Bảo hiểm kiếm tiền từ chứng khoán: Người lãi lớn, kẻ ôm lỗ trăm tỷ

Trong nhiều năm, trái phiếu Chính phủ và tiền gửi ngân hàng từng là "vùng an toàn" của các doanh nghiệp bảo hiểm. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất giảm mạnh giai đoạn 2023 - 2025 đã khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu dịch chuyển danh mục sang cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các tài sản có độ rủi ro cao hơn nhằm tìm kiếm lợi suất.

Với đặc thù nắm giữ lượng tiền nhàn rỗi rất lớn từ phí bảo hiểm, các doanh nghiệp bảo hiểm hiện là một trong những nhóm nhà đầu tư tổ chức có quy mô vốn đáng kể trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, việc gia tăng tỷ trọng cổ phiếu cũng khiến kết quả kinh doanh trở nên nhạy cảm hơn trước biến động của thị trường vốn.

Thực tế, không ít khoản đầu tư đang rơi vào trạng thái thua lỗ khi nhiều cổ phiếu lớn điều chỉnh mạnh trong quý I/2026.

Bảo Việt, Bảo Minh chịu áp lực dự phòng

Tập đoàn Bảo Việt hiện sở hữu quy mô tài sản tài chính thuộc nhóm lớn nhất ngành bảo hiểm. Theo báo cáo tài chính quý I/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần đạt 9.819 tỷ đồng, giảm nhẹ gần 2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm chỉ còn 308 tỷ đồng, giảm mạnh so với cùng kỳ.

Dù vậy, lợi nhuận sau thuế vẫn tăng 19%, đạt 816 tỷ đồng nhờ hoạt động tài chính tăng trưởng mạnh. Trong quý I, doanh thu hoạt động tài chính của doanh nghiệp đạt hơn 3.990 tỷ đồng, tăng hơn 25% so với cùng kỳ.

Tại ngày 31/3/2026, Bảo Việt đang nắm giữ danh mục đầu tư tài chính đến ngày đáo hạn lên tới 283.242 tỷ đồng. Riêng danh mục cổ phiếu niêm yết đạt 3.846 tỷ đồng, tăng 9% so với đầu năm.

Đáng chú ý, doanh nghiệp đã gia tăng tỷ trọng đầu tư vào FPT trong quý I với giá trị mua thêm khoảng 320 tỷ đồng, nâng quy mô khoản đầu tư lên 442 tỷ đồng. Tuy nhiên, do cổ phiếu FPT điều chỉnh mạnh trong giai đoạn đầu năm, doanh nghiệp đang phải tạm trích lập dự phòng gần 5 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, Bảo Việt đã giảm tỷ trọng sở hữu tại VNM khi giá trị đầu tư vào cổ phiếu này giảm từ 419 tỷ đồng xuống còn 351 tỷ đồng.

Dù gia tăng đầu tư cổ phiếu, tiền gửi ngân hàng vẫn là “cỗ máy in tiền” chủ lực của doanh nghiệp. Tổng quy mô tiền gửi của Bảo Việt hiện đạt khoảng 166.921 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa tổng tài sản. Riêng trong quý I, doanh nghiệp ghi nhận gần 2.300 tỷ đồng lãi tiền gửi, tăng 17% so với cùng kỳ.

Tương tự, Tổng CTCP Bảo Minh ghi nhận áp lực đáng kể từ hoạt động đầu tư chứng khoán. Theo báo cáo tài chính quý I/2026, khoản lỗ từ đầu tư chứng khoán của doanh nghiệp tăng 7,5% so với đầu năm, lên hơn 77,7 tỷ đồng.

Trước đó, trong năm 2025, BMI đã tăng mạnh quy mô đầu tư chứng khoán từ 135 tỷ đồng lên 333 tỷ đồng, trong đó giá trị đầu tư vào cổ phiếu niêm yết tăng gấp ba lần lên khoảng 256 tỷ đồng.

Tuy nhiên, việc gia tăng tỷ trọng cổ phiếu trong bối cảnh thị trường biến động mạnh đã khiến doanh nghiệp phải ghi nhận khoản lỗ khoảng 72 tỷ đồng từ danh mục chứng khoán. Đáng chú ý, khoản đầu tư vào cổ phiếu NOS gần như “bốc hơi” toàn bộ giá trị khi doanh nghiệp đã phải trích lập dự phòng tới 18 tỷ đồng trên tổng giá gốc khoảng 20 tỷ đồng.

Prudential, Manulife sống khoẻ nhờ đầu tư tài chính

Không chỉ doanh nghiệp trong nước, nhiều công ty bảo hiểm quốc tế tại Việt Nam cũng đang đẩy mạnh đầu tư tài chính nhằm cải thiện lợi nhuận trong bối cảnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm gặp áp lực.

Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Prudential Việt Nam hiện đầu tư hơn 22.500 tỷ đồng vào chứng khoán, bao gồm cổ phiếu niêm yết và cổ phiếu đăng ký giao dịch trên UPCoM, tăng khoảng 16% so với đầu năm.

Theo báo cáo tài chính năm 2025, doanh thu thuần của Prudential Việt Nam đạt 19.576 tỷ đồng, giảm gần 16% so với năm trước. Tuy nhiên, doanh thu hoạt động tài chính vẫn tăng nhẹ lên hơn 12.080 tỷ đồng. Nhờ nguồn thu đầu tư cùng việc cắt giảm mạnh chi phí bán hàng, doanh nghiệp báo lãi sau thuế hơn 3.870 tỷ đồng, tăng khoảng 41%.

Một trường hợp khác là Công ty TNHH Manulife Việt Nam. Theo báo cáo tài chính năm 2025, doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm của doanh nghiệp giảm hơn 8%, còn 15.637 tỷ đồng. Trong khi đó, doanh thu hoạt động tài chính đạt hơn 7.651 tỷ đồng, tương đương gần một nửa doanh thu bảo hiểm.

Dù vậy, lợi nhuận sau thuế của Manulife Việt Nam vẫn giảm khoảng 18%, còn gần 2.817 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả đầu tư tài chính chưa đủ bù đắp sự suy giảm của hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Việc gia tăng đầu tư vào cổ phiếu đang phản ánh áp lực tìm kiếm lợi suất của các doanh nghiệp bảo hiểm trong bối cảnh lãi suất thấp kéo dài. Tuy nhiên, khác với tiền gửi hay trái phiếu Chính phủ, danh mục cổ phiếu có độ biến động lớn hơn và buộc doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro trích lập dự phòng khi thị trường điều chỉnh.

Điều này cũng khiến lợi nhuận ngành bảo hiểm ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào diễn biến của thị trường tài chính, thay vì chỉ đến từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm truyền thống.