Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn

Sáng ngày 23/7 tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn.

Ban tổ chức trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước:

Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đã hội nhập sâu rộng và đang tái cơ cấu toàn diện. Hội thảo ngày hôm nay là cơ hội để chúng ta cùng trao đổi những nút thắt cần tháo gỡ và các giải pháp để khơi thông nguồn vốn cho tăng trưởng.

Năm 2026 là năm mở đầu giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội 2026 - 2030, đặt nền tảng cho khát vọng đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng bứt phá. Trong 6 tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán (TTCK) đã ghi nhận những dấu ấn vô cùng tích cực:

Quy mô TTCK mở rộng: Tính đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng (tăng 6% so với cuối năm 2025, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025). Thị trường hiện có 54 doanh nghiệp vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó 4 doanh nghiệp vượt mốc 10 tỷ USD. Thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tương đương 22,1% GDP.

Huy động vốn trên TTCK tăng trưởng tốt: Tổng giá trị huy động vốn qua cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp đạt 325,3 nghìn tỷ đồng (tăng 15,83% so với cùng kỳ năm 2025).

Có thể thấy TTCK tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Sự ổn định các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và tăng trưởng của TTCK chính là bàn đạp vững chắc để thị trường vốn phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững.

TTCK Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế không thể thay thế và là kênh dẫn vốn trung, dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Sau gần 30 năm hình thành và phát triển, TTCK Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những thị trường năng động nhất khu vực ASEAN.

Đối với nền kinh tế và doanh nghiệp: TTCK giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn chủ sở hữu dồi dào, phát hành trái phiếu dài hạn để đầu tư vào các dự án hạ tầng lớn, mua sắm trang thiết bị công nghệ hiện đại mà không bị áp lực trả nợ gốc trong ngắn hạn. Đồng thời, sự phát triển của TTCK giúp đa dạng hóa các công cụ tài chính, giảm thiểu tối đa các rủi ro mang tính hệ thống.

Từ góc độ xã hội: TTCK là kênh chuyển hóa hiệu quả nguồn tiền nhàn rỗi trong dân chúng thành nguồn vốn đầu tư trực tiếp vào sản xuất kinh doanh, biến mỗi người dân thành người đồng hành chia sẻ lợi nhuận cùng sự lớn mạnh của doanh nghiệp nước nhà.

Có thể khẳng định, không thể có một nền kinh tế phát triển bền vững nếu thiếu đi một TTCK đủ lớn, đủ sâu và đủ mạnh. Do vậy, tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030 đã khẳng định mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là "Phát triển TTCK ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững, hội nhập; nâng cao khả năng chống chịu rủi ro, có cơ cấu hợp lý giữa các cấu phần thị trường, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, chủ yếu cho nền kinh tế;…"

Để chuyển hóa các lợi thế vĩ mô thành động lực dài hạn, trong thời gian qua, Đảng và Chính phủ đã ban hành những định hướng mang tính đột phá có thể kể đến gồm:

- Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Ban Chấp hành Trung ương đã chỉ rõ: Phải khẩn trương hoàn thiện thể chế, phát triển đồng bộ các loại thị trường; đặc biệt nhấn mạnh cải tổ thị trường vốn trung và dài hạn theo hướng minh bạch, an toàn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngắn hạn ngân hàng.

- Nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong năm 2026, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 06/6/2026 và Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026, yêu cầu: "Tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả thị trường vốn, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp... khơi thông và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, kênh dẫn vốn."

Các Nghị quyết này chính là "kim chỉ nam" cho việc thực hiện tái cấu trúc thị trường vốn Việt Nam.

Một trong những chủ đề thu hút sự quan tâm lớn trong thời gian qua là việc tổ chức xếp hạng FTSE Russell đã công bố nâng hạng TTCK Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10/2025 và có hiệu lực vào ngày 21/9/2026 tới đây.

Nhiều ý kiến đã phân tích lượng dòng vốn ngoại, ước tính khoảng hàng tỷ USD từ các quỹ chỉ số (ETF) và các quỹ chủ động sẽ đổ vào TTCK Việt Nam ngay khi quyết định nâng hạng có hiệu lực (theo dự báo của HSBC và Ngân hàng Thế giới, Việt Nam có thể thu hút khoảng 8 đến 10 tỷ USD trong dài hạn). Điều đó hoàn toàn đúng, nhưng chưa đủ. UBCKNN cho rằng: việc nâng hạng không chỉ nằm ở dòng vốn ngoại đổ vào Việt Nam, mà chính là ở động lực cải cách tự thân mà nó mang lại.

Cụ thể, để đạt được và duy trì vị thế thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn của các tổ chức xếp hạng uy tín như FTSE Russell hay MSCI, chúng ta buộc phải tiến hành một cuộc cách mạng sâu sắc về cả tư duy và hành động:

Thay đổi tư duy quản lý: Chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý những gì kiểm soát được" sang tư duy "kiến tạo phát triển và quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế".

Quyết liệt gỡ bỏ các rào cản: Chúng ta buộc phải giải quyết triệt để những nút thắt kéo dài, tiêu biểu như yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (pre-funding) đối với nhà đầu tư nước ngoài, thực hiện công bố thông tin bằng tiếng Anh, và đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các NĐTNN.

Nâng tầm vị thế quốc gia: Nâng hạng TTCK giống như một tấm "thẻ thông hành" khẳng định nền kinh tế Việt Nam đã trưởng thành, có độ mở cao, an toàn và minh bạch. Đây là chất xúc tác mạnh mẽ góp phần nâng cao hệ số tín nhiệm quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam khi ra thị trường quốc tế huy động vốn với chi phí rẻ hơn.

Vì vậy, nâng hạng TTCK không phải là cái đích cuối cùng, mà là đòn bẩy chiến lược để chúng ta chuyển mình, xây dựng một thị trường vốn chuyên nghiệp, tiệm cận các tiêu chuẩn khắt khe nhất của nền tài chính toàn cầu.

Phát triển thị trường vốn đồng bộ là nỗ lực chung của toàn bộ hệ thống tài chính, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Việc thực hiện quyết liệt các giải pháp, nhiệm vụ Trung ương, Chính phủ đã đề ra sẽ nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, bảo đảm an toàn hệ thống và tạo nền tảng cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, Bộ Tài chính, sự phối hợp của các Bộ, ngành và sự đồng hành của quý vị, chúng tôi tin tưởng thị trường vốn Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển minh bạch, an toàn, hiệu quả, đóng góp tích cực và quan trọng vào sự phát triển kinh tế nói chung của đất nước.