Đỉnh mới của chứng khoán Việt Nam

Phiên giao dịch ngày 7/5 khép lại với một dấu mốc mang tính lịch sử: VN-Index đóng cửa tại 1.909,01 điểm, tăng 17,81 điểm, tương đương 0,94%, lần đầu tiên vượt mốc 1.900 điểm sau gần 25 năm hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong phiên, chỉ số có lúc tiến sát 1.925 điểm, còn thanh khoản toàn thị trường vượt 31.700 tỷ đồng, riêng HoSE ghi nhận hơn 29.500 tỷ đồng giá trị khớp lệnh.

Tuy nhiên, trong ngày VN-Index lập đỉnh mới, dòng tiền lại có sự phân hoá. HoSE kết phiên với 119 mã tăng so với 191 mã giảm, trong khi khối ngoại vẫn bán ròng khoảng 311 tỷ đồng. Điều đó cho thấy đà tăng hiện tại không đến từ sự lan tỏa rộng khắp, mà được dẫn dắt bởi một nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn đủ sức kéo chỉ số đi lên bất chấp độ rộng thị trường suy yếu.

Chính sự "lệch pha" đó lại khiến cột mốc 1.900 điểm trở nên đáng chú ý hơn. Thị trường dường như đang bước vào một quá trình định giá lại có chọn lọc, nơi dòng tiền tập trung vào những doanh nghiệp được xem là đại diện cho chu kỳ nâng hạng và dòng vốn tổ chức toàn cầu trong tương lai.

Không chỉ là một cú hồi kỹ thuật của VN-Index

Để hiểu ý nghĩa của phiên 7/5, cần đặt nó trong bối cảnh biến động mạnh của thị trường suốt vài tháng qua.

Trước đó, VN-Index từng lập đỉnh đóng cửa 1.902,93 điểm vào ngày 13/1/2026. Nhưng sau đó, thị trường nhanh chóng lao dốc trong tháng 3 dưới áp lực từ căng thẳng địa chính trị, biến động giá dầu và tâm lý "risk-off" trên toàn cầu. Báo cáo của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho thấy VN-Index kết thúc tháng 3 tại 1.674,49 điểm, giảm gần 11% so với tháng trước.

Từ vùng đáy này đến mức 1.909 điểm ngày 7/5, thị trường đã hồi phục khoảng 14%. Song động lực chính đến từ nhóm cổ phiếu Vingroup với hai đại diện là VIC và VHM.

Theo chuyên gia tài chính Trương Đắc Nguyên, xem xét về vốn hoá (tức tổng giá trị các cổ phiếu) cho thấy nhóm Vingroup đã trở lại gần với vùng đỉnh cũ, nhưng trên thực tế loại trừ VIC thì giá trị thị trường vẫn thấp hơn tháng 1 trung bình 8,7%

Ông Nguyên kết luận, điều này lý giải hiện tượng chỉ số tăng/giữ xanh nhưng phần lớn cổ phiếu không tăng, thậm chí giảm.

Do đó, với phiên lập đỉnh 7/5, bên cạnh VIC và VHM, dòng tiền đã lan toả sang một số cổ phiếu khác như MSN, GEX, STB, LPB... Dù vậy, một cách tổng quan, dòng tiền vẫn tập trung vào VN30 khi chỉ số này tăng 1,25%; trong khi nhóm smallcap và midcap lần lượt giảm 0,35% và 0,11%.

Đây không đơn thuần là một nhịp hồi kỹ thuật sau bán tháo, mà phản ánh khả năng hấp thụ cú sốc vĩ mô rồi nhanh chóng tái lập xu hướng tăng.

Theo nghĩa nào đó, phiên 7/5 là thời điểm thị trường lấy lại "niềm tin rủi ro" — thứ quan trọng hơn cả điểm số. Một trong những điểm đáng chú ý nhất của chu kỳ tăng hiện tại là vai trò áp đảo của dòng tiền trong nước.

Tính đến cuối tháng 3, số lượng tài khoản chứng khoán nội địa đã tăng lên 12,61 triệu, theo dữ liệu từ Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Trong quý I, giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 35.000 tỷ đồng mỗi phiên, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước.

Điều này cho thấy thị trường hiện nay có nền nhà đầu tư nội rộng và sâu hơn đáng kể so với các chu kỳ tăng trước đây. Quan trọng hơn, VN-Index đang lập đỉnh trong bối cảnh khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng — một diễn biến rất khác giai đoạn 2017-2018, khi dòng vốn ngoại đóng vai trò dẫn dắt chính.

Thực tế, giới đầu tư trong nước dường như đang "đi trước" kỳ vọng dòng vốn quốc tế sẽ quay lại sau câu chuyện nâng hạng thị trường.

Ngày 7/4, FTSE Russell xác nhận Việt Nam sẽ được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi hạng hai từ ngày 21/9/2026. Đây có thể là chất xúc tác mang tính cấu trúc lớn nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây.

Điều đáng nói là việc nâng hạng lần này không còn là kỳ vọng mơ hồ, mà đã đi vào lộ trình thực thi cụ thể. Các cải cách như cơ chế non-prefunding, quy trình xử lý giao dịch lỗi hay đơn giản hóa mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài đã được FTSE xác nhận đủ điều kiện.

Về bản chất, nâng hạng không chỉ giúp thị trường "đẹp hơn" về mặt hình ảnh. Nó thay đổi vị thế của Việt Nam trên bản đồ phân bổ vốn toàn cầu.

Một khi được đưa vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi, cổ phiếu Việt Nam sẽ trở thành đối tượng buộc phải phân bổ của nhiều quỹ ETF và quỹ đầu tư tổ chức. Reuters dẫn các ước tính cho rằng dòng vốn có thể đạt khoảng 6 tỷ USD trong những năm tới.

Quan trọng hơn, thị trường hiện đang phản ánh kỳ vọng về dòng vốn đó trước khi nó thực sự xuất hiện.

Khác với nhiều giai đoạn tăng nóng trước đây, thị trường hiện không đi lên trong bối cảnh nền kinh tế suy yếu.

GDP quý I tăng 7,83%; tổng vốn FDI đăng ký đạt 15,2 tỷ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ; bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tăng 10,9%. Trong khi đó, lợi nhuận quý I của 803 doanh nghiệp niêm yết tăng 38,2%, với nhóm phi tài chính tăng gần 70%.

Song song, chính sách tiền tệ vẫn duy trì trạng thái hỗ trợ tăng trưởng. Lãi suất điều hành ở mức 4,5%, còn nhiều ngân hàng thương mại đã cam kết giảm thêm lãi suất huy động và cho vay sau các cuộc họp với Ngân hàng Nhà nước.

Nói cách khác, thị trường hiện không chỉ tăng nhờ thanh khoản, mà còn được hậu thuẫn bởi một nền kinh tế vẫn duy trì động lực tăng trưởng tương đối mạnh trong khu vực.

Đỉnh càng cao, rủi ro càng lớn

Dù vậy, sự hưng phấn hiện tại không đồng nghĩa rủi ro đã biến mất. Điểm đáng lo đầu tiên là mức độ sử dụng đòn bẩy. Dư nợ margin toàn thị trường đã lên mức kỷ lục khoảng 405.000 tỷ đồng vào cuối tháng 4. Một thị trường tăng dựa nhiều vào nhóm cổ phiếu dẫn dắt vốn đã dễ tổn thương; nếu đi kèm đòn bẩy cao, áp lực điều chỉnh có thể lan rất nhanh khi xuất hiện hoạt động chốt lời mạnh.

Bên cạnh đó, lạm phát đang có dấu hiệu quay trở lại. CPI tháng 4 tăng 5,46% so với cùng kỳ, trong khi Việt Nam vẫn nhạy cảm với biến động giá dầu và môi trường lãi suất toàn cầu. Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa phát tín hiệu rõ ràng về chu kỳ nới lỏng mới, thị trường chứng khoán toàn cầu vẫn có thể đối mặt biến động mạnh nếu điều kiện tài chính thay đổi.

Ngoài ra, cơ quan điều hành trong nước cũng phát tín hiệu thận trọng hơn với nguy cơ bong bóng tài sản. Reuters từng đưa tin Ngân hàng Nhà nước đã giảm mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 xuống khoảng 15% sau các cảnh báo liên quan tới bất động sản và đòn bẩy tài chính.

Điều đáng chú ý nhất của phiên 7/5 có lẽ không nằm ở việc VN-Index vượt 1.900 điểm, mà ở việc thị trường đang thay đổi bản chất vận động. Đây không còn là kiểu "bull market" nơi phần lớn cổ phiếu cùng tăng theo dòng tiền đầu cơ. Thay vào đó, thị trường đang dịch chuyển sang trạng thái phân hóa mạnh hơn, nơi dòng tiền tập trung vào các doanh nghiệp vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có khả năng trở thành đại diện cho Việt Nam trong mắt dòng vốn toàn cầu.

Nếu các chu kỳ trước mang dáng dấp của một thị trường cận biên tăng trưởng nóng, thì chu kỳ hiện tại có vẻ giống quá trình "định giá lại" của một thị trường đang cố bước vào sân chơi mới nổi. Và có lẽ đó mới là câu chuyện lớn nhất phía sau vùng đỉnh lịch sử của VN-Index hôm 7/5.