Chứng khoán Việt Nam có thể hút 4,3 tỷ USD vốn thụ động sau nâng hạng

FTSE Russell đã công bố danh sách dự kiến gồm 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series, chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Theo SSI Research, mặc dù việc thay đổi chỉ số được ghi nhận từ ngày 21/9, hoạt động tái cơ cấu danh mục của các quỹ có thể diễn ra trong giai đoạn tái cân bằng, thay vì chỉ tập trung tại phiên ATC ngày 18/9.

Đáng chú ý, SSI cho rằng vấn đề quan trọng không nằm ở thời điểm Việt Nam được đưa vào chỉ số, mà là tỷ trọng của thị trường Việt Nam trong các bộ chỉ số FTSE có tiếp tục gia tăng hay không.

Sau kỳ rà soát tháng 3/2026, tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index ở mức khoảng 0,34-0,35%. Đến kỳ rà soát tháng 8/2026, tỷ trọng này tăng lên khoảng 0,49-0,50%, tương đương mức tăng khoảng 15 điểm cơ bản chỉ trong một chu kỳ rà soát.

Hơn 4,28 tỷ USD vốn thụ động có thể vào Việt Nam

Trên cơ sở đó, SSI Research xây dựng hai kịch bản về dòng vốn thụ động có thể chảy vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong quá trình nâng hạng.

Ở kịch bản cơ sở, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được giả định duy trì quanh mức 0,49%. Theo đó, tổng dòng vốn thụ động tích lũy trong 4 giai đoạn thực hiện ước đạt khoảng 2,21 tỷ USD.

Kịch bản này giả định quá trình cải thiện tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và quy mô vốn hóa đầu tư được chậm lại sau bước tăng ban đầu.

Quá trình giải ngân được SSI giả định diễn ra qua 4 đợt, vào tháng 9/2026, tháng 3/2027, tháng 6/2027 và tháng 9/2027, với tốc độ giải ngân lần lượt là 10%, 20%, 35% và 35%.

Theo kịch bản cơ sở, lượng vốn thụ động tương ứng trong từng đợt đạt khoảng 221 triệu USD, 442 triệu USD, 773,5 triệu USD và 773,5 triệu USD. Tổng cộng, khoảng 2,21 tỷ USD có thể được giải ngân trong toàn bộ quá trình.

Trong khi đó, ở kịch bản tích cực, SSI giả định tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index tiếp tục tăng qua từng giai đoạn, lần lượt đạt 0,50%, 0,65%, 0,80% và 0,95% vào tháng 9/2027.

Với giả định này, dòng vốn thụ động tích lũy có thể đạt khoảng 4,284 tỷ USD. Trong đó, lượng vốn giải ngân qua 4 đợt lần lượt khoảng 225,5 triệu USD, 653,9 triệu USD, 1,466 tỷ USD và 1,939 tỷ USD.

SSI Research lưu ý đây không phải dự báo, mà là kịch bản minh họa trong trường hợp đà gia tăng tỷ trọng quan sát được giữa kỳ rà soát tháng 3 và tháng 8/2026 tiếp tục được duy trì.

Động lực để kịch bản này xảy ra có thể đến từ việc gia tăng free-float, xuất hiện thêm các doanh nghiệp vốn hóa lớn đáp ứng điều kiện chỉ số, cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và gia tăng dư địa sở hữu nước ngoài. Đây cũng là sự ghi nhận kết quả cải cách thị trường vốn từ các nhà cung cấp chỉ số toàn cầu.

SSI Research cho rằng về bản chất, đây không đơn thuần là câu chuyện về biến động giá cổ phiếu mà là khả năng đầu tư (investability). Trong nhiều năm, mức độ hiện diện của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu bị giới hạn không chỉ bởi quy mô thị trường mà còn bởi tỷ lệ tài sản thực sự có thể tiếp cận đối với nhà đầu tư quốc tế.

Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp và tài sản trở nên có thể đầu tư, tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu có thể tiếp tục gia tăng. Theo SSI, luận điểm không phải Việt Nam trở nên lớn hơn mà là thị trường Việt Nam trở nên "đầu tư được" hơn đối với dòng vốn toàn cầu. Kỳ rà soát FTSE tháng 3/2027 sẽ là phép thử quan trọng cho luận điểm này.

VIC có thể hút gần 690 triệu USD

Cùng với quy mô dòng tiền, SSI Research cũng ước tính lượng vốn có thể phân bổ vào từng cổ phiếu Việt Nam được thêm vào FTSE Emerging All Cap Index.

Theo kịch bản cơ sở, tổng dòng vốn ước tính dành cho 27 cổ phiếu đạt gần 2,21 tỷ USD. VIC đứng đầu với khoảng 689,7 triệu USD, bỏ khá xa các cổ phiếu còn lại.

Đứng thứ hai là VHM với khoảng 246,8 triệu USD, tiếp đến HPG 142 triệu USD, VPB 96,8 triệu USD, FPT 95,7 triệu USD, MSN 81,6 triệu USD và VCB 79,2 triệu USD.

Một số cổ phiếu khác cũng được SSI ước tính thu hút lượng vốn đáng kể gồm VNM với 77 triệu USD, SSI 69 triệu USD, STB 66,8 triệu USD, HDB 58,4 triệu USD và MCH 57,7 triệu USD.

Như vậy, riêng VIC và VHM có thể thu hút tổng cộng hơn 936 triệu USD trong toàn bộ quá trình theo kịch bản cơ sở.

Ở nhóm còn lại, dòng vốn dự kiến dành cho VIX đạt 54,8 triệu USD; VJC 45,4 triệu USD; VRE 34,9 triệu USD; VPL 31 triệu USD; VCI 28,2 triệu USD; VND 28,5 triệu USD; GEX 27,2 triệu USD. Các mã SHB, VCK, TCX, SSB, BID, MSB, NVL và HCM được ước tính thu hút khoảng 19 - 30 triệu USD mỗi mã.

Nếu kịch bản tích cực xảy ra và tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index tăng lên 0,95% vào tháng 9/2027, lượng vốn phân bổ vào các cổ phiếu cũng tăng đáng kể.

Trong đó, SSI ước tính VIC có thể nhận khoảng 1,337 tỷ USD, VHM 478,6 triệu USD, HPG 275,3 triệu USD, VPB 187,6 triệu USD và FPT 185,5 triệu USD. MSN và VCB lần lượt có thể thu hút khoảng 158,2 triệu USD và 153,5 triệu USD.

Tuy nhiên, diễn biến giá của nhóm cổ phiếu được thêm vào chỉ số chưa cho thấy sự vượt trội rõ rệt. Biểu đồ của SSI Research cho thấy tính đến ngày 21/8, hiệu suất của nhóm 27 cổ phiếu được thêm vào FTSE Emerging All Cap Index ở mức âm 4,8%, so với mức âm 3,4% của VN30 trong giai đoạn theo dõi.

Điều này cũng phù hợp với quan điểm của SSI Research rằng câu chuyện dài hạn sau nâng hạng không chỉ nằm ở biến động giá của từng cổ phiếu hay thời điểm các quỹ thực hiện tái cơ cấu danh mục. Yếu tố đáng theo dõi hơn là khả năng tiếp cận thị trường của dòng vốn quốc tế và mức độ gia tăng tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số FTSE qua những kỳ rà soát tiếp theo.