Cổ phiếu vốn nhà nước bứt phá: Động lực đến từ đâu?

Phiên ngày 14/1, VN-Index ghi nhận giảm 8,74 điểm xuống 1.894,19 điểm, điều chỉnh sau khi chinh phục mốc 1.900 điểm vào phiên liền trước.

Hàng loạt cổ phiếu của các tập đoàn tư nhân giảm sâu như nhóm VIC, VHM, VRE giảm 4% - 5%, VPL giảm 2,53%; VPB, VJC, HDB, TCB, MWG, ACB, LPB đỏ lửa. Ngược lại, nhóm cổ phiếu có vốn nhà nước vẫn rất thu hút dòng tiền. KSV, BCM, PLX, GVR, BID, HVN tím lịm; GAS, VCB, BSR, ACV, CTG, PGV, BVH xanh mướt.

Từ bị chiết khấu đến tái định giá

Trong năm 2025, thị trường chứng kiến cổ phiếu thuộc tập đoàn, tổng công ty tư nhân tăng giá mạnh mẽ nhưng cổ phiếu tập đoàn, tổng công ty nhà nước thì hầu như đi ngang. Từ đầu năm đến nay, thị trường ghi nhận sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu có vốn nhà nước, đặc biệt là sau khi Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước ra đời.

Như PV GAS (mã: GAS) gần như đi ngang quanh vùng 60.000 đồng/cp trong suốt năm 2025 và mới bật tăng giá từ tháng cuối năm đến nay để lên vùng 107.000 đồng/cp. GVR của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam dập dìu đi xuống từ vùng 30.000 đồng/cp đầu năm xuống 25.000 đồng/cp vào cuối năm 2025, chỉ vài phiên đầu năm 2026 đã lên vùng 36.350 đồng/cp. Nhóm ngân hàng quốc doanh (VCB, BID, CTG) hay nhóm Viettel (VGI, VTP, CTR), cùng nhiều cổ phiếu có vốn nhà nước khác cũng diễn biến tương tự.

Diễn biến đi ngang hoặc đi xuống trong năm 2025 làm cho định giá của nhóm tập đoàn, tổng công ty nhà nước trở nên hấp dẫn hơn trong bối cảnh VN-Index liên tục phá đỉnh tiến lên vùng 1.900 điểm. Quan sát cho thấy dòng tiền vào mạnh với những cổ phiếu có định giá hấp dẫn. Theo thống kê của Chứng khoán VPS, mã chứng khoán VCB, BID đều ở mức định giá thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân 5 năm trong khi CTG đã vượt ngưỡng. Thực tế, VCB và BID gần đây tăng giá mạnh hơn rất nhiều so với CTG.

Bên cạnh định giá, nhóm doanh nghiệp niêm yết vốn nhà nước hút dòng tiền còn là những doanh nghiệp có vị thế đầu ngành, có năng lực tài chính vững mạnh và hiệu quả hoạt động tốt. Vietcombank, BIDV hay VietinBank đều là những ngân hàng lớn, lợi nhuận tạo ra mỗi năm trên tỷ USD và tăng trưởng đều đặn trong nhiều năm. PV GAS là cánh chim đầu đàn ngành khí, kinh doanh hiệu quả, cổ tức đều đặn và sở hữu khối tiền mặt lớn. BSR, PLX, OIL nắm giữ thị phần lớn trong thị trường xăng, dầu, kết quả kinh doanh vượt trội 2025…

Cổ phiếu hưởng lợi từ Nghị quyết 79

Các đơn vị phân tích cho rằng, Nghị quyết 79 ra đời tập trung vào việc khơi thông các điểm nghẽn và tối ưu hóa nguồn lực quốc gia thông qua các chính sách đột phá sẽ tạo điều kiện cho tập đoàn, tổng công ty cải thiện hiệu quả hơn nữa.

Các chuyên gia Quản lý Quỹ Vietcombank Fund nhìn nhận Nghị quyết 79 tái khẳng định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng, giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở cách tiếp cận: Nhà nước sẽ làm những gì mà tư nhân chưa làm hoặc không có khả năng làm.

Theo đó, với vai trò “sếu đầu đàn”, doanh nghiệp nhà nước không chỉ tập trung vào mục tiêu lợi nhuận thuần túy mà còn gánh vác trách nhiệm ổn định vĩ mô, bảo đảm an ninh quốc phòng và dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực xã hội.

Quan trọng hơn, Nghị quyết 79 sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng. “Thay vì cạnh tranh trực tiếp, doanh nghiệp nhà nước sẽ đóng vai trò mở đường, tạo hệ sinh thái để các khu vực kinh tế khác (bao gồm kinh tế tư nhân) cùng phát triển”, theo quan điểm của Vietcombank Fund.

Theo KBSV, trong Nghị quyết 79 có đề cập việc phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực Châu Á về tổng tài sản. Hiện tại VCB, CTG, BID có tổng tài sản tính đến quý III/2025 lần lượt đạt 2,3 triệu tỷ đồng, 2,7 triệu tỷ đồng và 3 triệu tỷ đồng. Quy mô tài sản của nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực châu Á có ngưỡng tối thiểu khoảng 150 tỷ - 200 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng khoảng 5%/năm.

Như vậy, với lộ trình 5 năm, để 3 ngân hàng trên lọt được vào top 100 đòi hỏi tăng trưởng tài sản trung bình mỗi năm đạt ~ 13-17% mỗi năm. Tốc độ tăng trưởng tài sản cao sẽ tạo áp lực đáng kể lên tỷ lệ CAR của ngân hàng, mở ra triển vọng thúc đẩy quá trình thoái vốn nhà nước, bán vốn cho nhà đầu tư chiến lược trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 79 còn đề cập đến việc cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hoá, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp; tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp. Điều này tạo hành lang thuận lợi cho các ngân hàng quốc doanh có thể đẩy nhanh việc tăng vốn tự có từ nguồn lợi nhuận giữ lại, đáp ứng các tiêu chí để duy trì tăng trưởng bền vững. Hay các doanh nghiệp như ACV, HVN cải thiện năng lực tài chính và chủ động hơn trong tài trợ các dự án lớn như sân bay, đội bay và hạ tầng kỹ thuật.

Chứng khoán Yuanta khuyến nghị Nghị quyết 79 sẽ tác động tích cực lên nhóm cao su hưởng lợi từ chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất công nghiệp, điển hình là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (mã: GVR), nhóm liên quan PHR, DPR, NTC,…

Đồng thời, Nghị quyết 79 xác định năng lượng là ngành then chốt, thiết yếu, chiến lược mà nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo. Điều này đảm bảo sự hỗ trợ tuyệt đối về chính sách và vốn cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên.

Việc Nghị quyết nhấn mạnh hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia là tín hiệu bảo chứng cho tiến độ của chuỗi dự án khí điện Lô B - Ô Môn trị giá 12 tỷ USD. Khi đó, PVS là đơn vị hưởng lợi đầu tiên và lớn nhất từ các gói thầu EPC, PVD hưởng lợi từ nhu cầu khoan thăm dò gia tăng, PV GAS đóng vai trò điều tiết thị trường.

Cuối cùng, quy định “nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống” tại các doanh nghiệp thương mại là một quyết định quan trọng buộc SCIC phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn. Nghị quyết 79 định hướng SCIC trở thành một định chế tài chính chuyên nghiệp, hoạt động như một Quỹ Đầu tư Quốc gia (tương tự Temasek của Singapore), việc này sẽ làm SCIC chuyển từ trạng thái "giữ hộ vốn" sang "kinh doanh vốn". Động lực bán vốn tại các doanh nghiệp để cơ cấu tái đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ, hạ tầng số, và năng lượng xanh.