Đề xuất giảm hơn 90% đối tượng phải đánh giá tác động môi trường

Cải cách mạnh thủ tục môi trường

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Trọng tâm của dự thảo Luật là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Cụ thể, dự thảo Luật bãi bỏ 9 thủ tục hành chính (TTHC), gồm: 7 thủ tục thuộc cấp Bộ và 2 thủ tục thuộc cấp tỉnh. Việc này được kỳ vọng đơn giản hóa số lượng, thành phần hồ sơ, giúp giảm hơn 52% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và hơn 52% chi phí tuân thủ.

Nhiều thủ tục, quy định được bãi bỏ hoàn toàn, như: Cấp lại giấy phép môi trường; cấp đổi Nhãn sinh thái Việt Nam; cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường; các quy định liên quan đến vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải nhằm cắt giảm thời gian, chi phí, tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, tiêu chí phân loại dự án đầu tư được đơn giản hóa thành 3 nhóm (I, II, III) thay vì 4 nhóm như quy định hiện hành. Qua đó, cắt giảm trên 90% đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và cấp giấy phép môi trường (GPMT).

Đồng thời, phân quyền đến 96% thẩm quyền thẩm định báo cáo ĐTM và 95% thẩm quyền cấp giấy phép môi trường cho địa phương so với trước năm 2025.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ thực hiện thẩm định và cấp phép đối với một số đối tượng đặc thù có nguy cơ tác động môi trường lớn, có phạm vi ảnh hưởng liên tỉnh hoặc thuộc trường hợp phải thực hiện theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Dự thảo cũng bổ sung quy định giao cơ quan, người có thẩm quyền quyết định việc thực hiện cơ chế một cửa liên thông để giải quyết đồng thời TTHC về môi trường với các TTHC khác có liên quan, giúp rút ngắn tổng thời gian triển khai dự án đầu tư.

Quy định mới nhằm đồng bộ với Nghị quyết số 66/19/2026/NQ-CP của Chính phủ và phù hợp với chỉ đạo của Bộ Chính trị là "chuyển từ tư duy tiền kiểm, yêu cầu an toàn tuyệt đối sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát".

Theo ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), các nội dung sửa đổi nêu trên sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong cải cách TTHC về môi trường, giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời vẫn bảo đảm kiểm soát hiệu quả các dự án có nguy cơ tác động môi trường cao.

"Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới", ông Cường thông tin thêm.

Mở rộng dư địa phát triển kinh tế tuần hoàn

Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, dự thảo Luật còn mở ra không gian phát triển mới cho các hoạt động tái chế, tái sử dụng tài nguyên và kinh tế tuần hoàn.

Đối với chất thải rắn sinh hoạt, dự thảo quy định linh hoạt hơn về nguyên tắc phân loại, giao UBND cấp tỉnh quyết định hình thức phân loại phù hợp với điều kiện thực tế và năng lực hạ tầng của từng địa phương.

Việc lựa chọn cơ sở thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt được thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và ngân sách nhà nước nhằm tạo sự đồng bộ pháp lý.

Đối với chất thải rắn công nghiệp, dự thảo bổ sung các quy định mới nhằm thúc đẩy hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải với quan điểm coi chất thải là tài nguyên, bổ sung làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung Điều 72a về quản lý vật liệu, sản phẩm tái chế, thu hồi từ chất thải; đồng thời, giao Chính phủ quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ vật liệu tái chế bắt buộc trong sản phẩm, hàng hóa.

Trong lĩnh vực kiểm soát khí thải, dự thảo bổ sung quy định khuyến khích tuần hoàn hoặc tái sử dụng khí thải làm nguyên liệu, nhiên liệu cho quá trình sản xuất khác để phù hợp với thực hiện và thúc đẩy việc tuần hoàn, tái sử dụng khí thải.

Dự thảo cũng điều chỉnh trách nhiệm của nhà sản xuất và nhà nhập khẩu theo hướng linh hoạt và thực chất hơn. Theo đó, thay vì đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường một cách thụ động, các sản phẩm, bao bì không thể tái chế sẽ phải chịu thuế bảo vệ môi trường theo lộ trình.

Ngoài ra, các hình thức tái chế trực tiếp sẽ được đa dạng hóa để khuyến khích hình thành, phát triển các mạng lưới thu gom, tái chế rác thải chuyên nghiệp tại Việt Nam.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý môi trường. Theo dự thảo, các cơ sở phát sinh chất thải có trách nhiệm cập nhật dữ liệu điện tử vào hệ thống thông tin quốc gia để phục vụ việc truy xuất nguồn gốc. Một nền tảng số quản lý dữ liệu theo thời gian thực sẽ liên thông từ trung ương đến địa phương, đi kèm hệ thống đăng ký phát thải hiện đại…