Chứng khoán Mỹ lao dốc: Khi cơn sốt AI gặp nỗi lo lãi suất

Phố Wall có một phiên giao dịch nhiều biến động ngày 5/6, với tâm điểm là cú rơi mạnh của nhóm công nghệ và bán dẫn – những cổ phiếu từng dẫn dắt thị trường Mỹ trong phần lớn thời gian qua nhờ kỳ vọng vào trí tuệ nhân tạo giữa lúc xuất hiện lo ngại Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể cứng rắn với lãi suất.

Kết phiên, chỉ số Dow Jones giảm 695,15 điểm, tương đương 1,35%, S&P 500 mất 2,64%, còn Nasdaq Composite lao dốc 4,18%, ghi nhận phiên giảm theo tỷ lệ mạnh nhất kể từ tháng 4/2025.

Diễn biến này không chỉ là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật sau giai đoạn tăng nóng. Nó cho thấy thị trường đang cùng lúc chịu sức ép từ ba phía: định giá cổ phiếu AI đã lên rất cao, kỳ vọng hạ lãi suất bị đẩy lùi sau số liệu việc làm Mỹ lạc quan, và rủi ro lạm phát vẫn dai dẳng trong bối cảnh giá năng lượng nhạy cảm với căng thẳng địa chính trị.

Cú sốc từ nhóm chip

Tâm điểm của phiên giảm là nhóm bán dẫn. Vốn hóa của các cổ phiếu chip niêm yết tại Mỹ giảm khoảng 1.300 tỷ USD chỉ cả phiên. Chỉ số PHLX Semiconductor Index giảm 10,3%, mức giảm theo ngày mạnh nhất kể từ tháng 3/2020 – thời điểm thị trường toàn cầu chao đảo vì đại dịch COVID-19.

Trong số 11 nhóm thuộc chỉ số S&P 500, công nghệ giảm 5,8%, trong khi hàng tiêu dùng thiết yếu dẫn đầu nhóm các lĩnh vực tăng trưởng theo phần trăm.

Các tên tuổi lớn trong chuỗi giá trị AI như Nvidia, AMD, Micron, Marvell, Intel và Broadcom đồng loạt bị bán mạnh. Điều đáng chú ý là làn sóng bán tháo không xuất phát từ một sự kiện vĩ mô đơn lẻ, mà bắt đầu từ nỗi thất vọng của nhà đầu tư đối với triển vọng tăng trưởng AI của Broadcom.

Broadcom trước đó công bố kết quả kinh doanh và dự báo liên quan đến mảng chip AI thấp hơn kỳ vọng của thị trường. Cổ phiếu hãng này đóng cửa mất 7,9%, nâng tổng mức giảm trong 2 phiên gần nhất lên khoảng 20%.

Các "ông lớn" công nghệ lớn khác như Nvidia, Intel, Micron, AMD hay Marvell Technology đều lao dốc.

Nhà đầu tư không phủ nhận xu hướng AI, nhưng bắt đầu đặt câu hỏi về tốc độ hiện thực hóa lợi nhuận, biên lợi nhuận trong các dòng chip tùy chỉnh, cũng như khả năng các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI có tiếp tục tạo ra tăng trưởng doanh thu tương xứng hay không.

Trong hơn một năm qua, thị trường chứng khoán Mỹ được nâng đỡ đáng kể bởi một nhóm hẹp cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn. Câu chuyện AI giúp Nvidia, Broadcom, AMD, Micron và nhiều doanh nghiệp hạ tầng dữ liệu trở thành tâm điểm của dòng tiền toàn cầu. Khi kỳ vọng quá lớn tập trung vào một nhóm cổ phiếu, rủi ro điều chỉnh cũng trở nên lớn hơn nếu triển vọng không còn hoàn hảo.

Phiên 5/6 vì vậy có thể được nhìn nhận như một bài kiểm tra định giá đối với “AI trade” (tức giao dịch theo con sóng AI). Trước đó, nhiều cổ phiếu bán dẫn đã tăng rất mạnh từ đầu năm. Sự hưng phấn của nhà đầu tư được xây dựng trên giả định rằng nhu cầu trung tâm dữ liệu, chip AI và bộ nhớ hiệu năng cao sẽ tiếp tục bùng nổ trong nhiều năm.

Khi định giá cổ phiếu đã nóng, mọi tín hiệu cho thấy tăng trưởng có thể không kéo dài mãi. Điều này lý giải vì sao Nasdaq – vốn có tỷ trọng công nghệ và cổ phiếu tăng trưởng lớn hơn – giảm sâu hơn nhiều so với Dow Jones.

Nhìn từ góc độ kỹ thuật thị trường, ông Ohsung Kwon, Giám đốc chiến lược cổ phiếu tại Wells Fargo, nhận định lĩnh vực bán dẫn đã ở trạng thái “quá mua”, và đó là lý do thị trường chứng kiến làn sóng bán tháo. Tuy nhiên, ông cho rằng đây chưa phải là điểm kết thúc của thị trường giá lên đối với nhóm cổ phiếu bán dẫn.

Thị trường lao động mạnh, chứng khoán lại giảm

Yếu tố thứ hai khiến thị trường giảm mạnh là báo cáo việc làm tháng 5 của Mỹ. Bộ Lao động Mỹ cho biết nền kinh tế tạo thêm 172.000 việc làm trong tháng 5, cao hơn đáng kể so với kỳ vọng của nhiều nhà phân tích. Tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,3%.

Thông thường, một báo cáo việc làm tích cực là tín hiệu tốt đối với nền kinh tế. Nó cho thấy doanh nghiệp vẫn tuyển dụng, thu nhập người lao động có nền tảng, và rủi ro suy thoái chưa rõ ràng. Nhưng đối với thị trường chứng khoán trong giai đoạn hiện nay, dữ liệu quá mạnh lại có thể trở thành tin xấu.

Lý do nằm ở chính sách tiền tệ. Nếu thị trường lao động vẫn khỏe, Fed có ít động lực để sớm hạ lãi suất. Ngược lại, một nền kinh tế tăng trưởng tốt trong khi lạm phát chưa hoàn toàn được kiểm soát có thể khiến Fed phải duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn.

Cổ phiếu công nghệ và tăng trưởng đặc biệt nhạy cảm với kỳ vọng lãi suất. Giá trị của các doanh nghiệp này thường dựa nhiều vào dòng tiền và lợi nhuận trong tương lai. Khi lợi suất trái phiếu tăng, giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai bị chiết khấu mạnh hơn, khiến định giá cổ phiếu chịu áp lực.

Sau báo cáo việc làm, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng, phản ánh kỳ vọng rằng lãi suất có thể ở mức cao lâu hơn. Điều này làm thay đổi tương quan hấp dẫn giữa cổ phiếu và trái phiếu. Khi lợi suất tài sản an toàn tăng, nhà đầu tư sẽ yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn để nắm giữ cổ phiếu, đặc biệt là cổ phiếu tăng trưởng có định giá cao.

Đây là một trong những nguyên nhân khiến áp lực bán không chỉ dừng ở Broadcom hay một vài cổ phiếu chip. Từ bán dẫn, làn sóng giảm lan sang nhiều cổ phiếu công nghệ lớn khác, kéo cả S&P 500 đi xuống. Phiên 5/6 cũng đánh dấu việc S&P 500 chấm dứt chuỗi 9 tuần tăng liên tiếp – một tín hiệu cho thấy thị trường đã bước vào trạng thái dễ tổn thương hơn sau thời gian dài đi lên.

Rủi ro lạm phát chưa biến mất

Ngoài câu chuyện AI và lãi suất, nhà đầu tư còn theo dõi chặt chẽ rủi ro giá dầu và lạm phát. Căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là những bất ổn liên quan đến Iran và khu vực eo biển Hormuz, chưa tan khi Washington và Tehran vẫn “nhùng nhằng” chưa chốt được một thỏa thuận hòa bình khi cuộc chiến ở Iran đã bước sang tháng thứ năm.

Bất kỳ cú sốc nào với nguồn cung dầu cũng có thể làm chi phí năng lượng tăng, từ đó gây áp lực lên lạm phát.

Đối với Fed, đây là bài toán khó. Một mặt, nền kinh tế Mỹ vẫn cho thấy sức chống chịu qua số liệu việc làm. Mặt khác, nếu giá năng lượng tăng và kỳ vọng lạm phát đi lên, ngân hàng trung ương Mỹ sẽ khó nới lỏng chính sách tiền tệ. Chính sự kết hợp giữa tăng trưởng còn vững và lạm phát tiềm ẩn đã khiến thị trường lo ngại kịch bản "lãi suất cao lâu hơn".

Trong bối cảnh đó, các cổ phiếu đã tăng nóng nhờ kỳ vọng lãi suất giảm và dòng tiền rẻ sẽ dễ bị điều chỉnh mạnh nhất và nhóm liên quan đến chuỗi AI chính là đại diện tiêu biểu.