Fed mắc kẹt giữa lạm phát hạ nhiệt và cú sốc giá dầu

Cuộc họp chính sách của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tuần tới được dự báo là một trong những cuộc họp khó đoán nhất nhiều năm, khi xuất hiện các tín hiệu trái chiều đan xen cú tăng giá dầu mới và dữ liệu lạm phát hạ nhiệt.

Cuộc họp của Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC) sẽ diễn ra trong hai ngày 28–29/7 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Kevin Warsh, người cam kết khôi phục ổn định giá cả nhưng đến nay vẫn chưa cho thấy rõ ông nghiêng về tăng lãi suất hay tiếp tục chờ đợi.

Fed hiện duy trì lãi suất mục tiêu quỹ liên bang trong khoảng 3,50–3,75%. Theo Wall Street Journal, đây có thể là một trong những cuộc họp khó dự đoán nhất của ngân hàng trung ương Mỹ trong nhiều năm, khi dữ liệu lạm phát thuận lợi hơn xuất hiện cùng lúc giá dầu tăng và một nhóm quan chức thúc đẩy thắt chặt thêm.

Ông Warsh nhiều lần cam kết khôi phục ổn định giá cả nhưng chưa nói rõ liệu mức lãi suất hiện tại đã đủ để đạt mục tiêu đó hay chưa. Tại cuộc họp tháng 6, một nửa trong số 18 quan chức tham gia dự báo cho rằng Fed sẽ cần tăng lãi suất trong năm nay, trong khi nửa còn lại không dự kiến thêm bước đi nào.

Dữ liệu vĩ mô ủng hộ việc chờ đợi

Cơ sở mạnh nhất cho việc giữ nguyên lãi suất đến từ báo cáo chỉ số giá tiêu dùng tháng 6.

CPI của Mỹ giảm 0,4% so với tháng trước, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2020, sau khi tăng 0,5% trong tháng 5. So với cùng kỳ năm trước, CPI tăng 3,5%, giảm tốc đáng kể từ mức 4,2% của tháng trước.

Trong khi đó, CPI lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, gần như không thay đổi. Giá năng lượng hạ xuống đóng vai trò đáng kể trong mức giảm của CPI toàn phần, còn áp lực từ chi phí nhà ở cũng dịu bớt.

Những số liệu này thuận lợi hơn so với bức tranh Fed có trong tay tại cuộc họp tháng 6. Ông Dean Maki, chuyên gia kinh tế trưởng tại Point72 Asset Management, cho rằng sẽ khó giải thích nếu Fed tăng lãi suất trong tháng 7 sau khi đã không hành động trong tháng 6, khi dữ liệu kém thuận lợi hơn.

Thị trường lao động cũng chưa cho thấy dấu hiệu quá nóng. Báo cáo việc làm tháng 6 không phát đi tín hiệu rằng nhu cầu lao động đang tạo thêm áp lực đáng kể lên giá cả, trong khi số đơn xin trợ cấp thất nghiệp vẫn ở mức thấp.

Nhóm quan chức chủ trương kiên nhẫn cho rằng lạm phát năm nay phần lớn bị chi phối bởi các cú sốc có thể mang tính một lần, trước hết là thuế quan và sau đó là giá năng lượng do xung đột với Iran. Theo quan điểm này, Fed nên tránh phản ứng quá mạnh bằng lãi suất đối với những cú sốc nguồn cung mà chính sách tiền tệ không thể trực tiếp giải quyết.

Chủ tịch Fed New York John Williams cho biết có những lý do đáng lưu tâm để kỳ vọng lạm phát đã đạt đỉnh và sẽ giảm dần trong các quý tới. Nếu giữ nguyên lãi suất, Fed có thể lập luận rằng dữ liệu gần đây đã bớt bất lợi và cần thêm thời gian để đánh giá liệu đợt tăng mới của giá dầu có kéo dài hay không.

Giá dầu làm bài toán phức tạp hơn

Trở ngại lớn nhất đối với phương án chờ đợi là giá dầu tăng trở lại khi giao tranh tại Trung Đông tái diễn.

Giá dầu Brent kết thúc phiên giao dịch ngày 23/7 trên mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 5, khi giao tranh Mỹ–Iran tái diễn, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm mạnh và lực lượng Houthi tấn công hoạt động vận tải trên Biển Đỏ.

Đến hết phiên 24/7, giá Brent giảm 3,88% xuống 96,78 USD/thùng, còn WTI giảm 3,12% xuống 89,31 USD/thùng, sau khi xuất hiện thông tin về nỗ lực nối lại đàm phán giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, giá Brent vẫn tăng gần 10% trong cả tuần, còn WTI tăng 8,27%, cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn biến mất.

Giá dầu tăng đã nhanh chóng lan sang thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng mạnh khi nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về khả năng Fed phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc tiếp tục nâng lãi suất.

Một bộ phận quan chức Fed lo ngại mức lãi suất hiện nay chưa đủ hạn chế một nền kinh tế vẫn có sức chống chịu tốt. Lạm phát còn cao hơn mục tiêu 2% và điều kiện tài chính chưa quá chặt.

Ngay cả khi loại bỏ các cú sốc mang tính một lần, nhóm này cho rằng lạm phát cơ bản vẫn quanh 2,5% trong khoảng một năm. Ngoài dầu và thuế quan, làn sóng đầu tư AI cũng có thể làm tăng nhu cầu đối với chip, điện, thiết bị và xây dựng.

Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan cho rằng thắt chặt vừa phải ngay bây giờ vẫn tốt hơn phải áp dụng biện pháp mạnh hơn về sau, trong bối cảnh thị trường lao động hiện vẫn tương đối vững.

Biên bản cuộc họp tháng 6 cho thấy nội bộ Fed đã xuất hiện các quan điểm khác nhau về mức độ thắt chặt cần thiết. Một vài quan chức cho rằng có cơ sở để tăng lãi suất, nhưng vẫn ủng hộ giữ nguyên tại cuộc họp đó.

Quyết định sắp tới đồng thời là phép thử đối với phong cách điều hành của ông Kevin Warsh.

Một đợt tăng lãi suất có thể giúp Chủ tịch Fed khẳng định cam kết chống lạm phát và sự độc lập của ngân hàng trung ương, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần muốn chi phí vay thấp hơn. Tuy nhiên, hành động ngay sau một báo cáo lạm phát thuận lợi cũng có thể bị xem là phản ứng quá mạnh với biến động dầu ngắn hạn.

Ngược lại, giữ nguyên lãi suất sẽ cho Fed thêm thời gian quan sát, nhưng không giải quyết được tranh luận trong nội bộ. Khi đó, tâm điểm sẽ chuyển sang cuộc họp tháng 9, đặc biệt nếu giá dầu tiếp tục cao hoặc các báo cáo lạm phát mới không cải thiện.

Ông Warsh từng cho biết muốn các cuộc họp có nhiều tranh luận hơn và kết quả không được định sẵn, khác với giai đoạn dưới thời Jerome Powell, khi nhóm lãnh đạo chủ chốt thường xây dựng đồng thuận trước và phát tín hiệu tương đối rõ cho thị trường.

Kịch bản được phần lớn giới kinh tế gia nghiêng về vẫn là Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 7 và để ngỏ khả năng tăng vào tháng 9.

Fed đang phải lựa chọn giữa hai rủi ro: tăng lãi suất quá sớm để đối phó với một cú sốc dầu có thể đảo chiều, hoặc chờ quá lâu và buộc phải thắt chặt mạnh hơn nếu lạm phát trở nên dai dẳng. Chính sự cân bằng mong manh đó khiến cuộc họp tuần tới trở thành một trong những cuộc họp khó đoán nhất của Fed trong nhiều năm.