Cần hơn 4.036 tỷ đồng để miễn phí sách giáo khoa?

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo nghị định (do Bộ GD&ĐT chủ trì soạn thảo) quy định về việc miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Mô hình thư viện cho mượn sách giáo khoa dùng chung

Theo dự thảo, tại các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Chính phủ, Quốc hội đã giao Bộ trưởng GD&ĐT quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc, thực hiện từ năm học 2026-2027.

Theo đó, Bộ trưởng GD&ĐT đã quyết định bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027 gồm 4 nhóm sách: Sách giáo khoa bằng tiếng Việt (từ lớp 1 đến lớp 12); sách giáo khoa tiếng Anh (từ lớp 1 đến lớp 12); sách giáo khoa ngoại ngữ ngoài tiếng Anh, gồm các tiếng: Pháp, Đức, Nhật, Hàn, Trung Quốc, Nga (từ lớp 3 đến lớp 12); sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số (từ lớp 1 đến lớp 5) gồm 8 thứ tiếng: Bahnar, Chăm, Êđê, Jrai, Khmer, Hmông, Mnông, Thái.

Bộ GD&ĐT đề xuất thực hiện cấp miễn phí sách giáo khoa đối với sách giáo khoa dạng sách in, sách chữ nổi Braille.

Đối với sách giáo khoa điện tử chưa áp dụng cấp miễn phí, do hiện nay Bộ GD&ĐT đang triển khai nghiên cứu, xây dựng nên chưa có tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể cho sách giáo khoa điện tử.

Việc miễn phí sách giáo khoa được triển khai theo mô hình thư viện cho mượn sách giáo khoa dùng chung. Nhà nước đầu tư mua sách giáo khoa cho các nhà trường để đưa vào thư viện dùng chung.

Cơ sở giáo dục thực hiện cấp phát sách theo hình thức cho mượn có thời hạn (theo học kỳ hoặc năm học). Sau khi kết thúc thời gian mượn, thư viện thực hiện công tác thu hồi sách giáo khoa.

Sách sau khi sử dụng được thu hồi và bảo quản để tiếp tục sử dụng. Toàn bộ sách giáo khoa phải được cập nhật vào hệ thống quản lý thư viện, thực hiện dán nhãn, mã hóa và phân loại sách theo quy định.

Về lộ trình, đối với sách giáo khoa tiếng Việt và sách giáo khoa ngoại ngữ, Bộ GD&ĐT đề xuất thực hiện miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông được triển khai trên phạm vi toàn quốc kể từ năm học 2029-2030.

Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách địa phương, khuyến khích UBND cấp tỉnh quyết định thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn lộ trình quy định tại Nghị định.

Trong đó, ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng ngân sách của địa phương.

Đối với sách giáo khoa tiếng Dân tộc thiểu số, Bộ GD&ĐT báo cáo cho biết hiện nay đã hoàn thành biên soạn, thẩm định và đang triển khai in, phát hành sách giáo khoa tiếng M’nông, Bahnar, Chăm, Khmer, Ê đê, Jrai, Mông cấp tiểu học.

Từ năm học 2026-2030, Bộ GD&ĐT tiếp tục biên soạn, thẩm định sách giáo khoa tiếng Raglai, tiếng Mường, tiếng Cơ Tu (cấp Tiểu học); cấp THCS đối với tiếng Khmer, tiếng Chăm, tiếng Ê đê và thực hiện in ấn, phát hành để cấp phát về thư viện các cơ sở giáo dục.

Cần hơn 4.036 tỷ đồng để miễn phí sách giáo khoa

Dự thảo nêu rõ, với tính chất đặc thù của sách giáo khoa giáo dục phổ thông là thống nhất sử dụng chung một bộ sách toàn quốc và Nhà nước định giá sách giáo khoa theo quy định của Luật Giá 2023, Bộ GD&ĐT đề xuất: Căn cứ số lượng học sinh, mức giá sách giáo khoa tại thời điểm lập dự toán ngân sách hằng năm, các địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch mua sắm ban đầu để bảo đảm đủ sách phục vụ việc dạy và học trên địa bàn tỉnh.

Đối với cơ sở giáo dục phổ thông trực thuộc địa phương: UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện hoặc phân cấp cho sở giáo dục và đào tạo, UBND cấp xã, cơ sở giáo dục thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.

Đối với cơ sở giáo dục trực thuộc các Bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học do cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.

Về mua sắm bổ sung hằng năm, ngân sách nhà nước cấp bù hằng năm cho các trường để mua sắm bổ sung trong các trường hợp sau: Thay thế sách hư hỏng do sử dụng lâu ngày; dự phòng đáp ứng sự gia tăng đột xuất về số lượng học sinh hoặc thay đổi danh mục sách theo lộ trình đổi mới chương trình;

Đối với các năm thay đổi giáo trình theo chương trình mới, ngân sách nhà nước cấp 100% kinh phí mua sắm lần đầu; mua sắm bổ sung 100% số lượng giáo trình trong các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật có liên quan; mua sắm bổ sung đối với sách giáo khoa khi có cập nhật, chỉnh lý, tái bản do thay đổi yêu cầu chuyên môn, kỹ thuật hoặc điều kiện sử dụng.

Căn cứ số liệu học sinh phổ thông và giáo viên năm học 2025-2026 và mức giá sách giáo khoa năm học 2026-2027 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam thông báo, Bộ GD&ĐT đã dự kiến tổng nhu cầu kinh phí ngân sách Nhà nước thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh phổ thông và giáo viên.

Theo đó, miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh từ năm học 2029-2030, tổng ngân sách nhà nước là hơn 4.036 tỷ đồng.

Theo dự thảo, kinh phí thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp ngân sách hiện hành và được bố trí trong dự toán chi ngân sách hằng năm của ngành giáo dục.

Ngân sách trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa theo khả năng cân đối của ngân sách trung ương trong từng thời kỳ.

Nhà nước khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để hỗ trợ bổ sung sách giáo khoa cho các cơ sở giáo dục, bảo đảm sử dụng đúng mục đích và phù hợp quy định của pháp luật.