Chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới sẽ sớm bị đẩy cao trở lại

Khoảng chênh hiếm hoi

Sáng 16/6, giá vàng thế giới giao dịch quanh vùng 4.310-4.330 USD/ounce, tăng mạnh so với vùng 4.090 USD/ounce chỉ vài ngày trước đó.

Trên thị trường quốc tế, giá vàng đã phục hồi hơn 5% chỉ trong hai phiên gần nhất nhờ kỳ vọng căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt và triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ bớt thắt chặt hơn.

Trong khi đó, thị trường vàng trong nước cũng chứng kiến những biến động rất mạnh. Chỉ trong khoảng hơn một tuần đầu tháng 6, giá vàng miếng SJC đã giảm gần 10 triệu đồng/lượng trước khi bật tăng trở lại hơn 13 triệu đồng/lượng trong chuỗi phục hồi liên tiếp, lấy lại mốc 150 triệu đồng/lượng.

Diễn biến này khiến khoảng cách giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới quy đổi có thời điểm thu hẹp xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, chỉ còn hơn 1 triệu đồng/lượng.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, việc chênh lệch thu hẹp không xuất phát từ những thay đổi mang tính căn bản trong chính sách quản lý thị trường vàng mà chủ yếu do đặc tính biến động mạnh của thị trường vàng Việt Nam.

Ông Hiếu cho rằng thị trường vàng Việt Nam có độ nhạy cảm (price sensitivity) và độ co giãn theo giá (price elasticity) cao hơn rất nhiều so với thị trường quốc tế.

"Giá vàng trong nước vốn đi theo giá vàng thế giới. Tuy nhiên, do nguồn cung trong nước bị giới hạn nên bất kỳ biến động nào từ thị trường quốc tế cũng được khuếch đại mạnh hơn tại Việt Nam", ông Hiếu phân tích.

Theo đó, khi giá vàng thế giới tăng, giá vàng trong nước thường tăng nhanh và mạnh hơn, khiến chênh lệch bị kéo giãn. Nhưng khi giá vàng thế giới giảm, giá vàng trong nước cũng giảm sâu hơn, từ đó khiến khoảng cách giữa hai thị trường thu hẹp lại.

"Đây là lý do chênh lệch có thời điểm chỉ còn khoảng 1 triệu đồng/lượng. Nhưng đó không phải là trạng thái bền vững", ông Hiếu nhận định.

Có thể thấy, yếu tố đáng chú ý hiện nay là giá vàng thế giới đang bước vào nhịp phục hồi mới.

Sau khi giảm mạnh từ vùng đỉnh lịch sử hơn 5.500 USD/ounce hồi đầu năm xuống quanh 4.000 USD/ounce, giá vàng quốc tế đã bật tăng trở lại lên vùng trên 4.300 USD/ounce.

Các tổ chức tài chính quốc tế như Goldman Sachs hay Citi vẫn duy trì quan điểm tích cực với vàng trong trung và dài hạn khi nhu cầu tích trữ của các ngân hàng trung ương, rủi ro địa chính trị và áp lực nợ công toàn cầu vẫn hiện hữu.

TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng nếu giá vàng thế giới tiếp tục đi lên, thị trường Việt Nam sẽ phản ứng mạnh hơn do yếu tố cung hạn chế vẫn chưa được giải quyết.

"Giá vàng trong nước sẽ tăng theo và nhiều khả năng chênh lệch sẽ quay trở lại mức cao như trước đây", ông Hiếu nói.

Theo ông Hiếu, dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận nguyên tắc nhằm giảm căng thẳng quân sự, nhưng tình hình địa chính trị toàn cầu vẫn rất mong manh. Do đó, Trung Đông vẫn là một biến số rất lớn đối với giá dầu và giá vàng.

Điều đó đồng nghĩa với việc các cú sốc địa chính trị có thể tiếp tục xuất hiện và đẩy nhu cầu trú ẩn vào vàng tăng mạnh trong thời gian tới.

Ai hưởng lợi từ chênh lệch giá vàng?

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, khi chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới ở mức cao, nhóm được hưởng lợi nhiều nhất là các doanh nghiệp kinh doanh vàng.

Một trong những biểu hiện rõ nhất là khoảng cách giữa giá mua vào và bán ra thường được nới rộng đáng kể khi thị trường biến động mạnh - có thời điểm chênh lệch mua bán được đẩy lên 5-6 triệu đồng/lượng.

"Người mua vàng phải chấp nhận mức giá rất cao nhưng khi bán lại thì giá thu mua thấp hơn đáng kể. Phần lớn rủi ro được chuyển sang người dân", ông Hiếu chia sẻ.

Bên cạnh đó, mức chênh lệch lớn cũng tạo động lực cho hoạt động buôn lậu vàng. Đây cũng là một trong những lý do khiến cơ quan quản lý nhiều năm qua luôn đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới. Tuy nhiên, mục tiêu này rất khó đạt được nếu không giải quyết được bài toán cung - cầu.

Một trong những nội dung đang được giới chuyên gia đặc biệt quan tâm hiện nay là việc sửa đổi Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, cần từng bước trả thị trường vàng về trạng thái bình thường như giai đoạn trước khi xuất hiện chủ trương huy động tiền gửi bằng vàng.

Bước đầu tiên là cấp hạn ngạch nhập khẩu cho các doanh nghiệp lớn, có đủ năng lực tài chính, năng lực quản trị và khả năng kiểm soát chất lượng. Sau đó, nên tiến tới bỏ cơ chế hạn ngạch.

Khi thị trường được liên thông với thế giới, giá vàng trong nước sẽ vận động theo giá quốc tế và những méo mó về cung cầu sẽ giảm đi rất nhiều.

"Vấn đề nằm ở chỗ thị trường có được vận hành minh bạch hay không. Khi thị trường liên thông với quốc tế, giá cả phản ánh đúng cung cầu và giao dịch được giám sát đầy đủ thì không có lý do gì phải quá lo lắng", ông Nghĩa nói.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình từ TS. Nguyễn Trí Hiếu.

Theo ông, những sửa đổi đang được đề xuất hiện nay vẫn chưa tạo ra bước đột phá thực sự đối với thị trường vàng miếng. "Vấn đề cốt lõi là cung và cầu vẫn chưa gặp nhau", ông nhận xét.

Dù đồng thuận với một số thay đổi trong dự thảo sửa đổi Nghị định 24, như đề xuất đưa hoạt động kinh doanh vàng trang sức ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, ông Hiếu vẫn nhấn mạnh rằng, các nội dung quan trọng hơn như mở rộng nguồn cung hay cho phép nhập khẩu vàng vẫn chưa có nhiều thay đổi đáng kể.

Thực tế, dù các quy định gần đây đã mở ra khả năng cho một số tổ chức được nhập khẩu vàng, nhưng đến nay vẫn chưa có doanh nghiệp nào được cấp phép thực hiện. Điều đó đồng nghĩa với việc cấu trúc thị trường gần như không thay đổi so với nhiều năm trước.

Theo các chuyên gia, nếu cơ quan quản lý tiếp tục đặt mục tiêu thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới thì cần những thay đổi căn bản hơn trong tư duy quản lý.

Bởi trên thực tế, thị trường vàng Việt Nam hiện vẫn vận hành trong điều kiện nguồn cung bị kiểm soát chặt, trong khi nhu cầu tích trữ vàng của người dân luôn ở mức cao. Trong bối cảnh đó, bất kỳ đợt tăng giá nào của vàng thế giới cũng có thể nhanh chóng bị khuếch đại tại thị trường trong nước.

Nói cách khác, việc chênh lệch thu hẹp trong thời gian vừa qua chủ yếu là hệ quả của một đợt điều chỉnh mạnh của giá vàng chứ chưa phản ánh sự thay đổi về cấu trúc thị trường.