Đừng chỉ đo FDI bằng số vốn đăng ký

TP.HCM đang đứng trước yêu cầu không chỉ thu hút thêm vốn FDI mà quan trọng hơn là đẩy nhanh quá trình chuyển hóa vốn đăng ký thành các dự án đầu tư, năng lực sản xuất và giá trị gia tăng thực tế.

Thông tin tới Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn, đại diện Sở Tài chính TP.HCM cho biết, trong 7 tháng, tổng vốn FDI đăng ký vào thành phố đạt gần 9,8 tỷ USD, tương đương 89,4% kế hoạch năm. Cập nhật đến ngày 25/8, con số này đã vượt 10 tỷ USD, đạt 91,5% kế hoạch thu hút FDI năm 2026.

Tuy nhiên, theo số liệu tổng hợp của cơ quan quản lý, tỷ lệ vốn thực hiện của khu vực FDI hiện đạt 66,4% so với vốn đăng ký. Sở Tài chính đánh giá, kết quả này cho thấy dòng vốn đăng ký đang từng bước được chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn, song vẫn cần tiếp tục thúc đẩy tiến độ triển khai để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Những dự án nào có độ trễ lớn?

Lý giải về khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện, Sở Tài chính cho rằng, độ trễ thường phát sinh ở các dự án có quy mô lớn, sử dụng nhiều đất, yêu cầu đầu tư đồng bộ về xây dựng, giao thông, năng lượng hoặc phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường và phòng cháy, chữa cháy.

Một số dự án trong lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất, logistics và trung tâm dữ liệu cũng cần thời gian chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, nhập khẩu máy móc, thiết bị và tuyển dụng nhân lực chuyên môn.

Để đẩy nhanh tiến độ, Sở Tài chính đang phối hợp với các sở, ngành, địa phương và ban quản lý tăng cường theo dõi tình hình triển khai sau cấp phép; phân nhóm các dự án trọng điểm, dự án có quy mô vốn lớn để tập trung đôn đốc; đồng thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục đầu tư.

Đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền, Sở sẽ tổng hợp, báo cáo UBND TP.HCM xem xét, chỉ đạo xử lý nhằm sớm đưa vốn đăng ký vào thực hiện.

Những vấn đề này cũng được ông Neil MacGregor, Tổng Giám đốc Savills Việt Nam đưa ra quan điểm trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn quốc tế ngày càng lớn. Với các nhà đầu tư trong lĩnh vực sản xuất, logistics, công nghệ và hạ tầng, khoảng thời gian từ khi cam kết vốn đến khi dự án đi vào hoạt động có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả đầu tư.

Vị chuyên gia cho rằng, những chậm trễ trong việc tiếp cận quỹ đất, phê duyệt dự án hoặc hoàn thiện hạ tầng có thể làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng đến tính khả thi của dự án. Trong khi, tính minh bạch và khả năng rút ngắn thời gian đưa dự án vào vận hành đang được các nhà đầu tư quốc tế xem xét kỹ trong quá trình ra quyết định. Một môi trường pháp lý rõ ràng, cùng quy trình phê duyệt hiệu quả hơn, sẽ tạo thêm cơ sở để nhà đầu tư dự báo và quản lý tiến độ triển khai.

Hạ tầng phải đi trước nhu cầu đầu tư

Theo Sở Tài chính TP.HCM, sau khi mở rộng không gian phát triển, TP.HCM có lợi thế bổ trợ giữa khu vực trung tâm với thế mạnh về tài chính, thương mại, dịch vụ, công nghệ và nghiên cứu phát triển; khu vực Bình Dương trước đây với nền tảng công nghiệp, hệ thống khu công nghiệp và chuỗi cung ứng sản xuất; cùng khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây với lợi thế cảng biển, logistics, năng lượng và kinh tế biển.

Sự kết hợp này tạo điều kiện hình thành không gian đầu tư có quy mô lớn hơn, đa dạng hơn, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa sản xuất, dịch vụ và xuất khẩu. Tuy nhiên, Sở Tài chính nhìn nhận, hạ tầng giữa các khu vực vẫn cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ để theo kịp nhu cầu của các dòng vốn mới.

Hiện, TP.HCM đang tập trung đẩy nhanh các tuyến giao thông liên vùng, vành đai và cao tốc; tăng cường kết nối giữa cảng biển, sân bay, trung tâm logistics và các khu công nghiệp. Bên cạnh đó là yêu cầu bảo đảm hạ tầng điện, nước, viễn thông, dữ liệu và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Ở góc độ thu hút đầu tư, Sở Tài chính khẳng định tiếp tục phối hợp rà soát danh mục dự án ưu tiên, tham mưu huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển hạ tầng; đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình nghiên cứu địa điểm, thực hiện thủ tục và triển khai dự án.

Trọng tâm là các dự án có công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, sử dụng hiệu quả đất đai, năng lượng và có khả năng kết nối với hệ sinh thái doanh nghiệp của thành phố.

Trong khi đó, ông Neil MacGregor nhấn mạnh, hạ tầng đang mở rộng phạm vi các thị trường mà dòng vốn quốc tế có thể tiếp cận tại TP.HCM. Việc kết nối được cải thiện sẽ tạo thêm dư địa cho các địa điểm đầu tư mới, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm hạ tầng, nguồn điện, logistics và các dịch vụ hỗ trợ có thể theo kịp khi quy mô đầu tư tiếp tục tăng.

Sân bay quốc tế Long Thành, Vành đai 3 và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đang cải thiện khả năng tiếp cận các hành lang công nghiệp và logistics trọng điểm. TP.HCM cũng đang mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị, với các kết nối trong tương lai hướng tới những khu vực phát triển quan trọng trong vùng kinh tế phía Nam.

Không chỉ đo FDI bằng số vốn đăng ký

Trả lời cho những băn khoăn về thước đo hiệu quả thu hút FDI bằng những chỉ tiêu nào ngoài số vốn đăng ký, đại diện Sở Tài chính TP.HCM nhấn mạnh, trong giai đoạn tới, hiệu quả thu hút FDI cần được đánh giá đồng thời trên nhiều phương diện khác nhau.

Trong đó, các chỉ tiêu cần quan tâm gồm tỷ lệ vốn thực hiện, thời gian triển khai và đưa dự án vào hoạt động; giá trị gia tăng, năng suất lao động, mức độ ứng dụng công nghệ, hoạt động nghiên cứu phát triển và chuyển giao công nghệ; số lượng, chất lượng việc làm và đóng góp ngân sách.

Mặt khác, TP.HCM sẽ đánh giá mức độ liên kết của doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, khả năng tham gia chuỗi cung ứng, tỷ lệ nội địa hóa, hiệu quả sử dụng đất và năng lượng, cũng như mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và phát triển bền vững.

Sở Tài chính cũng nêu rõ, việc theo dõi đầy đủ các chỉ tiêu này sẽ giúp thành phố đánh giá sát hơn hiệu quả và sức lan tỏa của từng dự án, làm cơ sở điều chỉnh chính sách và nâng cao chất lượng thu hút FDI trong thời gian tới.

Từ góc độ thị trường, ông Neil MacGregor nhận định, với nền tảng sản xuất, vị thế trong chuỗi cung ứng khu vực và mạng lưới hạ tầng ngày càng hoàn thiện, môi trường pháp lý minh bạch và năng lực triển khai dự án hiệu quả sẽ trở thành những điều kiện quan trọng trong quyết định phân bổ vốn. Đây cũng là yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa đà tăng trưởng và lợi thế của Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng thành dòng vốn đầu tư dài hạn.