Direct Indexing trong bài toán thu hút dòng vốn ngoại vào Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một chu kỳ hội nhập mới khi sẽ được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Cùng với kỳ vọng dòng vốn ngoại gia tăng, câu chuyện phát triển thị trường cũng đang mở rộng sang một khía cạnh khác: Việt Nam cần những sản phẩm và công cụ đầu tư như thế nào để đáp ứng sự đa dạng của dòng vốn quốc tế?

Trong nhiều năm, câu chuyện thu hút vốn đầu tư nước ngoài gián tiếp (FII) vào thị trường chứng khoán Việt Nam thường được đặt trong bối cảnh quy mô nền kinh tế, triển vọng tăng trưởng, định giá cổ phiếu, khả năng tiếp cận thị trường và chất lượng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khi thị trường vốn Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, khía cạnh sản phẩm đầu tư cũng trở thành yếu tố đáng chú ý. Tại các hội thảo hay những cuộc tiếp xúc với báo giới, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhiều lần nhấn mạnh, bên cạnh cổ phiếu và trái phiếu, đa dạng hóa sản phẩm tài chính là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển thị trường và thu hút dòng vốn FII.

Thực tế, một thị trường vốn muốn trở thành điểm đến của các dòng vốn quốc tế trong dài hạn không chỉ cần quy mô và thanh khoản, mà còn cần một hệ sinh thái sản phẩm đủ đa dạng để đáp ứng những nhu cầu đầu tư khác nhau.

Bởi dòng vốn FII không phải một nhóm đồng nhất. Trong đó có các quỹ ETF, quỹ chủ động, quỹ hưu trí, công ty quản lý tài sản và những nhà đầu tư tổ chức lớn, với chiến lược, khẩu vị rủi ro và thời hạn đầu tư khác nhau. Có nhà đầu tư muốn tiếp cận toàn bộ thị trường thông qua một chỉ số; có người chỉ quan tâm đến một nhóm ngành; trong khi một số khác cần một danh mục được thiết kế riêng, có khả năng điều chỉnh tỷ trọng hoặc loại trừ một số cổ phiếu nhất định.

Sự đa dạng đó đặt ra một yêu cầu tương ứng đối với sản phẩm đầu tư. Khi các cổ phiếu Việt Nam được đưa vào phạm vi theo dõi của nhiều bộ chỉ số quốc tế hơn, dòng vốn vào thị trường cũng trở nên đa dạng hơn, từ các quỹ thụ động bám chỉ số đến những nhà quản lý tài sản chủ động tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam.

Khi đó, bài toán không chỉ là làm thế nào để hút thêm dòng vốn ngoại vào Việt Nam, mà còn là có đủ công cụ và sản phẩm tài chính để các nhà đầu tư khác nhau tiếp cận thị trường.

Trong bức tranh đó, các giải pháp đầu tư theo chỉ số với mức độ linh hoạt và cá nhân hóa cao hơn bắt đầu có thêm dư địa để phát triển. Một trong những mô hình đáng chú ý là Direct Indexing.

Nếu ETF có thể được hình dung như một “rổ cổ phiếu đóng gói sẵn”, thì Direct Indexing đem đến một cách tiếp cận linh hoạt hơn. Nhà đầu tư hướng tới việc bám sát hiệu quả của một chỉ số tham chiếu nhưng sở hữu trực tiếp các cổ phiếu trong danh mục, từ đó có thể điều chỉnh danh mục theo những tiêu chí riêng.

Điểm khác biệt này nằm ở sự cá nhân hóa. Với ETF, nhà đầu tư mua một sản phẩm đã được cấu trúc sẵn theo bộ quy tắc của quỹ. Trong khi đó, với Direct Indexing, danh mục có thể được xây dựng xoay quanh một rổ chỉ số nhưng vẫn cho phép điều chỉnh theo nhu cầu cụ thể của từng nhà đầu tư, chẳng hạn về tỷ trọng, mức độ tập trung hay việc loại trừ một số cổ phiếu.

Với một nhà đầu tư quốc tế muốn tiếp cận thị trường Việt Nam, điều này có thể tạo thêm lựa chọn bên cạnh hai cách tiếp cận quen thuộc là tự mua từng cổ phiếu hoặc đầu tư thông qua một ETF có sẵn.

Ở góc độ quản lý tài sản, giá trị của Direct Indexing nằm ở khả năng kết hợp giữa đầu tư theo chỉ số và sự linh hoạt của một danh mục riêng. Nhà đầu tư có thể tiếp cận một chỉ số tham chiếu, đồng thời điều chỉnh danh mục theo những tiêu chí cụ thể như tỷ trọng, mức độ tập trung hoặc việc loại trừ một số cổ phiếu. Đây cũng là những lý do Direct Indexing đang được chú ý nhiều hơn trong hoạt động quản lý tài sản, đặc biệt ở phân khúc khách hàng có tài sản lớn.

Với Việt Nam, mô hình này vì vậy có thể mở ra thêm một lớp sản phẩm ở giữa đầu tư thụ động thông qua các quỹ chỉ số và việc tự xây dựng danh mục. Thay vì chỉ lựa chọn một sản phẩm có cấu trúc cố định, nhà đầu tư có thể tiếp cận mức độ linh hoạt cao hơn trong cách xây dựng danh mục theo một chỉ số tham chiếu.

Direct Indexing là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh TTCK Việt Nam chính thức được nâng hạng. Bởi, một thị trường được kết nối sâu hơn với dòng vốn quốc tế sẽ cần thêm những phương thức để các nhà đầu tư xây dựng, điều chỉnh và quản lý mức độ tiếp cận thị trường.