Du lịch sức khỏe Việt Nam: Từ 45.000 đồng đến ca thông tim bào thai làm Singapore ngạc nhiên

Từ hóa đơn 45.000 đồng đến sức mạnh của trải nghiệm

Tháng 4/2026, bà Susan Lindgren, du khách người Mỹ đang sinh sống tại Đà Nẵng phát hiện đốm đen xuất hiện trong mắt. Chuẩn bị tâm lý cho khoản chi phí hàng trăm, thậm chí hàng nghìn USD như ở quê nhà, bà tìm đến Bệnh viện Mắt Đà Nẵng theo lời giới thiệu của bạn bè.

Những gì diễn ra sau đó khiến bà không tin vào mắt mình: không cần đặt lịch, bác sĩ tiếp nhận ngay dù ngoài giờ hành chính, hôm sau hai bác sĩ cùng hội chẩn, thực hiện đủ quy trình nhỏ thuốc giãn đồng tử, soi đáy mắt và siêu âm. Kết thúc, nhân viên thông báo bà không cần ra quầy thu ngân tổng chi phí đã đóng từ đầu: 45.000 đồng.

"Mọi thứ thật dễ dàng, không cần hẹn trước, không phải chờ đợi hàng tuần, cùng khoản thanh toán chỉ 1,7 USD. Dịch vụ tuyệt vời và tôi cảm thấy được phục vụ chu đáo." Bà Susan Lindgren nói.

Video hơn 12 phút sau đó của bà lan truyền nhanh trên mạng xã hội, nhận hàng triệu lượt xem. Không một chiến dịch quảng cáo nào có thể mua được sức lan tỏa như vậy.

Nhưng ý nghĩa thực của câu chuyện không nằm ở con số 45.000 đồng. Một bệnh viện công áp dụng giá như nhau cho người trong nước và nước ngoài điều mà nhiều nước gọi là "y tế hai giá" đang vô tình thực hành một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của y tế nhân văn.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Oxy cao áp và Thể thao dưới nước lý giải, chi phí y tế Việt Nam thấp vì lương y bác sĩ và rủi ro kiện tụng thấp hơn các nước phát triển, điều này là sự thật về cơ cấu, không phải trợ cấp tạm thời. Lợi thế cạnh tranh này không thể bị sao chép nhanh.

Cần nói thẳng, trải nghiệm của bà Lindgren là ngẫu nhiên, không phải kết quả của một chính sách thu hút khách nước ngoài có chủ đích.

Bệnh viện Mắt Đà Nẵng không có hệ thống đón tiếp bệnh nhân quốc tế, không có trang web tiếng Anh đầy đủ, không kết nối bảo hiểm quốc tế. Bà Lindgren đến được nhờ "bạn bè giới thiệu" tức là nhờ may mắn và mạng lưới cá nhân, không phải nhờ hệ thống.

Ca thông tim bào thai: Khi Singapore phải nhường bước

Cùng thời điểm của bà Lindgren, một sự kiện khác diễn ra trong im lặng nhưng với ý nghĩa chuyên môn sâu hơn nhiều. Bệnh viện KK Women's and Children's Hospital (KKH) của Singapore - một trong những trung tâm sản nhi đẳng cấp thế giới đã chủ động liên hệ và giới thiệu bệnh nhân sang TP.HCM để thực hiện can thiệp thông tim bào thai.

Đây là kỹ thuật cực kỳ đặc thù: đưa kim xuyên qua thành bụng mẹ, vào tử cung, buồng ối, rồi xuyên thành ngực bào thai để can thiệp trực tiếp vào buồng tim chỉ bằng trái dâu.

Theo BSCKII Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ đây là kỹ thuật mà đội ngũ Từ Dũ phối hợp Nhi đồng 1 đã thực hiện thành công 14 ca. Bác sĩ Hải nói rằng kỹ thuật trên khó như "như đi tìm hạt cát trong quả chanh".

Không chỉ Từ Dũ, bệnh viện Xanh Pôn, Hà Nội đã phẫu thuật nội soi một lỗ điều trị nang ống mật chủ cho bé gái 4 tuổi người Úc kỹ thuật chỉ có hai trung tâm trên thế giới thực hiện được. Gia đình bé không đến Việt Nam vì du lịch. Họ đến vì đây là nơi duy nhất có thể làm điều này.

Biến lợi thế y tế thành thương hiệu du lịch sức khỏe

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hai khái niệm, đó là "đỉnh kỹ thuật" và "hệ thống y tế". Singapore gửi bệnh nhân sang Việt Nam không có nghĩa là y tế Singapore thua kém, mà là Singapore nhận ra giới hạn của mình ở một kỹ thuật siêu đặc thù, và đủ tự tin để làm điều mà hệ thống y tế tốt vẫn luôn làm: chuyển bệnh nhân đến nơi tốt nhất cho ca bệnh cụ thể đó.

Điều này vừa là lời khen ngợi cao nhất dành cho bác sĩ Việt Nam, vừa là lời nhắc nhở rằng Việt Nam hiện có những đỉnh chuyên môn đơn lẻ vươn tới tầm khu vực. Nhưng xung quanh những đỉnh đó, hệ sinh thái hỗ trợ phiên dịch, visa y tế, hậu điều trị, kết nối bảo hiểm vẫn còn rất sơ khai.

Hai câu chuyện trên, hóa đơn 45.000 đồng và ca mổ tim bào thai đều xuất phát từ cùng một căn nguyên, Việt Nam đang tích lũy năng lực y tế ở tốc độ nhanh hơn tốc độ xây dựng hệ sinh thái dịch vụ bao quanh năng lực đó.

Trong lý thuyết phát triển, đây là dấu hiệu kinh điển của "bẫy tăng trưởng theo chiều sâu thiếu chiều rộng" khi một nền kinh tế hoặc lĩnh vực phát triển vượt bậc ở một số kỹ năng cốt lõi, nhưng chưa có khung thể chế để thương mại hóa năng lực đó. Singapore và Thái Lan không nhất thiết giỏi hơn Việt Nam về kỹ thuật y tế nhưng họ giỏi hơn về đóng gói và bán năng lực y tế ra thế giới.

Để hai tín hiệu đảo chiều trên không chỉ là giai thoại mà trở thành xu hướng có hệ thống, điều kiện tiên quyết là Việt Nam phải thừa nhận một thực tế không dễ chịu là người Việt có thu nhập cao vẫn đang chọn ra nước ngoài chữa bệnh với tốc độ 40.000–60.000 người/năm, chi 2–3 tỷ USD.

Đây là tín hiệu thị trường. Khi chính công dân trong nước chưa hoàn toàn tin tưởng, việc thuyết phục bệnh nhân quốc tế chọn Việt Nam sẽ còn khó khăn hơn nhiều.

Nhưng niềm tin không xây bằng khẩu hiệu nó xây bằng trải nghiệm. Và những trải nghiệm như của bà Lindgren, hay những ca mổ mà Singapore phải chuyển bệnh nhân sang đó là nền móng thực để đặt lên.

(Còn tiếp)