Chứng khoán Việt Nam hết thời 'mua là thắng'

Chỉ còn vài giờ nữa, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ chính thức hoạt động trở lại sau nghỉ 9 ngày dịp Tết Nguyên Đán. Chứng kiến các TTCK trong khu vực như Hàn Quốc, Thái Lan... tăng mạnh, hầu hết nhà đầu tư chứng khoán đều mong mỏi chỉ số VN-Index sẽ khai xuân trong sắc xanh tăng điểm.

Các dữ liệu lịch sử cũng chỉ ra VN-Index thường diễn biến tích cực hơn trong những phiên giao dịch khai Xuân. Cụ thể, thống kê của Nhadautu.vn cho thấy với 5 ngày giao dịch đầu Xuân, VN-Index có 15 năm ghi nhận tăng điểm và 10 lần giảm điểm. Trong đó, chuỗi giảm dài nhất của chỉ số chính nằm ở giai đoạn 2008-2010 với biên độ giảm từ 1,99% đến 7,12%. Ở 2 năm gần nhất, VN-Index trong 5 phiên đầu Xuân đều tăng 0,93% (năm 2024) và 0,80% (năm 2025).

Kỳ vọng này càng có cơ sở khi VN-Index những tháng đầu năm 2026 đã có mức tăng trưởng ấn tượng tiếp nối thành công từ năm 2025. Thậm chí, có thời điểm VN-Index đã thành công vượt mốc 1.900 điểm trước khi điều chỉnh do áp lực chốt lời và biến động lãi suất liên ngân hàng.

Dù vậy, trong suốt năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, dòng tiền trên thị trường có sự phân cực. Thống kê từ Dragon Capital cho thấy VN-Index tăng 41% trong năm 2025 và lập đỉnh lịch sử, song lại là năm "không dễ kiếm tiền" khi dòng tiền tập trung vào một số nhóm cổ phiếu như Vingroup, Gelex. Trong đó, VIC và VHM đóng góp gần một nửa mức tăng toàn thị trường.

Đặc biệt, chỉ có 17% cổ phiếu có hiệu suất vượt VN-Index, tỷ lệ thấp nhất 25 năm. Tức là nếu loại trừ VIC và VHM, mức tăng của VN-Index chỉ khoảng 20,65%.

Sang đến năm 2026, dòng tiền lại tập trung vào các cổ phiếu nhà nước với VCB, BID, GAS, CTG, GVR... tăng mạnh thay thế vai trò dẫn dắt của VIC và VHM. Theo lý giải từ ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Nghiên cứu và phát triển Khách hàng cá nhân CTCP Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhóm cổ phiếu nhà nước cùng một số lĩnh vực khác đã có thời gian dài giao dịch ở vùng giá thấp. Điều này dẫn đến mặt bằng định giá P/E của các nhóm này đã được chiết khấu về dưới mức trung bình lịch sử, trong khi triển vọng tăng trưởng EPS 2026 được dự báo ở mức cao.

“Sự phân kỳ tạo ra khoảng trống giá trị đáng kể và không khó hiểu khi thị trường tái định giá lại tiềm năng tăng trưởng các cổ phiếu này”, ông Minh nhìn nhận.

Nền tảng tích cực của thị trường chứng khoán

Dù có sự phân hóa dòng tiền, song các chuyên gia vẫn lạc quan đánh giá TTCK năm 2026 có nền tảng thuận lợi hơn nhờ sự kết hợp của yếu tố chính sách, cải cách cấu trúc thị trường và kỳ vọng nâng hạng.

TS. Lê Đức Khánh - Giám đốc Phân tích CTCP Chứng khoán VPS nhìn nhận câu chuyện nâng hạng TTCK lên thị trường mới nổi cùng với nhiều sản phẩm tài chính mới trong bối cảnh dư địa tăng trưởng của TTCK Việt Nam đã và đang trở nên rõ nét hơn. Quy mô toàn thị trường tăng, mặt bằng nhiều cổ phiếu vẫn ở mức định giá hấp dẫn cho dù một số cổ phiếu đã có mức tăng giá nhanh trong thời gian ngắn vừa qua. TTCK phát triển nhanh tiệm cận với các nước hàng đầu khác trong khu vực.

"Với nhiều đổi mới chính sách và nâng cấp thị trường trong năm 2026, chứng khoán Việt Nam sẽ chứng kiến hoạt động thoái vốn các doanh nghiệp nhà nước, nới room khối ngoại, phát triển thị trường ngoại hối, các cơ chế giao dịch, sản phẩm mới hỗ trợ cho các nhà đầu tư. Do đó, năm 2026 vẫn tiếp tục là năm nhiều hứa hẹn cho đà tăng trưởng của TTCK", ông Khánh phân tích.

Đồng quan điểm, bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu, Dragon Capital Việt Nam đánh giá chứng khoán vẫn là kênh đầu tư có tương quan lợi nhuận - rủi ro hấp dẫn nhất. Nền tảng vĩ mô thuận lợi, triển vọng dòng vốn ngoại quay trở lại, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp bền vững và định giá P/E khoảng 10 lần vẫn thấp so với khu vực là những yếu tố hỗ trợ chính.

Ngoài ra, bà Minh kỳ vọng các cải cách và bước tiến quan trọng của thị trường sẽ tiếp tục được triển khai, bao gồm việc thành lập cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), cho phép giao dịch trong ngày, cũng như nới rộng hơn nữa room đầu tư cho khối ngoại. Những yếu tố này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò là các chất xúc tác quan trọng, góp phần nâng cao tính thanh khoản và sức hấp dẫn dài hạn của thị trường.

Tuy nhiên, với dự báo TTCK năm 2026 sẽ tiếp tục phân hóa, nhà đầu tư cần có chiến lược giao dịch hợp lý để có thể tận dụng đà tăng trưởng của chỉ số.

TS. Lê Đức Khánh nhìn nhận các nhóm cổ phiếu được ưu tiên trong năm 2026 sẽ là tài chính, bán lẻ tiêu dùng, năng lượng, tiện ích và bất động sản khu công nghiệp, công nghệ - viễn thông. Ngoài ra, hưởng lợi từ Nghị quyết 79, dòng tiền sẽ chú ý nhiều hơn đến các doanh nghiệp cổ phiếu lớn chất lượng cao, cổ phiếu vốn hóa lớn còn room cho khối ngoại.

"Chiến lược đầu tư 2026 chính là chiến lược tập trung vào giá trị, chất lượng và các cổ phiếu leader các nhóm ngành ví dụ như GAS, PLX, VNM, BID, VCB, FPT, HPG, VTP, PNJ, GVR….", ông Khánh khuyến nghị.

Về phần mình, ông Nguyễn Duy Anh - Giám đốc Quản lý Danh mục Đầu tư VCBF cho rằng cần giữ vững kỷ luật, đầu tư đều đặn với tầm nhìn dài hạn và không quên đa dạng hóa để quản trị rủi ro. Thậm chí có thể cân nhắc phân bổ tài sản vào một vài quỹ mở có chiến lược đầu tư khác nhau để tối ưu hóa danh mục.

Trong khi đó, bà Nguyễn Hoài Thu, CFA, Phó Tổng Giám đốc CTCP Quản lý quỹ VinaCapital nhìn nhận TTCK Việt Nam có tính biến thiên mạnh, nhà đầu tư cá nhân sẽ khó tham gia thị trường hoặc giữ được kỷ luật trong quá trình đầu tư, do đó đầu tư vào chứng chỉ quỹ là cách dễ nhất với nhà đầu tư không chuyên.

"Nhà đầu tư có thể tìm hiểu chứng chỉ quỹ qua các website quỹ đầu tư, hoặc nền tảng phân phối chứng chỉ quỹ. Ngoài ra, việc lựa chọn đầu tư vào chứng chỉ quỹ cần dựa trên tham khảo kết quả đầu tư của quỹ trong nhiều năm", bà Thu đánh giá.