FTSE mở cửa dòng vốn mới, cổ phiếu ngân hàng có ‘tỉnh giấc’?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn mới, khi thời điểm nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi có hiệu lực từ ngày 21/9 tới đây.

Theo công bố của FTSE Russell mới đây, có 27 cổ phiếu Việt Nam được thêm vào rổ FTSE Emerging All Cap, thay vì 24 cổ phiếu như công bố tại kỳ review tháng 4. Đồng thời, trọng số của cổ phiếu Việt Nam cũng được nâng từ 0,328% lên 0,49%. Điều này mở ra khả năng thu hút dòng vốn ngoại thụ động quy mô lớn hơn nhiều so với các dự báo trước đó (khoảng 1,5 tỷ USD).

CTCP Chứng khoán VPS tính toán tổng dòng vốn từ các quỹ đầu tư thụ động vào thị trường Việt Nam có thể đạt gần 2,4 tỷ USD, trong đó phần lớn đến từ các quỹ thuộc Vanguard. SSI Research cũng nâng tổng dòng vốn thụ động lên 2,2 tỷ USD ở kịch bản cơ sở và 4,3 tỷ USD ở kịch bản tích cực.

Trong bối cảnh đó, nhóm cổ phiếu ngân hàng – nhóm chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn trên thị trường – có 8 mã được lọt vào rổ chỉ số FTSE GEIS, bao gồm VPB, VCB, STB, HDB, SHB, BID, SSB và MSB.

Điều này được kỳ vọng sẽ đánh thức nhóm cổ phiếu được mệnh danh là “cổ phiếu vua” trên thị trường chứng khoán Việt Nam sau thời gian dài giao dịch kém tích cực.

Nhìn lại, sau đợt tăng giá mạnh từ tháng 6/2025 đến tháng 8/2025, đa phần cổ phiếu của các nhà băng đều lao dốc và đi ngang trong nhiều tháng qua. Ví dụ, VPB của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng tăng giá gấp đôi và lập đỉnh vùng 37.000 đồng/cp chỉ trong 3 tháng (6 - 8/2025). Sau đó, cổ phiếu này lao dốc về vùng 25.000 đồng/cp vào tháng 3/2026 và duy trì cho đến nay.

Tương tự, hàng loạt cổ phiếu ngân hàng khác như SHB của Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, VIB của Ngân hàng Quốc tế, EIB của Eximbank, NVB của Ngân hàng Quốc Dân, BVB của Ngân hàng Bản Việt… đều giảm từ 30 - 40% so với đỉnh tháng 8/2025 và về vùng đáy của năm 2024 - 2025.

Hơi lạc nhịp so với diễn biến chung, cổ phiếu ngân hàng quốc doanh như VCB và BID có con sóng tăng mạnh trong những tháng đầu năm nay nhưng sau đó nhanh chóng điều chỉnh. Hiện, VCB giao dịch quanh vùng 60.000 đồng/cp và BID ở vùng 36.700 đồng/cp – tương đương vùng giá của giai đoạn 2023 - 2024.

Định giá hấp dẫn nhưng cẩn trọng rủi ro chất lượng tài sản

Thị giá giảm sâu nhưng kết quả kinh doanh cải thiện giúp định giá nhóm ngân hàng càng trở nên hấp dẫn.

Theo Chứng khoán Yuanta, lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ toàn ngành ngân hàng trong quý II/2026 tăng 18% so với quý trước và tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Độ rộng tăng trưởng khá tích cực với 18 ngân hàng ghi nhận lợi nhuận tăng, 6 ngân hàng sụt giảm và 3 ngân hàng có lợi nhuận gần như đi ngang so với cùng kỳ năm trước.

Ba động lực tăng trưởng chính của toàn ngành gồm NIM cải thiện lên 3,15% nhờ kéo dài kỳ hạn cho vay và chuyển dịch sang các khoản cho vay có lợi suất cao hơn; tăng trưởng tín dụng đạt 9,2% từ đầu năm đến quý II; đồng thời đòn bẩy hoạt động được cải thiện, với tỷ lệ CIR điều chỉnh giảm xuống 31,3% và thu nhập từ phí tăng lên 14,2% trên tổng doanh thu điều chỉnh.

Chứng khoán Yuanta cho rằng định giá ngành vẫn hấp dẫn với P/BV 2026E toàn ngành ở mức 1,2x, cùng ROE đạt 17% theo dữ liệu Bloomberg. Mức P/B này thấp hơn khoảng 1 độ lệch chuẩn so với mức trung bình 10 năm.

Tuy nhiên, các chuyên gia đến từ Chứng khoán Yuanta lưu ý đến rủi ro chất lượng tài sản. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn ngành đi ngang ở mức 2,01%, nhưng nợ nhóm 2, tức nợ cần chú ý, tăng 14 điểm cơ bản so với quý trước lên 1,38%. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) giảm xuống 79%, đánh dấu quý giảm thứ hai liên tiếp và là mức đệm thấp nhất kể từ quý II/2018.

SSI Research phân tích ngành ngân hàng tiếp tục ghi nhận kết quả tốt hơn kỳ vọng, được hỗ trợ bởi tăng trưởng tín dụng tích cực, NIM phục hồi và thu nhập từ phí cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, đơn vị này vẫn giữ quan điểm thận trọng đối với ngành khi những dấu hiệu về chất lượng tài sản suy giảm ngày càng trở nên rõ nét đằng sau bức tranh lợi nhuận khả quan.

Tỷ lệ nợ xấu toàn ngành lên mức cao kỷ lục trong quý II kể từ năm 2020, xu hướng suy giảm chất lượng tài sản lan rộng trên các ngân hàng và tỷ lệ bao phủ nợ xấu tiếp tục giảm.

Mức tăng nợ xấu chủ yếu tập trung tại VietinBank (21,8% so với quý trước), Sacombank (15,6% so với quý trước), HDBank (17,6% so với quý trước) và BID (7,2% so với quý trước), trong khi phần lớn các ngân hàng khác tương đối ổn định. Nợ nhóm 2 tăng đáng kể tại Sacombank (gấp 2,8 lần so với quý trước), HDBank (gấp 2 lần so với quý trước) và VPBank (tăng 13,7% so với quý trước).

SSI Research cho rằng với mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao 12 - 15%, đặc biệt ở phân khúc vay mua nhà, có khả năng xuất hiện tình trạng vỡ nợ chéo giữa các tổ chức tín dụng thông qua dữ liệu CIC trong những quý tới.

Bên cạnh đó, đà phục hồi NIM sẽ cần được theo dõi trong nửa cuối năm 2026 khi chi phí vốn có thể điều chỉnh tăng mạnh hơn. Mặc dù điều kiện thanh khoản cải thiện trong quý, nhu cầu về nguồn vốn trung và dài hạn dự kiến vẫn ở mức cao do bước vào giai đoạn đầu tư tiếp theo của các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, trong khi khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn vẫn còn.

Nhìn chung, SSI Research vẫn kỳ vọng lợi nhuận ngành ngân hàng sẽ tăng trưởng tích cực trong nửa cuối năm 2026, nhưng mức độ phân hóa giữa các ngân hàng sẽ rõ hơn, tùy thuộc vào sức mạnh nguồn vốn, chất lượng tài sản và khả năng trích lập dự phòng của từng ngân hàng.