8 nhà thầu liên danh Vietur mang gần nghìn tỷ tiền tạm ứng đi gửi tiết kiệm

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành giai đoạn 1.

Trong hàng loạt tồn tại được chỉ ra, đáng chú ý là việc quản lý, sử dụng tiền tạm ứng tại gói thầu 5.10 - Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình Nhà ga hành khách, thuộc dự án Thành phần 3 do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư.

Theo TTCP, 8/10 nhà thầu trong liên danh Vietur đã sử dụng tiền tạm ứng để gửi tiết kiệm có kỳ hạn, với tổng số tiền gửi 936,020 tỷ đồng. Số tiền lãi phát sinh từ hoạt động gửi tiết kiệm là 10,654 tỷ đồng.

Việc sử dụng số tiền này được cơ quan thanh tra xác định chưa đúng mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo thỏa thuận hợp đồng 5.10 và quy định pháp luật.

Đồng thời, nhà thầu không cung cấp được chứng từ liên quan đến việc sử dụng 5,584 tỷ đồng tiền tạm ứng theo thỏa thuận của hợp đồng.

Hàng loạt tồn tại tại gói thầu lớn bậc nhất

Gói thầu 5.10 là một trong những gói thầu có quy mô lớn và đặc biệt quan trọng của sân bay Long Thành giai đoạn 1.

TTCP nêu rõ, gói thầu 5.6 - Thi công cọc công trình Nhà ga hành khách và gói thầu 5.10 có tổng giá trị hợp đồng khoảng 28.285 tỷ đồng và hơn 338,8 triệu USD.

Đến ngày 31/3/2025, giá trị khối lượng hoàn thành được nghiệm thu của 2 gói thầu đạt hơn 3.964 tỷ đồng, trong khi giá trị thanh toán khối lượng hoàn thành hơn 3.723 tỷ đồng.

Riêng gói thầu 5.10 có dự toán được phê duyệt hơn 35.892 tỷ đồng; giá trị hợp đồng hơn 27.813 tỷ đồng và 338,85 triệu USD. Đến cuối tháng 3/2025, giá trị thanh toán khối lượng hoàn thành đạt khoảng 3.298 tỷ đồng.

Ngoài vấn đề sử dụng tiền tạm ứng, TTCP còn chỉ ra hàng loạt tồn tại trong quá trình triển khai gói thầu này.

Trong đó, hợp đồng thỏa thuận tỷ lệ giá trị công việc tối đa được giao cho thầu phụ là 80% giá hợp đồng, không phù hợp với đề xuất sử dụng thầu phụ ở mức 77,3% giá hợp đồng trong hồ sơ dự thầu và không đúng quy định tại hồ sơ mời thầu.

Một số vật tư, thiết bị cũng được thay đổi về nơi sản xuất, mã hiệu, nhà sản xuất so với đề xuất trong hồ sơ dự thầu.

Chưa hết, cơ quan thanh tra còn phát hiện việc sử dụng kết quả thí nghiệm của phòng thí nghiệm chưa được cấp giấy chứng nhận thí nghiệm chỉ tiêu gân thép; thiếu kết quả thí nghiệm thành phần hóa học của thép theo yêu cầu chỉ dẫn kỹ thuật.

Một số thiết bị thi công đã hết thời gian kiểm định; một số máy, thiết bị thi công không có chứng nhận hợp quy trước khi đưa ra lưu thông.

Đến ngày 31/3/2025, tiến độ thực hiện cụ thể của một số hạng mục công việc còn chậm so với bảng tổng tiến độ thi công đã được chủ đầu tư phê duyệt.

Chuyển nhượng thầu trái quy định

Một nội dung đáng chú ý khác tại gói thầu 5.10 là tình trạng chuyển nhượng thầu. TTCP xác định, 7 nhà thầu chính chuyển cho nhà thầu khác chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ thực hiện phần công việc thuộc gói thầu với tổng giá trị 1.596,101 tỷ đồng.

Cơ quan thanh tra kết luận hành vi này thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định tại Luật Đấu thầu năm 2013.

Đồng thời, xét theo nhà thầu liên danh Vietur, 9/10 nhà thầu chính đã ký hợp đồng với một số nhà thầu khác để thực hiện một phần công việc của gói thầu 5.10 có tổng giá trị 1.652,804 tỷ đồng, cũng được xác định thuộc hành vi chuyển nhượng thầu.

Từ những bất cập, tồn tại nêu trên, TTCP yêu cầu ACV kiểm tra, rà soát nội dung công việc nhà thầu chính ký hợp đồng với nhà thầu phụ, bảo đảm khối lượng, giá trị và phạm vi công việc sử dụng nhà thầu phụ đúng với cam kết trong hồ sơ dự thầu.

Đối với việc quản lý tiền tạm ứng, yêu cầu ACV rà soát, thương thảo, điều chỉnh hợp đồng, xử lý trách nhiệm của nhà thầu, tập thể và cá nhân thuộc chủ đầu tư để xảy ra thiếu sót, vi phạm, bảo đảm khắc phục đúng quy định, không gây thất thoát, lãng phí vốn nhà nước.

Trước đó, Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn đã đề cập, xoay quanh gói thầu 5.10, đã có sự tham gia của 2 liên danh lớn là Hoa Lư và Vietur.

Sau khi ACV trao gói thầu 5.10 cho liên danh Vietur (gồm các doanh nghiệp như IC ISTAS của Thổ Nhĩ Kỳ cùng các đối tác Việt Nam như Vinaconex, Ricons, Newtecons, Sol E&C, Phúc Hưng Holdings...), liên danh Hoa Lư đã liên tục gửi kiến nghị yêu cầu làm rõ năng lực của nhà thầu đứng đầu, các tiêu chí kỹ thuật và tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu.

Mặc dù vấp phải nhiều tranh chấp và thu hút sự chú ý lớn từ dư luận, ACV vẫn giữ nguyên kết quả, khẳng định quá trình đánh giá tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và tiêu chuẩn quốc tế.