Mở room ngoại: Bước đi quan trọng để nâng hạng chứng khoán

Chia sẻ tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức, ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế – Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, liên quan tỷ lệ sở hữu nước ngoài, một trong những điểm đáng chú ý trong sửa đổi Luật Đầu tư là rà soát, xác định lại danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

“Đến nay, Bộ Tài chính đã lấy ý kiến các bộ, ngành và nhận được phản hồi của 9 trong tổng số 12 cơ quan được xin ý kiến. Mục tiêu là mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại những lĩnh vực không thuộc diện cần hạn chế với nhà đầu tư nước ngoài”, ông Dũng cho biết.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý đang nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 155/2020/NĐ-CP. Hiện nghị định có quy định liên quan đến 43 ngành, nghề mà các bộ ngành không quy định cụ thể tỷ lệ sở hữu nước ngoài thì có thể phát sinh vướng mắc trong quá trình áp dụng. Hướng sửa đổi dự kiến là không quy định tỷ lệ sở hữu nước ngoài với các ngành nghề này. Qua đó, room ngoại trên thị trường chứng khoán sẽ được mở rộng hơn. Đây cũng là một trong những tiêu chí được MSCI đặc biệt quan tâm trong quá trình xem xét nâng hạng thị trường Việt Nam.

Bên cạnh đó, ông Vũ Chí Dũng chia sẻ một nội dung quan trọng khác là nâng cao tín nhiệm quốc gia. Khi mức tín nhiệm quốc gia được cải thiện, doanh nghiệp cũng sẽ được hưởng lợi, qua đó giảm chi phí huy động vốn.

S&P Global Ratings đã có nhiều cuộc trao đổi với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và cung cấp thông tin về các chính sách mới, cũng như những quy định đang được sửa đổi để thu hút dòng vốn nước ngoài vào thị trường vốn Việt Nam. UBCKNN đã mời S&P tham gia nhóm tư vấn phát triển thị trường vốn, cùng nhiều tổ chức tài chính và quỹ đầu tư quốc tế như FTSE Russell và MSCI.

Liên quan đến đổi mới sáng tạo, cơ quan chức năng đang xây dựng nghị định về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Luật Chứng khoán sửa đổi dự kiến trình Chính phủ trong tháng 8, trình Quốc hội trong tháng 9 và xem xét thông qua tại kỳ họp tháng 10.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, UBCKNN đang nghiên cứu quỹ bảo lãnh thanh toán trái phiếu, đang nghiên cứu các mô hình đề cập lần đầu trong dự thảo của Luật Chứng khoán sửa đổi.

Cơ quan quản lý cũng đã rà soát các nghị quyết của Trung ương và Chính phủ, đặc biệt là những chủ trương mới, để thể chế hóa trong dự thảo luật và các văn bản hướng dẫn, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Về mục tiêu nâng hạng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai đồng thời các tiêu chí của MSCI trước năm 2030. Trong đó, mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài là một yêu cầu quan trọng. Bên cạnh đó, thông tin về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng của doanh nghiệp niêm yết phải được công bố minh bạch và quy mô free float cần được cải thiện và lớn hơn so với thời điểm hiện tại.

Một yêu cầu khác là phát triển thị trường ngoại hối để hỗ trợ tốt hơn cho thị trường chứng khoán, nhất là xây dựng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư nước ngoài.

Đây là điều kiện quan trọng bởi nhà đầu tư nước ngoài phải chuyển đổi ngoại tệ sang đồng Việt Nam trước khi thực hiện đầu tư.

Đối với doanh nghiệp FDI, theo quy định hiện hành, doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam là pháp nhân Việt Nam. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc liên quan đến hoạt động IPO, niêm yết và huy động vốn của nhóm doanh nghiệp này.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang phối hợp với các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp FDI để cụ thể hóa quy định từ nghị định, thông tư đến hướng dẫn thực hiện. Một số nội dung như room ngoại và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ IPO xuống còn khoảng 30 ngày đã được đưa vào dự thảo luật.

Vấn đề tiếp theo là hoàn thiện hướng dẫn để bảo đảm khả năng thực thi. Dự thảo luật cũng tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và thời gian xử lý hồ sơ, qua đó tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường vốn.

Từ kinh nghiệm của Indonesia và quá trình làm việc với MSCI, cơ quan quản lý nhận thấy tổ chức này đang xem xét bổ sung một số tiêu chí mới, trong đó có yêu cầu tỷ lệ free float phải được công khai, minh bạch và đủ lớn, tránh tình trạng cổ phiếu quá cô đặc. Điều này sẽ ảnh hưởng đến các loại hình quỹ tham gia thị trường, đơn cử như quỹ ETF.

Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng các bộ chỉ số và phát triển các quỹ đầu tư theo chỉ số. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đang nghiên cứu các sản phẩm như chứng chỉ lưu ký để tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam mà không làm phát sinh thêm vướng mắc về giới hạn sở hữu.

Nhìn chung, các kiến nghị của doanh nghiệp về mở rộng room ngoại, phát triển thị trường trái phiếu, đa dạng hóa sản phẩm tài chính, thúc đẩy tài chính xanh, doanh nghiệp xanh và ESG đều đã được đưa vào chiến lược phát triển thị trường vốn.

Song song với đó, các quy định về quản trị công ty tiếp tục được hoàn thiện nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng hàng hóa trên thị trường. Bộ nguyên tắc quản trị công ty đã được cập nhật theo các tiêu chuẩn mới của OECD. Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là tổ chức thực thi hiệu quả các chuẩn mực này trong thực tế.