Việt Nam dự kiến được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ thời điểm mở cửa phiên giao dịch ngày 21/9/2026. Trước đó, Ngày 21/8 tới, FTSE Russell sẽ công bố danh mục cổ phiếu chính thức được đưa vào bộ chỉ số FTSE GEIS.
Khi các cột mốc đang cận kề, nhà đầu tư nhìn về thị trường chứng khoán với nhiều kỳ vọng. Tuy nhiên, trao đổi với Nhadautu.vn, ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng phòng Khách hàng cao cấp, CTCP Chứng khoán DNSE cho rằng, nhà đầu tư không nên đầu tư chỉ vì câu chuyện FTSE, mà nên sử dụng FTSE như một chất xúc tác để tìm kiếm những doanh nghiệp có nền tảng tốt.
PV: Ngày 21/8, FTSE Russell sẽ công bố danh mục cổ phiếu chính thức. Theo ông, thị trường sẽ phản ứng mạnh nhất ở thời điểm công bố danh mục hay khi dòng vốn thực sự giải ngân từ ngày 21/9? Nhà đầu tư nên nhìn nhận hai cột mốc này như thế nào?
Ông Võ Diệp Thành Thoại: Theo tôi, thị trường nhiều khả năng sẽ phản ứng mạnh hơn ở thời điểm công bố danh mục, nhưng tác động về mặt dòng tiền sẽ kéo dài lâu hơn kể từ ngày 21/9. Hai cột mốc này cần được nhìn nhận khác nhau.
Việc công bố danh mục sẽ giúp thị trường xác nhận những cổ phiếu thực sự được hưởng lợi trực tiếp từ quá trình nâng hạng. Khi thông tin chính thức xuất hiện, kỳ vọng của nhà đầu tư có thể được phản ánh nhanh vào giá, đặc biệt với những cổ phiếu đã tăng mạnh trước đó nhờ câu chuyện nâng hạng.
Trong khi đó, từ ngày 21/9, tác động quan trọng hơn nằm ở dòng vốn thực tế. FTSE đã xác nhận Việt Nam sẽ được nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp và quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số sẽ được thực hiện theo nhiều giai đoạn, dự kiến hoàn tất vào tháng 9/2027.
Vì vậy, tôi cho rằng nhà đầu tư không nên coi ngày 21/8 hay 21/9 là một "ngày quyết định" duy nhất. Đây là một quá trình tái định vị dòng vốn quốc tế đối với thị trường Việt Nam. Quan trọng hơn cả là theo dõi dòng tiền thực tế, thanh khoản và mức độ tham gia của các tổ chức nước ngoài sau khi quá trình nâng hạng bắt đầu.
PV: Nhiều báo cáo dự báo dòng vốn thụ động khoảng 1,5 tỷ USD sẽ giải ngân theo lộ trình, nhưng dòng vốn chủ động có thể đi trước. Theo ông, nhóm cổ phiếu nào sẽ hưởng lợi rõ nhất trong giai đoạn đầu và tiêu chí lựa chọn của các quỹ ngoại là gì?
Ông Võ Diệp Thành Thoại: Tôi cho rằng nhóm hưởng lợi trực tiếp đầu tiên sẽ tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, tỷ lệ free-float tốt và đáp ứng các tiêu chí đầu tư của bộ chỉ số.
Theo các ước tính hiện nay, dòng vốn thụ động có thể vào khoảng 1,5-1,7 tỷ USD. Tuy nhiên, đây không phải khoản tiền được giải ngân cùng một thời điểm mà được phân bổ theo từng giai đoạn trong quá trình chuyển đổi, dự kiến kéo dài 3-5 quý.
Ở góc độ nhóm ngành, tôi đánh giá ngân hàng, chứng khoán và một số doanh nghiệp vốn hóa lớn trong các ngành tiêu dùng, bất động sản, công nghiệp sẽ được quan tâm nhiều hơn, bởi đây là những nhóm có quy mô vốn hóa và thanh khoản đủ lớn để các quỹ quốc tế giải ngân.
Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào danh sách "cổ phiếu được FTSE mua". Với dòng vốn chủ động, tiêu chí quan trọng hơn sẽ là chất lượng tăng trưởng lợi nhuận, ROE, khả năng mở rộng quy mô, quản trị doanh nghiệp, thanh khoản, room ngoại và định giá.
Nói cách khác, nâng hạng có thể tạo ra lực cầu mới, nhưng doanh nghiệp tốt mới là yếu tố quyết định dòng tiền đó có ở lại lâu dài hay không.
PV: Các công ty chứng khoán đưa ra danh mục dự báo có sự khác biệt, trong đó một số cổ phiếu xuất hiện ở báo cáo này nhưng không có ở báo cáo khác. Theo ông, nhà đầu tư nên hiểu sự khác biệt này như thế nào?
Ông Võ Diệp Thành Thoại: Nhà đầu tư không nên quá băn khoăn khi các công ty chứng khoán đưa ra những danh mục dự báo khác nhau. Đây là điều bình thường bởi mỗi tổ chức có thể sử dụng bộ giả định khác nhau về vốn hóa, free-float, thanh khoản, room ngoại và thời điểm dữ liệu được chốt.
FTSE Russell có bộ tiêu chí và phương pháp tính toán riêng, trong khi các công ty chứng khoán chỉ đang cố gắng mô phỏng danh mục dựa trên những thông tin có thể quan sát trước thời điểm công bố chính thức.
Vì vậy, việc một cổ phiếu xuất hiện trong báo cáo này nhưng không xuất hiện trong báo cáo khác không đồng nghĩa một bên đúng và một bên sai. Nó phản ánh độ nhạy của mô hình dự báo đối với từng giả định.
Tôi cho rằng nhà đầu tư nên nhìn các báo cáo này theo hướng xác định nhóm cổ phiếu có xác suất hưởng lợi cao, thay vì coi một danh sách dự báo là danh mục chắc chắn.
Đặc biệt, trong giai đoạn kỳ vọng nâng hạng đã được phản ánh khá nhiều vào giá, việc mua chỉ vì một mã "có khả năng vào rổ FTSE" là chưa đủ. Nhà đầu tư vẫn cần đánh giá lại định giá và triển vọng kinh doanh của chính doanh nghiệp đó.
PV: Nhiều cổ phiếu đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng nâng hạng trong nhiều tháng qua. Theo ông, sau khi FTSE chính thức công bố danh mục, liệu thị trường có đối mặt với kịch bản "buy the rumor, sell the news", hay đây mới là điểm khởi đầu của một chu kỳ định giá mới?
Ông Võ Diệp Thành Thoại: Trong ngắn hạn, hoàn toàn có thể xảy ra kịch bản "buy the rumor, sell the news". Bởi câu chuyện nâng hạng không còn là thông tin mới; thị trường đã có nhiều tháng để phản ánh kỳ vọng này vào giá cổ phiếu.
Do đó, khi FTSE công bố danh mục chính thức, một bộ phận nhà đầu tư có thể lựa chọn chốt lời ở những cổ phiếu đã tăng mạnh. Đặc biệt, nếu kỳ vọng của thị trường cao hơn nhiều so với dòng tiền thực tế trong giai đoạn đầu, áp lực điều chỉnh càng dễ xuất hiện.
Nhưng tôi không cho rằng điều đó phủ nhận câu chuyện nâng hạng trong dài hạn. Điểm khác biệt của lần này là Việt Nam không chỉ có một thông tin hỗ trợ ngắn hạn, mà đang bước vào quá trình thay đổi cấu trúc nhà đầu tư trên thị trường. Việc được FTSE nâng lên Secondary Emerging Market sẽ mở rộng khả năng tiếp cận của các nhà đầu tư quốc tế, trong đó có cả các quỹ thụ động và chủ động.
Do đó, tôi nhìn câu chuyện theo hai lớp: ngắn hạn có thể là "sell the news", nhưng trung và dài hạn có thể là một chu kỳ định giá mới nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường và thu hút được dòng vốn chủ động.
Đây là điểm nhà đầu tư cần phân biệt rất rõ.
PV: Nếu phải đưa ra một khuyến nghị cho nhà đầu tư cá nhân trong giai đoạn từ nay đến khi FTSE hoàn tất lộ trình giải ngân vào năm 2027, ông sẽ lưu ý điều gì? Nhà đầu tư nên theo đuổi câu chuyện dòng vốn ngắn hạn hay tập trung vào chất lượng doanh nghiệp trong dài hạn?
Ông Võ Diệp Thành Thoại: Tôi khuyến nghị nhà đầu tư không nên đầu tư chỉ vì câu chuyện FTSE, mà nên sử dụng FTSE như một chất xúc tác để tìm kiếm những doanh nghiệp có nền tảng tốt.
Từ nay đến khi quá trình nâng hạng hoàn tất vào năm 2027, thị trường chắc chắn sẽ xuất hiện nhiều nhịp tăng giảm đan xen theo kỳ vọng về dòng vốn ngoại. Nếu chạy theo từng danh sách dự báo hoặc từng phiên tái cơ cấu, nhà đầu tư rất dễ rơi vào trạng thái mua ở vùng kỳ vọng cao và bán khi thông tin đã được phản ánh.
Tôi ưu tiên ba yếu tố: chất lượng doanh nghiệp - tăng trưởng lợi nhuận - định giá hợp lý.
Dòng vốn FTSE có thể tạo thêm cầu cho thị trường, nhưng về bản chất, vốn ngoại sẽ không chỉ tìm kiếm những cổ phiếu "được mua bởi ETF". Các quỹ chủ động sẽ quan tâm đến khả năng tăng trưởng lợi nhuận và câu chuyện dài hạn của doanh nghiệp.
Vì vậy, tôi cho rằng nhà đầu tư nên nhìn FTSE như một sự thay đổi về nền tảng thị trường, thay vì một cơ hội đầu cơ ngắn hạn.
Nếu thị trường điều chỉnh sau các mốc thông tin nhưng nền tảng doanh nghiệp không thay đổi, đó có thể lại là thời điểm tốt hơn để đánh giá cơ hội. Ngược lại, nếu một cổ phiếu tăng quá nhanh chỉ vì kỳ vọng dòng vốn ngoại, nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng với định giá.
PV: Sau FTSE, theo ông, đâu là những việc thị trường chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện để tiến tới mục tiêu được MSCI nâng hạng? Và thời điểm nào là khả thi nhất?
Ông Võ Diệp Thành Thoại: Theo tôi, FTSE mới là bước tiến quan trọng đầu tiên; MSCI mới là bài toán tiếp theo có ý nghĩa rất lớn đối với khả năng thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn và bền vững.
MSCI hiện đánh giá khả năng tiếp cận thị trường dựa trên 5 nhóm tiêu chí lớn gồm mức độ mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài, khả năng luân chuyển vốn, hiệu quả của hệ thống vận hành, các công cụ đầu tư và tính ổn định của khung thể chế.
Với Việt Nam, tôi cho rằng những việc cần tiếp tục cải thiện gồm mở rộng room ngoại và giảm tình trạng hết room ở các doanh nghiệp lớn; nâng cao chất lượng công bố thông tin bằng tiếng Anh; cải thiện khả năng tiếp cận dữ liệu; hoàn thiện cơ chế thanh toán - bù trừ; phát triển thêm các sản phẩm phòng vệ rủi ro và tiếp tục nâng cao tính minh bạch, bình đẳng trong tiếp cận thị trường.
Tôi không muốn đưa ra một mốc thời gian quá cứng cho MSCI, bởi nâng hạng không chỉ phụ thuộc vào một vài cải cách riêng lẻ mà quan trọng là khả năng vận hành ổn định và nhất quán trong một khoảng thời gian đủ dài.
Nhưng nếu Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ cải cách như hiện nay, đặc biệt sau khi hoàn tất lộ trình FTSE, tôi cho rằng MSCI sẽ là câu chuyện lớn tiếp theo của thị trường trong trung hạn.
Và khi đó, câu chuyện không còn đơn thuần là "Việt Nam được nâng hạng", mà là Việt Nam có đủ chất lượng để trở thành một thị trường mới nổi thực sự trong mắt dòng vốn toàn cầu hay không.
Xin trân trọng cảm ơn ông!