Căng thẳng Trung Đông gây sức ép với chứng khoán Việt Nam

Căng thẳng tại Trung Đông đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về áp lực lạm phát. Nhiều chuyên gia và bộ phận phân tích cho rằng diễn biến này có thể ảnh hưởng tới triển vọng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

SGI Capital nhìn nhận việc gián đoạn 20% nguồn cung dầu cho thế giới đã khiến giá dầu có thời điểm tăng mạnh lên vùng 100 USD/thùng, và nếu duy trì sẽ tác động tiêu cực như tăng lạm phát. Cứ 10% tăng thêm của giá dầu sẽ làm lạm phát tăng khoảng 0,3% và giảm tăng trưởng GDP 0,3-0,7% với nhiều nền kinh tế lớn phụ thuộc dầu nhập khẩu.

Tác động với Việt Nam nằm ở mức tăng giá xăng dầu và các mặt hàng liên quan. Việt Nam nhập khẩu dầu thô (khoảng 50%), LPG (khoảng 70%) và LNG (100%) từ khu vực Trung Đông, phục vụ cho việc sản xuất xăng, sản phẩm hóa dầu và điện. Cuộc xung đột kéo dài trên 1 tháng sẽ tạo ra sự thiếu hụt cung trước mắt cho các nhà máy, ảnh hưởng phần nào tới các hoạt động vận tải, logistics và năng lượng. Tuy vậy, tất cả các ảnh hưởng này nếu có xảy ra cũng chỉ gay gắt trong ngắn hạn trước khi các dòng chảy khơi thông trở lại và ổn định theo trật tự mới.

Ở góc nhìn của SGI Capital, kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn căng thẳng về thanh khoản và lãi suất của cuối chu kỳ nới lỏng tín dụng, cộng hưởng với áp lực từ bên ngoài do xung đột khiến giá dầu tăng vọt. Dù lạm phát khó tăng mạnh thành vấn đề trọng tâm toàn cầu như 2022 nhưng mức độ căng thẳng của thị trường tiền tệ với quy mô vay nợ trên thị trường chứng khoán và bất động sản đang ở mức độ cao hơn nhiều.

"Bối cảnh vay nợ lớn cộng với lãi suất tăng và chi phí đầu vào biến động mạnh do bất ổn địa chính trị từ bên ngoài đang tạo nên một môi trường không thuận lợi, kích hoạt và hạ đòn bẩy lớn trong thời gian tới từ đó đưa mức định giá về vùng chiết khấu an toàn và hấp dẫn hơn cho cả hoạt động "trading" và đầu tư dài hạn", trích báo cáo của SGI Capital.

Trao đổi với Nhadautu.vn, TS Hồ Sỹ Hòa, Giám đốc nghiên cứu & Tư vấn đầu tư DNSE cho rằng việc mặt bằng giá dầu nếu duy trì quanh 85 USD/thùng trong thời gian tới – tương đương tăng hơn 30% so với mức bình quân năm 2025 (khoảng 67 USD/thùng) – có thể tạo ra áp lực đáng kể lên an ninh năng lượng. Đồng thời, diễn biến này cũng làm gia tăng sức ép lạm phát, qua đó thu hẹp dư địa điều hành của chính sách tiền tệ.

Trong kịch bản này, các yếu tố vĩ mô có thể trở nên kém thuận lợi hơn, qua đó gây tác động không tích cực đến diễn biến của thị trường chứng khoán. Bên cạnh đó, thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu tác động của số dư Kho bạc Nhà nước để tại các ngân hàng thương mại cũng như tốc độ tăng trưởng huy động vốn trong giai đoạn đầu năm chậm.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Chứng khoán Yuanta Việt Nam lại kỳ vọng tác động của lạm phát sẽ diễn ra trong ngắn hạn. Điều này xuất phát từ các căng thẳng khu vực Trung Đông thường kết thúc trong thời gian ngắn, giá dầu sau khi tăng sốc thường hạ nhiệt nhanh chóng.

"Tuy nhiên, ở kịch bản không mong muốn nếu căng thẳng địa chính trị thế giới kéo dài và leo thang, chuỗi cung ứng dầu bị đứt gãy và dẫn đến rủi ro của lạm phát sẽ kéo dài như năm 2022. Đó là lạm phát tăng do chi phí đẩy tăng, từ đó tạo rủi ro lớn lên chính sách tiền tệ trong nước. Đi kèm với đó là rủi ro tỷ giá USD/VND cũng tăng lên. Điều này sẽ càng gây áp lực với các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam", ông Minh phân tích.

Tương tự, các chuyên gia phân tích Chứng khoán BSC đánh giá trong kịch bản thời gian xung đột giữa Mỹ-Iran kéo dài 4-6 tuần, giá dầu Brent dao động từ 80 – 100 USD/thùng, Fed có thể trì hoãn việc cắt giảm lãi suất và lạm phát tại Việt Nam có thể chịu mức ảnh hưởng vừa phải với mức tăng khoảng 3,5 – 3,6% so với cùng kỳ năm trước. Ở kịch bản này, Chứng khoán BSC cho rằng NHNN có thể tăng lãi suất điều hành từ 0,25 - 0,5 điểm phần trăm.

Những lo ngại về gián đoạn nguồn dầu, rủi ro lạm phát đã tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán trong nước. VN-Index giảm kỷ lục hơn 115 điểm trong phiên 9/3, trước khi hồi phục trong 2 phiên gần đây (10/3 và 11/3).

Không chỉ TTCK Việt Nam, các thị trường chứng khoán mới nổi, vốn rất nhạy cảm với diễn biến đồng USD, lạm phát, và triển vọng tăng trưởng, cũng phản ứng tiêu cực. Dù phần nào hồi phục trong các phiên trở lại đây, song đa phần các chỉ số xét trong 1 tháng đều giảm điểm.

Tác động phân hóa với các nhóm ngành

Theo các chuyên gia, việc giá dầu tăng sẽ có tác động phân hóa tới các nhóm ngành, từ đó triển vọng của từng nhóm sẽ có sự khác nhau.

Chuyên gia Chứng khoán BSC cho rằng giá dầu sẽ tác động trực tiếp tới nhóm cổ phiếu dầu khí với các mã hưởng lợi là GAS, PVS, PVD, BSR. Trong khi đó, nhóm bán lẻ xăng dầu không được hưởng lợi nhiều do biên lợi nhuận bị kiểm soát, mức độ tác động không lớn và chỉ trong ngắn hạn.

Nhóm phân bón hưởng lợi trong trường hợp chiến sự kéo dài, việc giá khí đốt và urê tăng giúp mở rộng biên lợi nhuận các doanh nghiệp. Cùng với đó, nhóm vận tải biển cũng hưởng lợi khi giá cước vận tải và giá dầu tăng giúp doanh thu tăng.

Đối với các lĩnh vực chịu ảnh hưởng gián tiếp, BSC cho rằng thủy điện hưởng lợi ngắn hạn khi giá điện thị trường tăng, nhiệt điện chịu áp lực chi phí nhiên liệu.

Đáng chú ý, đơn vị phân tích này cho rằng các nhóm chịu ảnh hưởng tiêu cực là săm lốp, hàng không, xuất khẩu, tiêu dùng - bán lẻ và ngân hàng.

Về phần mình, VCBS cho rằng nhóm cao su được đánh giá tích cực với PHR, DPR, GVR… Cơ sở từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang kéo giá dầu tăng cao, qua đó dấy lên lo ngại chi phí sản xuất cao su tổng hợp (nguồn cung thay thế cao su tự nhiên) sẽ gia tăng, điều này thể hiện ở việc giá cao su thế giới đã tăng đáng kể và tiệm cận mức 2.000 USD/tấn. Do đó kỳ vọng biên lợi nhuận các doanh nghiệp cao su sẽ được mở rộng trong năm 2026.

Trong khi đó, nhóm bất động sản chịu ảnh hưởng tiêu cực. Xu hướng giá dầu tăng và có thể neo cao dự báo kéo theo áp lực đáng kể đến xu hướng lạm phát và tỷ giá. Do đó, thực trạng lãi suất cao (đặc biệt với các khoản vay bất động sản) có thể sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới. Điều này sẽ đặt áp lực tiêu cực đến bức tranh tài chính của các doanh nghiệp bất động sản, cũng như tỷ lệ hấp thụ của các đợt mở bán…