20 tỷ USD vốn hóa 'chờ' vào chứng khoán Việt Nam

Trong báo cáo mới nhất của VinaCapital, các chuyên gia đến từ tổ chức này cho rằng bên cạnh phương pháp đầu tư “từ trên xuống” (top-down), nhà đầu tư cũng cần chọn lọc cổ phiếu theo phương pháp “từ dưới lên” (bottom-up).

Phương pháp đầu tư “từ trên xuống” (Top-down) được hiểu là chiến lược phân tích chứng khoán đi từ bức tranh tổng thể vĩ mô, đến ngành tiềm năng, và cuối cùng mới chọn doanh nghiệp cụ thể. Ngược lại, phương pháp bottom-up là cách tiếp cận phân tích chi tiết các yếu tố nhỏ nhất, nền tảng trước (như chỉ số tài chính, sản phẩm doanh nghiệp, kỹ năng cá nhân) rồi tổng hợp lại để hiểu, đánh giá tổng thể.

VinaCapital nhấn mạnh cần lọc cổ phiếu theo bottom-up do sự phân hóa ở cấp độ cổ phiếu nhiều khả năng sẽ là đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2026. Quỹ này lấy ví dụ hệ số P/E dự phóng của VN-Index hiện ở mức khoảng 13 lần, nhưng nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, mức định giá thực chất của thị trường chỉ vào khoảng 11 lần.

Tuy vậy, quỹ vẫn đánh giá cao cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam, với một số yếu tố hỗ trợ như VN-Index giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, trong khi tăng trưởng lợi nhuận dự kiến đạt 18%, tương đương hệ số PEG khoảng 0,7 lần. Ngoài ra, đó còn là triển vọng nâng hạng thị trường, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng nhiều doanh nghiệp tiến hành IPO.

VinaCapital nhìn nhận khối ngoại trong hai năm qua đã bán ròng khoảng 9 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam, và nhiều khả năng sẽ giải ngân một phần vốn trở lại khi Việt Nam được FTSE chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi. Lực mua trong nước đã bù đắp cho hoạt động bán ròng của khối ngoại, thể hiện nhu cầu mạnh mẽ từ nhà đầu tư trong nước và nhờ vậy hỗ trợ việc đẩy mạnh hoạt động IPO.

Ngoài ra, khoảng 20 thương vụ niêm yết khác trong vòng ba năm tới có thể bổ sung thêm vốn hóa khoảng 20 tỷ USD cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

3 lưu ý đối với nhà đầu tư chứng khoán

Trong báo cáo, VinaCapital đã đưa ra những yếu tố đặc thù quan trọng nhất mà nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam cần lưu ý trong năm nay.

Thứ nhất, nhóm cổ phiếu ngân hàng hiện chiếm khoảng 31% tỷ trọng của VN-Index, đang giao dịch ở mức định giá khoảng 1,4 lần giá trị sổ sách (P/B), trong khi lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) đạt khoảng 17%.

VinaCapital kỳ vọng lợi nhuận của nhóm ngân hàng sẽ tăng trưởng ở mức cao, khoảng 17%. Bên cạnh đó, lãi suất tại Việt Nam đã tăng khoảng 100 điểm cơ bản trong năm 2025. Tổ chức này dự báo sẽ tiếp tục tăng thêm 50–100 điểm cơ bản trong năm 2026 (đối với lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng). Lãi suất tăng thường có tác động tích cực đến biên lãi ròng và lợi nhuận của các ngân hàng, từ đó tạo cơ sở thuyết phục cho việc phân bổ tỷ trọng cao hơn vào cổ phiếu ngân hàng, dù vẫn cần lưu ý đến các yếu tố đặc thù như chất lượng tài sản của từng ngân hàng và những rủi ro riêng lẻ khác.

Tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) của các ngân hàng Việt Nam hiện ở mức khá thấp, khoảng 20–25%, điều này hạn chế mức độ mở rộng của biên lãi ròng (NIM) vốn thường đi kèm với xu hướng lãi suất tăng. Tăng trưởng lợi nhuận toàn ngành mà chúng tôi kỳ vọng chủ yếu được thúc đẩy bởi triển vọng tăng trưởng tín dụng khoảng 18% trong năm 2026. Các ngân hàng thương mại nhà nước hiện chiếm khoảng một nửa tổng dư nợ tín dụng và nhiều khả năng sẽ hạn chế việc tăng mạnh lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP.

Bên cạnh đó, một số ngân hàng tư nhân có thể chấp nhận hy sinh một phần biên lãi ròng để hỗ trợ các chủ đầu tư dự án bất động sản. Tóm lại, trong khi một số ngân hàng có chi phí vốn thấp đang ở vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ môi trường lãi suất tăng, việc tránh các ngân hàng có tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) quá cao và tập trung đánh giá chất lượng tài sản sẽ là yếu tố then chốt — nói cách khác, lựa chọn cổ phiếu theo phương pháp “từ dưới lên” là chìa khóa để đầu tư thành công vào cổ phiếu ngân hàng tại Việt Nam.

Thứ hai, bất động sản và đầu tư công (lần lượt chiếm 26% và 3% tỷ trọng VN-Index). Doanh số bán hàng trước của các doanh nghiệp bất động sản niêm yết đã tăng gấp đôi trong năm 2025, qua đó giúp lợi nhuận sẽ ghi nhận tăng trưởng tốt vào năm 2026. Bên cạnh đó, các quy định mới ban hành gần đây sẽ thúc đẩy hoạt động phát triển các dự án bất động sản, trong khi đầu tư hạ tầng sẽ thúc đẩy nhu cầu mua nhà — cả hai yếu tố này đều hỗ trợ doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp bất động sản.

Tuy nhiên, các quy định mới này sẽ mang lại lợi ích cho một vài chủ đầu tư nhiều hơn những doanh nghiệp khác, tùy thuộc vào tình trạng pháp lý của các quỹ đất hiện hữu. Ngoài ra, vị trí quỹ đất cũng đóng vai trò then chốt trong việc hưởng lợi từ đầu tư hạ tầng; chẳng hạn, các doanh nghiệp sở hữu quỹ đất tại khu vực phía Nam sẽ được hưởng lợi nhiều hơn do mức độ phát triển tại khu vực này đến nay còn tương đối hạn chế.

Việc đẩy mạnh chi tiêu công của chính phủ cũng mở ra các cơ hội đầu tư cho các nhà quản lý quỹ, dù nhiều doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp chưa được niêm yết.

Tuy vậy, các nhà đầu tư chọn lọc có thể tìm ra một số doanh nghiệp niêm yết ở vị thế thuận lợi, vừa hưởng lợi từ mức tăng chung của đầu tư hạ tầng công, vừa sở hữu các yếu tố đặc thù tích cực. Chẳng hạn, các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí có thể hưởng lợi từ đẩy mạnh hạ tầng năng lượng của Việt Nam hay doanh nghiệp sản xuất thép hàng đầu Việt Nam là HPG cũng được hưởng lợi từ đầu tư hạ tầng và đang trong quá trình tăng gấp đôi công suất sản xuất — yếu tố từng đóng vai trò là động lực quan trọng đối với cổ phiếu này trong quá khứ.

Cuối cùng, đó là yếu tố cho vay ký quỹ. Theo VinaCapital, dư nợ cho vay ký quỹ đã tăng lên trên 10 tỷ USD trong năm 2025, tương đương hơn 10 lần giá trị giao dịch bình quân ngày, qua đó góp phần thúc đẩy đà tăng mạnh của VN-Index trong năm qua. Trong những tuần cuối năm 2025, tình trạng thắt chặt thanh khoản hệ thống như đã đề cập đã dẫn đến sự thu hẹp một phần hoạt động cho vay ký quỹ. Đồng thời, đã xuất hiện lo ngại về hiện tượng “ưu tiên tín dụng”, khi hoạt động cho vay được ưu tiên đến các tập đoàn/doanh nghiệp lớn và làm hạn chế khả năng tiếp cận vốn của các công ty chứng khoán, doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như các thành phần khác.

Tuy nhiên, áp lực này đang phần nào được nới lỏng sau khi đã qua thời điểm kết thúc năm tài chính, do các ngân hàng phải đáp ứng các tỷ lệ an toàn thanh khoản theo quy định tại thời điểm cuối năm.

Vì vậy, VinaCapital kỳ vọng hoạt động cho vay ký quỹ sẽ được khôi phục ở một mức độ nhất định và có thể hỗ trợ thị trường trong giai đoạn trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đặc biệt khi cho vay đối với các công ty chứng khoán vẫn hấp dẫn các ngân hàng xét trên góc độ biên lãi ròng (NIM). Cũng cần lưu ý rằng một số doanh nghiệp niêm yết có vay vốn bằng cách thế chấp cổ phiếu - sẽ phải tái cơ cấu hoặc gia hạn các khoản vay đáo hạn đó vào một thời điểm nào đó trong năm 2026.