Chè Nghệ An gặp nhiều khó khăn hậu cổ phần hóa

UBND tỉnh Nghệ An vừa có văn bản gửi Sở Tài chính, Ban chỉ đạo cổ phần hóa CTCP Tổng công ty Chè Nghệ An và CTCP Tổng công ty Chè Nghệ An (UPCoM: CNA) liên quan đến báo cáo tài chính của doanh nghiệp này.

Theo đó, UBND tỉnh Nghệ An giao Ban Chỉ đạo cổ phần hóa CTCP Tổng công ty chè Nghệ An khẩn trương hoàn tất công tác quyết toán cổ phần hóa tại doanh nghiệp. Cùng với đó, giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan nghiên cứu các đề xuất, kiến nghị còn lại của chè Nghệ An để hướng dẫn, rà soát, xử lý theo đúng quy định.

Báo cáo tài chính cho thấy, tính đến ngày 31/12/2025, Chè Nghệ An ghi nhận tổng tài sản 59,2 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đạt 28,2 tỷ đồng. Bên kia bảng cân đối kế toán, nợ phải trả hơn 30,9 tỷ đồng, chiếm chủ yếu là nợ ngắn hạn. Đáng chú ý, khoản nợ thuế và các nghĩa vụ phải nộp Nhà nước chiếm hơn 12 tỷ đồng. Trong năm 2025, Chè Nghệ An ghi nhận doanh thu đạt hơn 14 tỷ đồng, báo lỗ 854 triệu đồng.

Theo Chè Nghệ An, một vấn đề đáng lo ngại khác là vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán. Theo giải trình của doanh nghiệp, sau khi xử lý chi phí cổ phần hóa, vốn chủ sở hữu ước đạt khoảng 29,7 tỷ đồng, vẫn dưới ngưỡng yêu cầu.

Ngày 1/4/2026, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) đã quyết định đưa cổ phiếu CNA vào diện hạn chế giao dịch, sau khi đơn vị kiểm toán từ chối đưa ra ý kiến đối với báo cáo tài chính năm 2025. Theo đó, cổ phiếu này chỉ được giao dịch vào phiên thứ Sáu hàng tuần kể từ ngày 6/4/2026.

Lý giải nguyên nhân báo cáo tài chính bị từ chối kiểm toán, lãnh đạo Chè Nghệ An cho biết, tại thời điểm cuối năm 2025, công ty có hơn 16,4 tỷ đồng các khoản phải thu quá hạn hoặc có khả năng khó thu hồi nhưng chưa trích lập dự phòng theo quy định. Đồng thời, doanh nghiệp trích thiếu khấu hao tài sản cố định hơn 17 tỷ đồng và phân bổ thiếu chi phí trả trước ngắn hạn, dài hạn các năm khoảng 2,2 tỷ đồng. Tổng hợp ảnh hưởng của các vấn đề nêu trên, chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của doanh nghiệp này tại ngày 31/12/2025 là âm 41,7 tỷ đồng, vượt quá vốn đầu tư của chủ sở hữu hơn 7,5 tỷ đồng.

Chè Nghệ An hiện có 8 chi nhánh, tuy nhiên sau cổ phần hóa (từ tháng 4/2022), chỉ còn 2 đơn vị duy trì hoạt động.

Doanh nghiệp cho biết phần lớn các khoản nợ khó đòi phát sinh từ tiền thuê đất nông nghiệp của các hộ nhận khoán trong giai đoạn 2022–2025, cùng với các tồn đọng từ trước cổ phần hóa. Việc phải thu tiền từ gần 2.000 hộ dân khiến chi phí cao và gặp nhiều khó khăn trong thu hồi.

Bên cạnh đó, công nghệ sản xuất lạc hậu, chi phí cao, chất lượng sản phẩm thấp khiến doanh nghiệp khó cạnh tranh với khu vực tư nhân. Dù đã đầu tư cải tạo và bổ sung thiết bị, hiệu quả vẫn hạn chế.

Không chỉ vậy, Chè Nghệ An còn vướng mắc khoản vay ODA liên quan đến nhập khẩu hai dây chuyền chế biến chè từ Ấn Độ. Sau cổ phần hóa, doanh nghiệp chưa thể ký kết hợp đồng kế thừa nghĩa vụ với Ngân hàng Phát triển Việt Nam do chưa thống nhất số liệu.

Một trong những áp lực lớn hiện nay là nghĩa vụ tiền thuê đất nông nghiệp. Doanh nghiệp cho biết mỗi năm phải nộp khoảng 3,5 tỷ đồng tiền thuế, trong đó riêng tiền thuê đất chiếm hơn 2,85 tỷ đồng.

Riêng năm 2025, tổng số thuế phải nộp gần 4,92 tỷ đồng, nhưng công ty mới nộp được hơn 1,51 tỷ đồng. Lũy kế từ năm 2022 đến hết 2025, tiền thuê đất phát sinh hơn 12,4 tỷ đồng, trong khi số thu và nộp chỉ khoảng 464 triệu đồng, để lại khoản nợ hơn 11,9 tỷ đồng, bao gồm cả tiền chậm nộp.

Trước thực trạng này, Chè Nghệ An kiến nghị UBND tỉnh Nghệ An cho phép xử lý khoản vay ODA từ nguồn chênh lệch thu được sau cổ phần hóa. Hiện doanh nghiệp đã nộp hơn 17 tỷ đồng về Quỹ Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, số đang treo trên tài khoản tạm giữ chờ xử lý hơn 13,1 tỷ đồng.

Đồng thời, doanh nghiệp đề xuất được thanh lý các hợp đồng giao khoán với những hộ không thực hiện nghĩa vụ tài chính, nhằm thu hồi đất và chủ động quản lý, sử dụng hiệu quả hơn.

Ngoài ra, Chè Nghệ An cũng kiến nghị tiếp tục áp dụng phương pháp trích khấu hao như hiện tại đối với các tài sản đang sử dụng, đồng thời hoàn tất quyết toán cổ phần hóa, bàn giao tài chính, tài sản trước ngày 30/6.

Chè Nghệ An hiện này do ông Nguyễn Đức Thắng làm Chủ tịch HĐQT, ông Trịnh Xuân Thắng là Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc công ty.

Hiện, vốn góp của Nhà nước tại Chè Nghệ An là 51%, còn lại Công ty TNHH Mía đường Nghệ An (một trong những doanh nghiệp tham gia thực hiện dự án điện LNG Quỳnh Lập hơn 2 tỷ USD tại Nghệ An) nắm giữ 27,64%, CTCP Cấp nước Nghệ An (10,11%) và các cổ đông khác (11,25%).