Đại biểu Quốc hội đề nghị không tạo 'ngoại lệ' cho công trình tư nhân

Thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, chiều 6/8, nhiều đại biểu Quốc hội đánh giá dự thảo luật đã có nhiều điểm mới nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về kiến trúc.

Tuy nhiên, quy định về thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình điểm nhấn đô thị tiếp tục nhận được nhiều ý kiến góp ý.

Tại khoản 3 Điều 17 quy định các công trình biểu tượng, công trình quan trọng và công trình là điểm nhấn trong đô thị phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc. Trong khi đó, khoản 5 quy định đối với các công trình không sử dụng vốn đầu tư công, chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư được lựa chọn việc tổ chức thi tuyển hoặc tuyển chọn phương án kiến trúc.

Đại biểu Võ Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP.HCM) cho rằng, quy định này cần được nghiên cứu theo hướng không phân biệt nguồn vốn đầu tư. Ông dẫn thực tế nhiều công trình quy mô lớn tại các đô thị hiện nay đều được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan, không gian và diện mạo đô thị.

"Những công trình cao hàng trăm tầng được xây dựng tại khu vực có yêu cầu cao về kiến trúc thì cần phải tổ chức thi tuyển, không thể vì là công trình đầu tư tư nhân mà được miễn. Mục tiêu của thi tuyển kiến trúc là lựa chọn phương án tốt nhất, hài hòa nhất với không gian và cảnh quan khu vực", đại biểu Ngân nêu ý kiến.

Theo đại biểu, tiêu chí áp dụng thi tuyển nên dựa trên tính chất, quy mô và vị trí công trình thay vì căn cứ vào nguồn vốn đầu tư.

Cũng liên quan đến quy định về thi tuyển phương án kiến trúc, Bộ trưởng Bộ VH,TT&DL Lâm Thị Phương Thanh đề nghị mở rộng đối tượng phải tổ chức thi tuyển.

Bộ trưởng cho biết, nhiều công trình mang tính biểu tượng như quảng trường trung tâm, cổng chào, trung tâm văn hóa tại các khu du lịch quốc gia có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng hình ảnh điểm đến và quảng bá quốc gia.

Hiện cả nước có 9 khu du lịch quốc gia và theo quy hoạch đến năm 2030 sẽ hình thành 61 khu du lịch quốc gia. Vì vậy, cần nghiên cứu bổ sung các công trình biểu tượng tại các khu vực này vào danh mục bắt buộc tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc.

Bên cạnh đó, một số ý kiến cũng đề nghị Chính phủ nghiên cứu quy trình tổ chức thi tuyển theo hướng đơn giản, rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm tính công khai, minh bạch và chất lượng chuyên môn.

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nêu rõ, đối với các công trình tư nhân thuộc nhóm đặc biệt, mặc dù chủ đầu tư được quyền lựa chọn phương án kiến trúc nhưng việc phê duyệt vẫn phải thông qua hội đồng chuyên môn và tuân thủ quy chế quản lý kiến trúc của địa phương.

"Các công trình này không được thực hiện tùy ý mà vẫn chịu sự kiểm soát theo quy định của pháp luật", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Nhiều góp ý về bản sắc kiến trúc và phân cấp cho cấp xã

Ngoài quy định về thi tuyển phương án kiến trúc, các đại biểu cũng góp ý đối với nội dung bảo tồn bản sắc văn hóa trong kiến trúc và việc phân cấp quản lý cho chính quyền cấp xã.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP.HCM) bày tỏ, việc xác định bản sắc kiến trúc không nên chỉ dựa trên các chỉ tiêu kỹ thuật như chiều cao, mật độ, màu sắc hay vật liệu xây dựng mà cần gắn với chất lượng không gian sống và khả năng kết nối của công trình với khu vực xung quanh.

Một công trình có hình thức đẹp nhưng cản trở tầm nhìn hoặc hạn chế kết nối giao thông chưa chắc tạo ra giá trị lớn bằng công trình có mật độ xây dựng phù hợp nhưng dành được nhiều không gian công cộng và kết nối thuận lợi với hạ tầng đô thị.

Liên quan đến phân cấp quản lý, dự thảo luật cho phép UBND cấp tỉnh giao hoặc ủy quyền cho UBND cấp xã lập và ban hành quy chế quản lý kiến trúc.

Một số đại biểu đánh giá, chủ trương này sẽ phát huy tính chủ động của địa phương, song cũng lưu ý cần tính đến điều kiện thực tế về nhân lực, kinh phí và năng lực chuyên môn của cấp xã, nhất là tại vùng sâu, vùng xa và miền núi.

Các ý kiến đề nghị quá trình phân cấp cần đi kèm cơ chế hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn và thẩm định của cơ quan cấp tỉnh nhằm bảo đảm chất lượng các quy chế quản lý kiến trúc, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa và cảnh quan của từng địa phương.