thị trường linh hoạt, giúp doanh nghiệp chủ động khai thác và duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ.

Việc đa dạng các thị trường như Ấn Độ và khối Trung Đông là "chìa khóa" vàng, bởi nhu cầu nhập khẩu ở đây rất lớn và thị trường này cũng đang rất hấp dẫn, không cần những tiêu chuẩn khắt khe như Mỹ.

Ở góc độ dài hạn, ông có khuyến nghị gì cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt trong các ngành như gỗ để tránh bị động trên thị trường?

CEO Nguyễn Tuấn Việt: Về dài hạn, các doanh nghiệp cần chủ động phân tích và làm kỹ nguồn gốc hàng hóa. Mỹ áp thuế chủ yếu dựa trên nguồn gốc xuất xứ. Nếu chúng ta chứng minh được hàng hóa không đi qua Trung Quốc, về lâu dài, Hoa Kỳ cũng có thể điều chỉnh mức thuế hợp lý hơn.

Gỗ dán chỉ gồm hai thành phần chính: gỗ ván bóc và keo. Từ năm 2023 đến nay, Chính phủ Việt Nam đã rất quyết liệt trong việc kiểm soát nguồn gốc xuất xứ. Doanh nghiệp cần làm rất kỹ khâu này để minh bạch hóa.

Về phần keo, nếu là keo đơn giản (ví dụ keo E2), doanh nghiệp có thể tự nấu, còn keo xuất sang Mỹ (thường là tiêu chuẩn E0) cần phải nhập khẩu, đây là điểm chúng ta cần chứng minh nguồn gốc rõ ràng để tránh bị áp thuế oan. Điều này Chính phủ chúng ta đang làm rất tốt, cần phát huy hơn nữa để chúng ta minh bạch nguồn gốc khi đó tôi tin Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) sẽ xem xét lại mức áp thuế này.

Ngoài ra, việc đa dạng các thị trường như Ấn Độ và khối Trung Đông là "chìa khóa" vàng, bởi nhu cầu nhập khẩu ở đây rất lớn và thị trường này cũng đang rất hấp dẫn, không cần những tiêu chuẩn khắt khe như Mỹ.

Xin trận trọng cảm ơn ông!

Theo số liệu do Hiệp hội thương mại công bằng với gỗ dán cứng Hoa Kỳ viện dẫn từ nguồn của Ủy ban thương mại quốc tế Hoa Kỳ (ITC), trong giai đoạn 2022-2024, Việt Nam xuất khẩu lần lượt khoảng 401 triệu USD, 186 triệu USD và 244 triệu USD sản phẩm gỗ dán và gỗ trang trí sang Hoa Kỳ.