Doanh nghiệp từng vướng bê bối 'hàng giả' vẫn lọt vào gói thầu 35.000 tỷ sân bay Long Thành

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1. Trong đó, tại gói thầu 5.10 - Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách, TTCP chỉ ra nhiều tồn tại liên quan đến quản lý, sử dụng vật tư, vật liệu và thiết bị.

Đây là một trong những gói thầu lớn nhất của dự án sân bay Long Thành, thuộc ự án Thành phần 3 do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư.

Gói thầu có dự toán được phê duyệt hơn 35.892 tỷ đồng, giá trị hợp đồng hơn 27.813 tỷ đồng và 338,85 triệu USD. Đến ngày 31/3/2025, giá trị thanh toán khối lượng hoàn thành đạt khoảng 3.298 tỷ đồng.

Thay đổi nơi sản xuất, mã hiệu, nhà sản xuất thiết bị

Theo kết luận thanh tra, hợp đồng 5.10 thỏa thuận tỷ lệ giá trị công việc tối đa được giao thầu phụ là 80% giá hợp đồng, không phù hợp với đề xuất giá trị công việc sử dụng thầu phụ tại hồ sơ dự thầu và không đúng quy định tại hồ sơ mời thầu.

Đáng chú ý, TTCP xác định một số vật tư, thiết bị thay đổi về nơi sản xuất, mã hiệu, nhà sản xuất so với đề xuất trong hồ sơ dự thầu là sai quy định.

Những tồn tại còn xuất hiện trong quá trình kiểm soát chất lượng vật liệu đầu vào. Cụ thể, dự án sử dụng kết quả thí nghiệm của phòng thí nghiệm chưa được cấp giấy chứng nhận thí nghiệm chỉ tiêu gân thép theo quy định; đồng thời thiếu kết quả thí nghiệm thành phần hóa học của thép theo yêu cầu của chỉ dẫn kỹ thuật.

Thanh tra còn phát hiện việc nghiệm thu vật liệu đưa vào sử dụng trước khi được chấp thuận nguồn vật liệu. Ngoài ra, có trường hợp chủ đầu tư chấp thuận vật liệu đầu vào không có trong danh mục vật liệu của hợp đồng 5.10.

Đối với máy móc phục vụ thi công, một số thiết bị không được nhà thầu khai báo và không có giấy xác nhận sử dụng máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động của cơ quan chức năng tại Đồng Nai.

Một số thiết bị thi công đã hết thời gian kiểm định; một số máy, thiết bị thi công không có chứng nhận hợp quy trước khi đưa ra lưu thông.

TTCP cũng chỉ ra tình trạng nhà thầu thi công một số hạng mục trước khi được chủ đầu tư và tư vấn giám sát chấp thuận biện pháp tổ chức thi công.

Không sử dụng thép như hồ sơ nhưng chưa giảm giá

Một chi tiết đáng chú ý khác liên quan đến thép hình sử dụng tại công trình nhà ga hành khách.

Theo kết luận, ACV đã chấp thuận cho nhà thầu không sử dụng thép hình H thương hiệu Posco theo khối lượng trong hồ sơ dự thầu và danh mục vật tư xây dựng theo hợp đồng 5.10.

Tuy nhiên, chủ đầu tư chưa xem xét thương thảo, thống nhất việc giảm giá vật liệu theo thỏa thuận hợp đồng.

Không chỉ thép hình H, TTCP còn phát hiện một số vật liệu được chấp thuận có nguồn gốc khác với danh mục vật liệu đã đề xuất trong hợp đồng 5.10 nhưng chủ đầu tư chưa xem xét, thương thảo, thống nhất việc giảm giá.

Đối với một số hạng mục sử dụng cát và cấp phối đá dăm, thành phần hạt thực tế có thay đổi so với yêu cầu của chỉ dẫn kỹ thuật. Đến thời điểm thanh tra, các bên chưa thương thảo điều chỉnh đơn giá đối với phần công việc này, có giá trị 30,794 tỷ đồng, đồng thời chưa chuẩn xác lại các định mức vận dụng theo quy định.

Từ những phát hiện trên, TTCP yêu cầu ACV rà soát đơn giá các hạng mục sử dụng vật liệu đã được chấp thuận nhưng không có trong Hợp đồng 5.10, bảo đảm đơn giá được chấp nhận thanh toán phù hợp với hợp đồng và quy định pháp luật.

Đối với trường hợp không sử dụng thép hình H thương hiệu Posco, ACV được yêu cầu thương thảo, thống nhất việc điều chỉnh giá vật liệu với các nhà thầu, phù hợp với Hợp đồng 5.10 và quy định pháp luật.

Rà soát vật tư PCCC, tránh sử dụng hàng giả

Đáng chú ý, kết luận thanh tra còn dành riêng một yêu cầu liên quan đến vật tư, thiết bị của hệ thống PCCC nhà ga hành khách.

TTCP yêu cầu ACV làm việc với nhà thầu liên danh Vietur để xem xét, rà soát kỹ nguồn gốc, chất lượng vật tư, thiết bị của hệ thống phòng cháy chữa cháy liên quan đến Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam. Việc rà soát phải bảo đảm tuân thủ đúng thỏa thuận của hợp đồng 5.10 và quy định pháp luật, "tránh sử dụng hàng giả, hàng kém chất lượng".

Hồi tháng 10/2025, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Phan Thế Hoài, Giám đốc Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam - về hành vi "Sản xuất, buôn bán hàng giả". Cùng bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi này là Phan Bạch Thông, Giám đốc điều hành công ty.

Cơ quan CSĐT xác định, từ năm 2023 đến thời điểm khởi tố, Công ty Tomoken đã bán ra thị trường tổng số hơn 2,2 triệu bình chữa cháy các loại (bình bột, bình bọt, bình khí…) với tổng doanh số hơn 834 tỷ đồng.

Kết luận giám định của Viện Khoa học hình sự Bộ Công an xác định 16 mẫu bình chữa cháy xách tay loại 6 kg và 20 mẫu bình chữa cháy xách tay loại 8 kg của công ty này không có tác dụng dập tắt đám cháy loại B theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương tiện phòng cháy chữa cháy.

Cùng với đó, ACV phải rà soát, khắc phục các sai sót trong việc sử dụng kết quả thí nghiệm gân thép của phòng thí nghiệm chưa được công nhận chỉ tiêu thí nghiệm, cũng như hồ sơ máy móc, thiết bị thi công chưa đầy đủ theo quy định.

Trường hợp không thể bổ sung, khắc phục, Tổng Giám đốc ACV được yêu cầu chỉ đạo xử lý theo đúng quy định.

TTCP cũng yêu cầu chủ đầu tư rà soát khối lượng thi công, nghiệm thu, thanh toán, bảo đảm phù hợp với khối lượng thực tế thi công, hồ sơ thiết kế và biện pháp thi công được duyệt; tăng cường kiểm tra hoạt động của tư vấn giám sát và chỉ thanh toán cho nhà thầu đối với những khối lượng đủ điều kiện.

Đối với toàn bộ dự án Thành phần 3, cơ quan thanh tra yêu cầu ACV tổ chức rà soát các gói thầu khác chưa được thanh tra, kiểm toán để chủ động phát hiện, ngăn ngừa những sai phạm tương tự; đồng thời xử lý trách nhiệm của nhà thầu, đơn vị tư vấn, tập thể và cá nhân thuộc chủ đầu tư liên quan đến các thiếu sót, vi phạm được kết luận.