Cao tốc 24.000 tỷ đồng nối Lào 'chạy nước rút'

Cuộc đua mở mặt bằng

Tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy là dự án hạ tầng giao thông trọng điểm với tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng, có chiều dài hơn 60 km, đi qua 9 xã của tỉnh Nghệ An gồm: Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Sơn Lâm và Kim Bảng.

Đây là tuyến giao thông giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kết nối khu vực Bắc Trung Bộ với cửa khẩu Thanh Thủy, mở rộng hành lang kinh tế Đông - Tây và tăng cường liên kết với nước bạn Lào.

Trong chuyến kiểm tra hiện trường mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền yêu cầu các địa phương hoàn thành dứt điểm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), xây dựng hạ tầng các khu tái định cư và giải ngân 100% nguồn vốn trước ngày 30/9.

Mốc thời gian này được xem là "hạn chót" để bảo đảm tiến độ thi công của dự án. Ý thức rõ áp lực đó, nhiều địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị tham gia công tác GPMB, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng cao điểm.

Trao đổi với Nhadautu.vn, ông Vương Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã Vạn An cho biết, ngay sau khi dự án được triển khai, địa phương đã tổ chức lấy ý kiến người dân về vị trí và phương án xây dựng khu tái định cư. Việc công khai thông tin, lựa chọn phương án phù hợp với thực tế đã tạo được sự đồng thuận cao, góp phần đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng.

"Đối với việc di dời mồ mả là một trong những nội dung nhạy cảm nhất của công tác GPMB, xã Vạn An đã chủ động tuyên truyền ngay từ khi công bố hướng tuyến, vận động người dân không tiếp tục chôn cất trong phạm vi dự án. Nhờ cách làm này, 20 phần mộ đã được di dời thuận lợi, đúng phong tục và nhận được sự đồng thuận của người dân. Đến nay, công tác bồi thường, GPMB và tái định cư cơ bản hoàn thành", ông Thái nói.

Theo ông Thái, "nút thắt" còn lại là việc di dời hệ thống điện cao thế do phải thực hiện nhiều thủ tục chuyên ngành. Sau khi nhận được hướng dẫn của Bộ Công Thương, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để sớm triển khai di dời.

Tại xã Xuân Lâm, nơi tuyến cao tốc đi qua hơn 6,3 km và ảnh hưởng tới 836 thửa đất của hơn 400 hộ dân, chính quyền cũng thành lập Ban Chỉ đạo và Hội đồng GPMB ngay từ những ngày đầu triển khai.

Theo báo cáo của UBND xã Xuân Lâm, đến nay công tác GPMB đối với đất ở và đất nông nghiệp đã hoàn thành; hạ tầng hai khu tái định cư đạt khoảng 75-80% khối lượng và dự kiến cuối tháng 7 sẽ bàn giao đất cho người dân xây dựng nhà ở.

Địa phương này cũng đã hoàn thành chi trả hơn 116 tỷ đồng tiền bồi thường qua ba đợt và đang triển khai giải ngân các đợt tiếp theo, quyết tâm bàn giao toàn bộ mặt bằng trước ngày 30/9.

Gỡ những "nút thắt" cuối cùng

Nếu Vạn An và Xuân Lâm đang tiến gần đích thì Kim Bảng lại là địa phương chịu áp lực lớn nhất trên toàn tuyến. Đây là địa phương có chiều dài tuyến cao tốc đi qua hơn 22 km, phải thu hồi gần 435 ha đất, trong đó phần lớn là đất lâm nghiệp với gần 9 km rừng phòng hộ.

Dự án ảnh hưởng trực tiếp tới 305 hộ dân, phải bố trí tái định cư cho 40 hộ và di dời 50 ngôi mộ. Khối lượng công việc rất lớn khiến tỷ lệ GPMB đất nông nghiệp mới đạt khoảng 56%, thấp nhất toàn tuyến.

Theo chính quyền địa phương, khó khăn chủ yếu đến từ việc xác minh nguồn gốc đất do nhiều trường hợp tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, xây dựng công trình trên đất rừng hoặc cơi nới tài sản qua nhiều thời kỳ.

Bên cạnh đó, đơn giá bồi thường cây chè hiện thấp hơn giá thị trường; hồ sơ kiểm kê tài sản tại một số khu vực còn thiếu; bản đồ địa chính lâm nghiệp cũ cũng chưa phản ánh đúng hiện trạng sử dụng đất, làm kéo dài quá trình xác minh. Dù vậy, xã Kim Bảng vẫn đặt mục tiêu hoàn thành đúng mốc thời gian tỉnh giao.

Ông Đặng Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Bảng cho biết, toàn bộ cán bộ, công chức đang làm việc xuyên ngoài giờ, kể cả ngày nghỉ và ngày lễ để hoàn thiện từng hồ sơ bồi thường.

"Chúng tôi rà soát từng trường hợp, hoàn thiện từng phương án đến đêm muộn với quyết tâm bàn giao 100% mặt bằng sạch trước ngày 30/9", ông Tuấn nói.

Theo Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, đến ngày 14/7, toàn tuyến đã giải phóng được 97,3% diện tích; đất lâm nghiệp đạt 36%; công tác di dời mồ mả đạt 72,7%; tỷ lệ giải ngân vốn GPMB đạt 29,5%.

Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia giai đoạn 2021-2030, cao tốc Vinh - Thanh Thủy sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trên hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối tuyến cao tốc Bắc - Nam với cửa khẩu Thanh Thủy, mở rộng giao thương sang Lào và Đông Bắc Thái Lan.

Khi hoàn thành, dự án không chỉ rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa mà còn tạo dư địa phát triển mới cho khu vực miền Tây Nghệ An, nơi có nhiều tiềm năng vẫn đang chờ được đánh thức bởi hạ tầng giao thông chiến lược.